Η Ευρώπη μπροστά στη μάχη των 2 τρισ. ευρώ: Ποιος θα πληρώσει τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ;

Μια από τις σημαντικότερες πολιτικές και οικονομικές διαπραγματεύσεις των επόμενων μηνών έχει ήδη αρχίσει πίσω από τις κλειστές πόρτες των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συμφωνήσει για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034 και η πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι πλησιάζει τα 2 τρισ. ευρώ.

Γιατί η συμφωνία είναι τόσο δύσκολη

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς το συνολικό ποσό. Τα κράτη-μέλη διαφωνούν για το ποιος θα πληρώσει περισσότερο, ποιες πολιτικές θα χρηματοδοτηθούν και αν η Ένωση θα αποκτήσει νέες δικές της πηγές εσόδων. Πλουσιότερες χώρες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γερμανία, έχουν εκφράσει σοβαρές αντιρρήσεις για το ύψος της πρότασης, ενώ χώρες του Νότου και αγροτικές οικονομίες αντιδρούν σε περικοπές κονδυλίων που θεωρούν κρίσιμα.

Σύμφωνα με σημερινό ρεπορτάζ των Financial Times, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ξεκινά κύκλο απευθείας επαφών στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, προσπαθώντας να δημιουργήσει πολιτικό έδαφος για συμβιβασμό πριν από το τέλος του έτους.

Άμυνα, Ουκρανία, ανταγωνιστικότητα και αγροτική πολιτική

Ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός καλείται να χρηματοδοτήσει πολύ περισσότερες προτεραιότητες από τον προηγούμενο. Η Ευρώπη θέλει να ενισχύσει την αμυντική της βιομηχανία, να συνεχίσει τη στήριξη της Ουκρανίας, να επενδύσει σε τεχνολογία και ανταγωνιστικότητα και ταυτόχρονα να διατηρήσει παραδοσιακές πολιτικές όπως η γεωργία και η περιφερειακή συνοχή.

Το αποτέλεσμα είναι ένα πολιτικό παζλ χωρίς εύκολη λύση. Κάθε νέο δισεκατομμύριο σε άμυνα ή στρατηγικές τεχνολογίες πρέπει είτε να προστεθεί στον συνολικό λογαριασμό είτε να αφαιρεθεί από κάποιο άλλο πρόγραμμα.

Το κρίσιμο ερώτημα: νέα ευρωπαϊκά έσοδα;

Στη συζήτηση επιστρέφει έτσι το ζήτημα των νέων ιδίων πόρων της ΕΕ. Η Κομισιόν και αρκετές κυβερνήσεις εξετάζουν μηχανισμούς που θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση του κοινοτικού προϋπολογισμού από τις άμεσες εθνικές εισφορές. Για τις κυβερνήσεις όμως οποιαδήποτε νέα ευρωπαϊκή επιβάρυνση είναι πολιτικά δύσκολη, ειδικά σε μια περίοδο υψηλού κόστους ζωής και αυξημένων αμυντικών δαπανών.

Γιατί υπάρχει πίεση να τελειώσουν όλα μέσα στο 2026

Ο χρόνος έχει πολιτική σημασία. Το 2027 ακολουθούν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις σε αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Μια αποτυχία συμφωνίας φέτος θα μπορούσε να μεταφέρει τη διαπραγμάτευση μέσα σε ένα πολύ πιο ασταθές προεκλογικό περιβάλλον.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα η μάχη αφορά πραγματικά χρήματα: αγροτικές ενισχύσεις, περιφερειακά προγράμματα, υποδομές, ενεργειακές επενδύσεις και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Ταυτόχρονα όμως η χώρα συμμετέχει και στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον αυξημένων αμυντικών απαιτήσεων.

Ο προϋπολογισμός επομένως δεν είναι μια τεχνική συζήτηση των Βρυξελλών. Είναι η οικονομική αποτύπωση του είδους της Ευρώπης που επιχειρεί να δημιουργηθεί για την επόμενη δεκαετία — και του λογαριασμού που θα συνοδεύσει αυτή τη μετάβαση.

Πηγές: Financial Times, Reuters και θεσμικές συζητήσεις της ΕΕ για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Φωτογραφία: Guillaume Périgois / Unsplash. Κατοχικά Νέα.