Το πετρέλαιο του πλανήτη περνά πλέον μέσα από πολέμους: Το 43% της παραγωγής σε ζώνες σύγκρουσης

Η ενεργειακή ασφάλεια του πλανήτη έχει μπει σε μια περίοδο που δύσκολα μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί προσωρινή κρίση. Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, σχεδόν η μισή παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου προέρχεται από χώρες ή περιοχές που επηρεάζονται άμεσα από ένοπλες συγκρούσεις, κυρώσεις και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.

45 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσα στη γεωπολιτική φωτιά

Σύμφωνα με σημερινή ανάλυση του Reuters, περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής — περισσότερο από το 43% της παγκόσμιας παραγωγής με βάση τα επίπεδα του 2025 — συνδέονται πλέον με ζώνες πολέμου ή σοβαρής γεωπολιτικής αστάθειας. Το μέγεθος αυτό περιλαμβάνει τη Μέση Ανατολή, τη Ρωσία και το Καζακστάν, τη Λιβύη αλλά και παραγωγή που επηρεάζεται από το καθεστώς κυρώσεων στη Βενεζουέλα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσο πετρέλαιο παράγεται. Είναι αν μπορεί να μεταφερθεί, να ασφαλιστεί, να διυλιστεί και τελικά να φτάσει στις αγορές χωρίς νέα διακοπή. Οι θαλάσσιες διαδρομές στον Περσικό Κόλπο, την Ερυθρά Θάλασσα και προς το Σουέζ έχουν αποκτήσει ξανά τεράστια στρατηγική σημασία.

Η αδύναμη πλευρά βρίσκεται και στα διυλιστήρια

Οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν πλήττουν μόνο κοιτάσματα και αγωγούς. Η παγκόσμια δυνατότητα διύλισης έχει επίσης περιοριστεί. Επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, περιορισμοί στις εξαγωγές καυσίμων και προβλήματα σε εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής δημιουργούν ένα δεύτερο σημείο πίεσης: ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμο αργό, η μετατροπή του σε βενζίνη, ντίζελ και αεροπορικό καύσιμο δεν είναι δεδομένη.

Γιατί αφορά άμεσα την Ευρώπη και την Ελλάδα

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η εξέλιξη δεν είναι μακρινό γεωπολιτικό θέμα. Η τιμή του πετρελαίου περνά στις μεταφορές, στα ακτοπλοϊκά και αεροπορικά κόστη, στη γεωργία, στις επιχειρήσεις και τελικά στις τιμές προϊόντων. Όσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα στις ενεργειακές οδούς, τόσο μεγαλύτερο είναι και το ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές.

Η Ευρώπη βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με το κόστος της άμυνας, της ενεργειακής διαφοροποίησης και της εξυπηρέτησης ακριβότερου χρέους. Έτσι μια νέα ενεργειακή αναταραχή μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε πληθωριστικό και πολιτικό πρόβλημα.

Δεν πρόκειται πια για μία μόνο σύγκρουση

Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, η σύγκρουση γύρω από το Ιράν, η αστάθεια στη Λιβύη και οι κυρώσεις σε άλλους παραγωγούς επικαλύπτονται. Το διεθνές ενεργειακό σύστημα λειτουργεί επομένως με μικρότερα περιθώρια ασφαλείας και μεγαλύτερη εξάρτηση από παραγωγούς που παραμένουν εκτός των άμεσων πολεμικών ζωνών.

Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα πίσω από τους αριθμούς: η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να χρειάζεται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, αλλά ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται μέσα σε έναν χάρτη στρατιωτικών και γεωπολιτικών συγκρούσεων.

Πηγές: Reuters, 25 Αυγούστου 2026. Φωτογραφία: Patrick Hendry / Unsplash. Κατοχικά Νέα.