Ευρώπη σε υβριδικό συναγερμό: Drones, σαμποτάζ, κυβερνοχτυπήματα και το σενάριο επίθεσης με θύματα

Η Ευρώπη δεν προετοιμάζεται μόνο για έναν κλασικό πόλεμο. Προετοιμάζεται όλο και περισσότερο για έναν πόλεμο που μπορεί να μην αρχίσει ποτέ με επίσημη κήρυξη: κυβερνοχτυπήματα, drones, σαμποτάζ, διακοπές ενέργειας, παραβιάσεις εναέριου χώρου, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και επιχειρήσεις επιρροής.

Τα νέα στοιχεία που έστειλε ο Γιώργος Θεοχάρης προς το Κατοχικά δεν πρέπει να διαβαστούν ως μία απλή «πρόβλεψη ότι θα χτυπηθεί μία χώρα». Το ουσιαστικότερο είναι ότι περιγράφουν ένα περιβάλλον στο οποίο η Ευρώπη αντιμετωπίζει ήδη πολλαπλές μορφές πίεσης που μπορούν να συγκλίνουν σε ένα πραγματικό περιστατικό με νεκρούς, χωρίς να μοιάζει εξαρχής με παραδοσιακή πολεμική επίθεση.

Από την κυβερνοεπίθεση στο φυσικό σαμποτάζ

Η μεγάλη αλλαγή των τελευταίων ετών είναι ότι τα κρίσιμα συστήματα μιας χώρας είναι πλέον βαθιά διασυνδεδεμένα. Ένα χτύπημα σε δίκτυο ηλεκτροδότησης, τηλεπικοινωνίες, κέντρα δεδομένων, σιδηροδρομικό κόμβο ή εγκατάσταση καυσίμων μπορεί να προκαλέσει επιπτώσεις πολύ πέρα από το αρχικό σημείο.

Το Κατοχικά έχει ήδη αναλύσει πώς η ενεργειακή πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής κρίσης. Στην έρευνα για το Στενό του Ορμούζ και την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, είδαμε ότι η αστάθεια σε έναν μόνο κόμβο μπορεί να μεταφερθεί σε καύσιμα, μεταφορές, τρόφιμα και πληθωρισμό.

Drones: το φθηνό όπλο που αλλάζει την ασφάλεια της Ευρώπης

Τα drones έχουν αλλάξει πλήρως το κόστος και τη μορφή μιας επίθεσης. Ένα μικρό μη επανδρωμένο σύστημα μπορεί να κοστίζει ελάχιστα σε σχέση με το σύστημα που απαιτείται για να το εντοπίσει ή να το καταρρίψει.

Αυτό δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα για αεροδρόμια, διυλιστήρια, υποσταθμούς, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και λιμάνια. Δεν χρειάζεται ένα μεγάλο κύμα πυραύλων για να δημιουργηθεί χάος. Μπορεί να αρκεί ένα μικρό, δύσκολα αποδιδόμενο περιστατικό σε κρίσιμο σημείο.

Το ουκρανικό προηγούμενο

Η Ουκρανία αποτελεί σήμερα το πιο καθαρό εργαστήριο αυτού του νέου τύπου πολέμου. Στην έρευνά μας για τη μάχη για το ουκρανικό ηλεκτρικό δίκτυο και τα μπλακάουτ πριν τον χειμώνα, καταγράψαμε ότι οι υποδομές ενέργειας έχουν μετατραπεί σε άμεσο στρατηγικό στόχο.

Το μήνυμα για την υπόλοιπη Ευρώπη είναι ξεκάθαρο: ένας αντίπαλος δεν χρειάζεται να καταλάβει έδαφος για να προκαλέσει πολιτική και κοινωνική πίεση. Αρκεί να πλήξει εκεί που η καθημερινότητα εξαρτάται από ένα σύστημα που οι περισσότεροι θεωρούν δεδομένο.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών και ο «γκρίζος» πόλεμος

Παράλληλα, η πίεση δεν περιορίζεται στις υποδομές. Οι υπηρεσίες πληροφοριών και τα δίκτυα επιρροής παίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο.

Στο πρόσφατο θέμα «Τούρκοι πράκτορες στη Βόρεια Ελλάδα;» καταγράψαμε τις καταγγελίες και τις ενδείξεις που έχουν συνδεθεί με έναν νέο τύπο πολέμου χαμηλής ορατότητας: δίκτυα προσώπων, παρακολούθηση, στρατολόγηση, πληροφορίες και επιχειρήσεις που δύσκολα αποδίδονται άμεσα σε κράτος.

Ανάλογη λογική βλέπουμε και στο επίπεδο αφηγημάτων. Στο άρθρο για τη «Τσαμουριά» και τα δίκτυα επιρροής στα Βαλκάνια, το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν μόνο τι λέγεται, αλλά ποιος το διακινεί, πόσο συστηματικά και με ποιον σκοπό.

Το Αιγαίο και η στρατηγική πίεση

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερη θέση επειδή αντιμετωπίζει ταυτόχρονα ευρωπαϊκούς, βαλκανικούς και ανατολικομεσογειακούς κινδύνους.

Η πρόσφατη ανάλυση για τα Ίμια, την Αλικαρνασσό και τον τουρκικό αναθεωρητισμό έδειξε ότι η στρατηγική πίεση δεν ασκείται μόνο με στρατιωτικά μέσα. Ασκείται και μέσα από επαναλαμβανόμενα αφηγήματα, επετείους, δημόσιες δηλώσεις και σταδιακή κανονικοποίηση ακραίων θέσεων.

Ποιο είναι το πιθανότερο πρώτο χτύπημα;

Αν η Ευρώπη δεχτεί μια μεγάλη υβριδική επίθεση, το πιθανότερο δεν είναι να μοιάζει εξαρχής με «κήρυξη πολέμου». Πιο ρεαλιστικά σενάρια είναι:

• ταυτόχρονο κυβερνοχτύπημα σε ενέργεια και τηλεπικοινωνίες,
• σαμποτάζ σε σιδηρόδρομο, υποσταθμό ή καλώδιο,
• drone σε ενεργειακή ή στρατιωτική εγκατάσταση,
• διακοπή κρίσιμων υπηρεσιών μαζί με εκστρατεία παραπληροφόρησης,
• περιστατικό με νεκρούς που αρχικά δεν θα είναι ξεκάθαρο ποιος το προκάλεσε.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα: η απόδοση ευθύνης

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο. Σε έναν κλασικό πόλεμο ξέρεις ποιος σε χτύπησε. Σε έναν υβριδικό πόλεμο, η απόδοση ευθύνης μπορεί να πάρει ημέρες, εβδομάδες ή να παραμείνει αμφισβητούμενη.

Αυτό δίνει τεράστιο πλεονέκτημα σε όποιον θέλει να προκαλέσει φόβο και πολιτική αναστάτωση χωρίς να ενεργοποιήσει άμεσα τους μηχανισμούς συλλογικής άμυνας.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, οι πιο ευαίσθητοι τομείς είναι η ενέργεια, τα λιμάνια, οι τηλεπικοινωνίες, τα υποθαλάσσια καλώδια, τα αεροδρόμια, οι στρατιωτικές υποδομές και τα μεγάλα logistics hubs.

Η χώρα έχει ακόμη έναν παράγοντα κινδύνου: βρίσκεται σε κομβικό σημείο μεταξύ Βαλκανίων, Ανατολικής Μεσογείου και ευρωπαϊκών στρατιωτικών διαδρομών. Αυτό αυξάνει τη στρατηγική της αξία αλλά και την έκθεσή της.

Η πραγματική προειδοποίηση

Το σημαντικότερο από τα νέα στοιχεία του Θεοχάρη δεν είναι να μαντέψουμε ποια χώρα θα δεχτεί το πρώτο μεγάλο χτύπημα. Είναι να καταλάβουμε ότι το μοντέλο της σύγκρουσης έχει ήδη αλλάξει.

Ο επόμενος μεγάλος ευρωπαϊκός συναγερμός μπορεί να αρχίσει όχι με τανκς στα σύνορα αλλά με μια οθόνη που σβήνει, ένα αεροδρόμιο που κλείνει, ένα καλώδιο που κόβεται ή ένα drone που πέφτει εκεί που δεν έπρεπε.

Και μέχρι να καταλάβουμε αν ήταν «ατύχημα», «τρομοκρατία», «σαμποτάζ» ή κρατική ενέργεια, η ζημιά μπορεί να έχει ήδη γίνει.

Σημείωση σύνταξης: Το άρθρο συνθέτει νέα στοιχεία και θεματολογία που έστειλε ο Γιώργος Θεοχάρης με προηγούμενες έρευνες του Κατοχικά. Όπου υπάρχουν εκτιμήσεις, καταγγελίες ή μη επιβεβαιωμένες αποδόσεις ευθύνης, παρουσιάζονται ως τέτοιες και όχι ως τελεσίδικα γεγονότα.