Ένα χειρόγραφο 1.000 ετών έκρυβε μέσα του DNA αρχαίας ασθένειας

Ένα μεσαιωνικό βιβλίο μπορεί να κρύβει πολύ περισσότερα από το κείμενό του. Μπορεί να διατηρεί μέσα στις ίδιες τις σελίδες του το DNA ασθενειών που κυκλοφορούσαν πριν από χίλια χρόνια.

Ερευνητές εντόπισαν γενετικό υλικό του ιού της ευλογιάς των προβάτων στο York Gospels, ένα φωτισμένο χειρόγραφο περίπου 1.000 ετών.

Το μυστικό βρίσκεται στην περγαμηνή

Τα μεσαιωνικά χειρόγραφα συχνά γράφονταν πάνω σε περγαμηνή, δηλαδή επεξεργασμένο δέρμα ζώων.

Αυτό σημαίνει ότι η ίδια η σελίδα είναι βιολογικό υλικό και μπορεί να διατηρεί μικροσκοπικά ίχνη DNA από το ζώο, από παθογόνους οργανισμούς και πιθανώς από τη διαδικασία κατασκευής.

Η ομάδα του University College Dublin κατάφερε να ανακτήσει αρχαίο ιικό DNA όχι μόνο από το York Gospels αλλά και από άλλα ιστορικά χειρόγραφα.

Ένας ιός με ιστορία τουλάχιστον 3.700 ετών

Συγκρίνοντας τα ευρήματα των χειρογράφων με DNA από δόντια προβάτων της Εποχής του Χαλκού, οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο συγκεκριμένος ιός επηρέαζε κοπάδια τουλάχιστον πριν από 3.700 χρόνια.

Αυτό μετατρέπει βιβλιοθήκες και αρχεία σε κάτι πολύ περισσότερο από αποθήκες κειμένων: σε πιθανά αρχεία παλαιών επιδημιών.

Το παράξενο εύρημα σε δέρμα άλλων ζώων

Ακόμη πιο περίεργο ήταν ότι ίχνη του ιού εντοπίστηκαν και σε περγαμηνή από μοσχάρι και κατσίκα.

Οι ερευνητές εξετάζουν δύο πιθανότητες: είτε υπήρξε μετάδοση του ιού μεταξύ διαφορετικών ζώων είτε το γενετικό υλικό μεταφέρθηκε κατά την επεξεργασία των δερμάτων στα εργαστήρια περγαμηνής.

Τα βιβλία ως «βιολογικές χρονοκάψουλες»

Η σημασία της ανακάλυψης ξεπερνά τη συγκεκριμένη ασθένεια. Αν το DNA παθογόνων μπορεί να επιβιώνει επί αιώνες μέσα σε παλιά χειρόγραφα, τότε χιλιάδες βιβλία σε μοναστήρια, βιβλιοθήκες και αρχεία μπορεί να κρύβουν άγνωστα δεδομένα για την εξέλιξη ασθενειών.

Δεν πρόκειται μόνο για ιστορία των ιδεών. Μπορεί να είναι ιστορία της βιολογίας, της κτηνοτροφίας, των επιδημιών και της αλληλεπίδρασης ανθρώπων και ζώων.

Σχετικό θέμα: DNA πάνω στους τοίχους των σπηλαίων — όταν η ίδια η επιφάνεια γίνεται γενετικό αρχείο.

Πηγή: University College Dublin / Science Advances, 2026.