Η κυβέρνηση Τραμπ απειλεί να κόψει τη συνεργασία ομοσπονδιακών υπηρεσιών με το Smithsonian

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει την πίεση προς το Smithsonian Institution, προειδοποιώντας ότι ομοσπονδιακές υπηρεσίες ενδέχεται να περιορίσουν ή να διακόψουν τη συνεργασία τους με το μεγαλύτερο πολιτιστικό και ερευνητικό συγκρότημα των Ηνωμένων Πολιτειών. Η νέα απειλή έγινε γνωστή στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά όχι μόνο τη χρηματοδότηση, αλλά και πρακτικές μορφές κρατικής υποστήριξης, όπως ο δανεισμός ιστορικών αντικειμένων, η βοήθεια σε διαδικασίες προμηθειών και η παροχή διακριτικών επιχορηγήσεων.

Το ζήτημα αφορά άμεσα ένα ίδρυμα που διαχειρίζεται 21 μουσεία, ερευνητικά κέντρα, εκπαιδευτικές δομές και τον Εθνικό Ζωολογικό Κήπο. Για το αμερικανικό κοινό, το Smithsonian δεν είναι απλώς ένα δίκτυο μουσείων στην Ουάσινγκτον, αλλά ένας θεσμός που λειτουργεί ως βασικός φορέας συλλογής, προστασίας και ερμηνείας της εθνικής ιστορίας.

Η προειδοποίηση προς το διοικητικό συμβούλιο

Σύμφωνα με το Reuters και την Washington Post, ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ και ο διευθυντής του Συμβουλίου Εσωτερικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, Βινς Χέιλι, απέστειλαν επιστολή προς το διοικητικό συμβούλιο του Smithsonian. Στην επιστολή υποστηρίζουν ότι οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες δεν μπορούν, «με καθαρή συνείδηση», να συνεχίσουν να στηρίζουν το ίδρυμα υπό τη σημερινή του ηγεσία.

Η διατύπωση δεν ισοδυναμεί με άμεση απόφαση κλεισίματος μουσείων ή οριστικής διακοπής όλων των κρατικών πόρων. Αποτελεί, όμως, σαφή προειδοποίηση ότι η κυβέρνηση εξετάζει τη χρήση των διαθέσιμων διοικητικών και δημοσιονομικών εργαλείων για να ασκήσει πίεση στη διοίκηση του Smithsonian.

Οι τομείς που αναφέρονται περιλαμβάνουν τον δανεισμό αντικειμένων από ομοσπονδιακές συλλογές, τη βοήθεια σε διαδικασίες προμηθειών και τις επιχορηγήσεις που δεν είναι υποχρεωτικές από τον νόμο. Εάν εφαρμοστούν τέτοιοι περιορισμοί, θα μπορούσαν να επηρεάσουν εκθέσεις, περιοδικά προγράμματα, ερευνητικές συνεργασίες και την πρόσβαση των μουσείων σε αντικείμενα που βρίσκονται σε άλλες κρατικές συλλογές.

Η διαμάχη για την παρουσίαση της αμερικανικής ιστορίας

Η σύγκρουση έχει ξεκινήσει εδώ και μήνες και συνδέεται με την πολιτική του Λευκού Οίκου να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται ζητήματα όπως η δουλεία, ο φυλετικός διαχωρισμός, οι κοινωνικές ανισότητες και οι πολιτικές συγκρούσεις στην αμερικανική ιστορία.

Στις 27 Μαρτίου 2025, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Restoring Truth and Sanity to American History». Το διάταγμα κατηγορούσε πολιτιστικούς θεσμούς ότι προωθούν, κατά την άποψη της κυβέρνησης, διχαστικές ή ιδεολογικά φορτισμένες αφηγήσεις. Παράλληλα, ζητούσε από τον αντιπρόεδρο και άλλους αξιωματούχους να εργαστούν για την απομάκρυνση αυτού που ο Λευκός Οίκος αποκαλεί «ακατάλληλη ιδεολογία» από τα μουσεία και τα εκπαιδευτικά προγράμματα του Smithsonian.

Η κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι οι εκθέσεις πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στα επιτεύγματα των Ηνωμένων Πολιτειών και να αποφεύγουν παρουσιάσεις που, σύμφωνα με την ίδια, δημιουργούν εθνική ενοχή ή διχασμό. Οι επικριτές της πολιτικής αυτής απαντούν ότι η ιστορική παρουσίαση δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια εξιδανικευμένη εικόνα της χώρας και ότι η αναφορά στη δουλεία, στον ρατσισμό και στις κοινωνικές συγκρούσεις αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της τεκμηριωμένης ιστορίας.

Νέο εκτελεστικό διάταγμα και πολιτικός έλεγχος

Η πίεση ενισχύθηκε με νέο εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Τραμπ στις 24 Ιουλίου 2026. Το διάταγμα προβλέπει ότι ο υπουργός Εσωτερικών, το Γραφείο Διαχείρισης και Προϋπολογισμού, η Διοίκηση Γενικών Υπηρεσιών και το Συμβούλιο Εσωτερικής Πολιτικής πρέπει να αξιοποιήσουν όλες τις διαθέσιμες αρμοδιότητές τους για την «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης» στο Smithsonian.

Το ίδιο διάταγμα επιτρέπει την τοποθέτηση προσωρινής σήμανσης στους χώρους πρόσβασης του Εθνικού Μουσείου Αμερικανικής Ιστορίας, ώστε οι επισκέπτες να ενημερώνονται για τα συμπεράσματα της κυβερνητικής έκθεσης σχετικά με το περιεχόμενο των εκθεμάτων. Πρόκειται για ασυνήθιστη παρέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ένα μεγάλο εθνικό μουσείο.

Η κυβέρνηση έχει ήδη εκδώσει έκθεση με τίτλο «Saving America’s Story», στην οποία κατηγορεί τη διοίκηση του μουσείου ότι αντιμετωπίζει την ιστορία ως εργαλείο κοινωνικής και πολιτικής μεταμόρφωσης. Το Smithsonian, από την πλευρά του, λειτουργεί ως θεσμός με ειδικό νομικό καθεστώς και δεν είναι απλή υπηρεσία του εκτελεστικού κλάδου, γεγονός που περιπλέκει την προσπάθεια άμεσου κυβερνητικού ελέγχου.

Τι αλλάζει και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί

Το άμεσα επιβεβαιωμένο στοιχείο είναι η απειλή περιορισμού της υποστήριξης από ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Δεν έχει ανακοινωθεί γενικό κλείσιμο μουσείων, πλήρης διακοπή της χρηματοδότησης ή απομάκρυνση της διοίκησης του Smithsonian.

Δεν έχει επίσης διευκρινιστεί ποια συγκεκριμένα εκθέματα ή προγράμματα θα μπορούσαν να επηρεαστούν πρώτα, ούτε εάν η διοίκηση του ιδρύματος θα προσφύγει δικαστικά κατά των κυβερνητικών ενεργειών. Η επιστολή αποτελεί πολιτική και διοικητική πίεση, ενώ η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από τις αρμοδιότητες κάθε ομοσπονδιακής υπηρεσίας, από τους διαθέσιμους πόρους και από το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Η εξέλιξη έχει ευρύτερη σημασία επειδή μεταφέρει τη σύγκρουση από το επίπεδο των δημόσιων δηλώσεων στο επίπεδο της λειτουργίας των μουσείων. Εάν η κυβέρνηση προχωρήσει σε περιορισμούς δανεισμών και συνεργασιών, η αντιπαράθεση θα μπορούσε να επηρεάσει την παραγωγή εκθέσεων, τη συντήρηση συλλογών και τη διεθνή πολιτιστική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πηγές

• Reuters – Trump administration threatens to cut federal agencies’ support for Smithsonian
• The Washington Post – Trump administration threatens to cut off agencies’ ties to Smithsonian
• The White House – Restoring Trust in the Smithsonian Institution
• The White House – Restoring Truth and Sanity to American History