Η φωτιά που ξέσπασε τα ξημερώματα της Κυριακής 22 Νοεμβρίου στο λιμάνι της Βεγγάζης δεν ήταν ένα συνηθισμένο ναυτικό ατύχημα. Στη ναυτική βάση της πόλης, στην ανατολική Λιβύη, βρισκόταν η ρωσική κορβέτα «Merkury», ένα σύγχρονο πολεμικό πλοίο κλάσης Steregushchiy. Μια ισχυρή έκρηξη συγκλόνισε την εγκατάσταση και ακολούθησε πυρκαγιά που προκάλεσε σοβαρότατες ζημιές στο σκάφος. Αναλυτές που εξέτασαν εικόνες από το σημείο εκτιμούν ότι η κορβέτα ενδέχεται να έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Η ακριβής τελική κατάστασή της, όμως, δεν έχει πιστοποιηθεί με επίσημο πόρισμα. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, γιατί το επιβεβαιωμένο γεγονός είναι ήδη αρκετά σοβαρό: ρωσικό πολεμικό πλοίο δέχθηκε, σύμφωνα με τις πρώτες έρευνες, επίθεση μέσα σε λιβυκή ναυτική βάση, χιλιάδες χιλιόμετρα από τα ουκρανικά μέτωπα.
Το Reuters μετέδωσε ότι η διοίκηση της ανατολικής Λιβύης θεωρεί πιθανότερη αιτία της έκρηξης επίθεση με μη επανδρωμένα μέσα. Σύμφωνα με δύο Λίβυους στρατιωτικούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Associated Press, έξι θαλάσσια drones κατευθύνθηκαν προς την κορβέτα: τέσσερα αναχαιτίστηκαν και δύο φέρονται να χτύπησαν το πλοίο. Οι ίδιοι αξιωματούχοι απέδωσαν την εκτόξευση σε βάση ουκρανικών δυνάμεων στη δυτική Λιβύη, επικαλούμενοι προκαταρκτική έρευνα. Η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα και ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία είχαν αναλάβει ή αποδώσει επισήμως ευθύνη κατά τη δημοσίευση των πρώτων αναφορών. Επομένως, ο ισχυρισμός ότι επρόκειτο για ουκρανική επιχείρηση πρέπει να παραμένει αποδιδόμενος στις λιβυκές πηγές.
Η «Merkury» δεν είναι ένα τυχαίο εμπορικό πλοίο. Ανήκει στο πρόγραμμα 20380 του ρωσικού ναυτικού, γνωστό ως κλάση Steregushchiy, και αποτελεί μονάδα σχεδιασμένη για επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακό πόλεμο και αεράμυνα περιορισμένης εμβέλειας. Οι συγκεκριμένες κορβέτες συνδυάζουν πυραυλικά συστήματα, πυροβόλα, αισθητήρες και δυνατότητες συνεργασίας με ελικόπτερο. Η απώλεια ή η παρατεταμένη αχρήστευση μιας τέτοιας μονάδας δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνο ως υλική ζημιά: επηρεάζει τη διαθεσιμότητα πλοίων, τις αποστολές συνοδείας και την εικόνα ασφαλείας των ναυτικών εγκαταστάσεων στις οποίες καταπλέουν.
Το πλοίο είχε φτάσει στη Βεγγάζη στο πλαίσιο θαλάσσιας συνεργασίας της Ρωσίας με τις αρχές που ελέγχουν την ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με τις λιβυκές ανακοινώσεις, είχε σταματήσει για ανεφοδιασμό σε καύσιμα και προμήθειες, ενώ επέστρεφε προς τη Ρωσία. Η παρουσία του συνδέεται με τη στρατηγική επιρροή της Μόσχας στη Μεσόγειο και με τη στενή σχέση της με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χάφταρ. Η Λιβύη παραμένει πολιτικά διαιρεμένη ανάμεσα στη διοίκηση της Τρίπολης, που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, και στις αντίπαλες αρχές της ανατολής. Αυτή η διαίρεση εξηγεί γιατί ένα χτύπημα σε ρωσικό πλοίο μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο στρατιωτική αλλά και διπλωματική κρίση στο εσωτερικό της χώρας.
Η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης ανακοίνωσε ότι η πυρκαγιά τέθηκε υπό έλεγχο και ότι οι λιμενικές εγκαταστάσεις ασφαλίστηκαν. Ιατρικές πηγές που επικαλείται το Reuters ανέφεραν τραυματισμούς, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί ακριβής αριθμός και εθνικότητες των τραυματιών. Δεν αναφέρθηκαν επιβεβαιωμένοι θάνατοι. Οι αρχές ανακοίνωσαν κοινή έρευνα με τη Ρωσία και χαρακτήρισαν την ύποπτη επίθεση παραβίαση της λιβυκής κυριαρχίας. Η διοίκηση της Τρίπολης, από την άλλη, καταδίκασε τη χρήση λιβυκών λιμανιών και πολιτικών εγκαταστάσεων ως πεδίου εξωτερικών συγκρούσεων. Οι αντιδράσεις αποτυπώνουν μια χώρα που φοβάται ότι οι ξένες στρατιωτικές αντιπαραθέσεις θα μεταφερθούν ακόμη βαθύτερα στο έδαφός της.
Η πραγματική έκταση των ζημιών αποτελεί προς το παρόν το μεγάλο άγνωστο. Το εξειδικευμένο Naval News και αναλυτές ανοικτών πηγών εκτιμούν, με βάση εικόνες και δορυφορικά στιγμιότυπα, ότι η κορβέτα πιθανότατα έχει καταστραφεί. Το ουκρανικό Militarnyi δημοσίευσε επίσης ανάλυση δορυφορικών εικόνων στις οποίες φαίνονται φλόγες στο πρυμναίο και κεντρικό τμήμα του πλοίου. Ωστόσο, η εικόνα μιας εκτεταμένης πυρκαγιάς δεν απαντά αυτομάτως στο αν το πλοίο βυθίστηκε, αν παραμένει στην προβλήτα ή αν θα μπορούσε θεωρητικά να επισκευαστεί. Μέχρι να υπάρξουν επιθεώρηση και σαφείς τεχνικές πληροφορίες, η διατύπωση «καταστράφηκε ολοσχερώς» πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισχυρή εκτίμηση και όχι ως αδιαμφισβήτητο γεγονός.
Το περιστατικό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή συνέβη μόλις μία ημέρα μετά την επίθεση στο ρωσικό φορτηγό «Sparta II» στον Κόλπο της Φινλανδίας. Εκείνο το πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες και το πλήρωμά του απομακρύνθηκε, ενώ οι φινλανδικές αρχές ανέλαβαν την αντιμετώπιση της πυρκαγιάς όταν το σκάφος βρέθηκε στα χωρικά τους ύδατα. Τα δύο περιστατικά δεν έχουν αποδειχθεί ότι αποτελούν μέρος ενός ενιαίου επιχειρησιακού σχεδίου. Δείχνουν όμως πόσο εκτεταμένο έχει γίνει το γεωγραφικό πεδίο κινδύνου για πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία: από τη Βαλτική μέχρι τη Μεσόγειο.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τη διεθνή ασφάλεια είναι η πιθανή χρήση θαλάσσιων drones σε λιμάνι τρίτης χώρας. Εφόσον επιβεβαιωθεί η περιγραφή των Λίβυων αξιωματούχων, μια τέτοια επίθεση θα έδειχνε ότι οι δυνατότητες μη επανδρωμένου ναυτικού πολέμου μπορούν να αξιοποιηθούν πολύ μακριά από τη Μαύρη Θάλασσα. Θα έθετε επίσης ερωτήματα για την προστασία πολεμικών πλοίων όταν βρίσκονται αγκυροβολημένα, για την επιτήρηση των προσβάσεων σε λιμένες και για τις ευθύνες των κρατών που φιλοξενούν ξένες στρατιωτικές μονάδες. Καμία από αυτές τις συνέπειες δεν απαιτεί να εφευρεθεί ο δράστης ή να προεξοφληθεί μια ευρύτερη σύγκρουση.
Για τη Μόσχα, το ενδεχόμενο απώλειας μιας σύγχρονης κορβέτας θα αποτελούσε ακόμη ένα σοβαρό πλήγμα στο ναυτικό της αποτύπωμα. Για τη Λιβύη, το ζήτημα είναι ίσως πιο άμεσο: ποιος ελέγχει πραγματικά την ασφάλεια των λιμανιών της και πώς θα αποφύγει να γίνει παράπλευρο μέτωπο ενός πολέμου στον οποίο επισήμως δεν συμμετέχει; Για την υπόλοιπη Μεσόγειο, η Βεγγάζη είναι μια προειδοποίηση ότι οι σύγχρονες ναυτικές επιχειρήσεις δεν περιορίζονται αναγκαστικά στις γραμμές ενός χάρτη. Το τι ακριβώς συνέβη θα κριθεί από την έρευνα, τις δορυφορικές εικόνες και τις επόμενες επίσημες ανακοινώσεις. Το γεγονός ότι ένα ρωσικό πολεμικό πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες μέσα σε λιβυκή βάση είναι ήδη μια εξέλιξη που δεν μπορεί να περάσει στα ψιλά.
Πηγές: Reuters · Associated Press · Militarnyi, δορυφορικές εικόνες

ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Αφήστε μια απάντηση