Αρκτική: Αρχαίο μεθάνιο βγαίνει στην επιφάνεια καθώς λιώνουν οι παγετώνες – Ο κρυφός μηχανισμός που ανησυχεί τους επιστήμονες

Μια λιγότερο γνωστή πλευρά του λιωσίματος των παγετώνων στην Αρκτική έρχεται στο φως: νερά από παγετώνες μπορούν να ανοίγουν διαδρομές μέσω των οποίων αρχαίο μεθάνιο από γεωλογικά στρώματα κάτω από τον πάγο φτάνει στην επιφάνεια.

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications εξετάζει παγετώνες στο Σβάλμπαρντ και δείχνει ότι τα ποτάμια τήξης μεταφέρουν μεθάνιο που προέρχεται από παλιές γεωλογικές πηγές.

Δεν πρόκειται μόνο για μεθάνιο από μόνιμα παγωμένα εδάφη

Συχνά η συζήτηση για την Αρκτική επικεντρώνεται στο permafrost. Η νέα έρευνα δείχνει ότι υπάρχει και άλλος μηχανισμός: το νερό που κυκλοφορεί στη βάση των παγετώνων μπορεί να έρθει σε επαφή με πετρώματα πλούσια σε μεθάνιο και να το μεταφέρει προς την επιφάνεια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις το αέριο είναι πολύ παλαιότερο από τον ίδιο τον σύγχρονο πάγο που το καλύπτει.

Γιατί έχει σημασία

Το μεθάνιο είναι ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου. Αν η υποχώρηση των παγετώνων ανοίγει περισσότερα μονοπάτια για την απελευθέρωσή του, τότε δημιουργείται ένας πιθανός μηχανισμός θετικής ανάδρασης: περισσότερη θέρμανση οδηγεί σε περισσότερο λιώσιμο και το λιώσιμο μπορεί να διευκολύνει επιπλέον εκπομπές μεθανίου.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το μέγεθος αυτού του φαινομένου εξαρτάται έντονα από τη γεωλογία κάθε περιοχής και δεν πρέπει να γενικεύεται σε ολόκληρη την Αρκτική χωρίς δεδομένα.

Ο παγετώνας ως «καπάκι»

Ένας χρήσιμος τρόπος να το φανταστεί κανείς είναι ότι ο παγετώνας λειτουργεί επί αιώνες σαν καπάκι πάνω από γεωλογικές πηγές. Όταν το καπάκι υποχωρεί και το νερό αρχίζει να κυκλοφορεί σε νέα κανάλια, παλιό αέριο μπορεί να βρει δρόμο προς την ατμόσφαιρα.

Η ανακάλυψη δεν σημαίνει ότι βρέθηκε κάποια ξαφνική «βόμβα μεθανίου». Σημαίνει όμως ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πάγου, νερού και γεωλογίας είναι πιο σύνθετες από όσο θεωρούσαμε.

Πηγή: Nature Communications / δημοσιεύματα 22 Σεπτεμβρίου 2026.