10:02 - 30/11/2016

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων

Τρεις βδομάδες του 1944 ήταν αρκετές για να σφυρηλατήσουν τη σύγχρονη χρηματοπιστωτική πραγματικότητα, όπως κι αν την ορίζει αυτή κανείς.

Γιατί από τη Νομισματική και Χρηματοοικονομική Διάσκεψη που έλαβε χώρα στο Μπρέτον Γουντς του Νιου Χάμσαϊρ των ΗΠΑ (1-22 Ιουλίου 1944) γεννήθηκε το σύστημα των σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, τα θεμέλια του μεταπολεμικού κόσμου δηλαδή που κάποιοι αναγνωρίζουν ως πυλώνες της Νέας Τάξης Πραγμάτων.

Οι αρχιτέκτονες της νέας διεθνούς πραγματικότητας συναντήθηκαν το καλοκαιράκι του 1944, καταμεσής ακόμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για να αναδιαμορφώσουν το οικονομικό πεδίο του πλανήτη. Οι εκπρόσωποι των 44 χωρών τραβήχτηκαν ως το πολυτελέστατο, αν και απομονωμένο, Mount Washington Hotel του αγροτικού οικισμού του Νιου Χάμσαϊρ για να διασφαλιστεί ότι δεν θα δέχονταν περισπασμούς και πιέσεις από αλλότρια κέντρα συμφερόντων και εξωθεσμικούς παράγοντες.

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων - Εικόνα

Είχαν εξάλλου να οικοδομήσουν το πλαίσιο που θα λειτουργούσε εφεξής ο κόσμος και έπρεπε να σεβαστούν τις διακηρύξεις των εμπνευστών της διάσκεψης, του αμερικανού προέδρου Ρούσβελτ και του βρετανού πρωθυπουργού Τσόρτσιλ, που είχαν βαλθεί να διασφαλίσουν τη μεταπολεμική ευημερία της Δύσης μέσω διεθνούς συνεργασίας και αποφυγής οριακών καταστάσεων, σαν αυτές της δεκαετίας του 1930 δηλαδή που θεωρούσαν οι παγκόσμιοι ηγέτες ότι είχαν προκαλέσει τον παγκόσμιο πόλεμο.

Οι δυο πατέρες του μεταπολεμικού καπιταλισμού, ο διεθνούς φήμης βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς (και σύμβουλος του Υπουργείου Οικονομικών της Αγγλίας) και ο αμερικανός αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ, μόχθησαν πολύ σε κείνη τη διάσκεψη για να γεννηθεί η νέα οικονομική πραγματικότητα του κόσμου. Για μια Νέα Τάξη Πραγμάτων μιλούσαν και τότε.

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων - Εικόνα1

Οι ΗΠΑ ήταν εξάλλου η μόνη χώρα που φαινόταν πως θα έβγαινε από τις στάχτες του πολέμου με τονωμένη οικονομία, κι έτσι είχε τον πρώτο λόγο στο συνέδριο. «Η οικονομική ευημερία κάθε χώρας είναι ένα καλό θέμα ανησυχίας για όλους τους γείτονές της, κοντινούς και μακρινούς», τόνιζε με νόημα ο Ρούσβελτ στην ομιλία του.

Σε αυτή την απομακρυσμένη κωμόπολη του Νιου Χάμσαϊρ έγινε η περιβόητη συνάντηση που θα δημιουργούσε κάτι που δεν υπήρχε ποτέ πιο πριν: ένα παγκόσμιο νομισματικό σύστημα που διοικείται από έναν διεθνή οργανισμό. Ο «κανόνας του χρυσού» από τα τέλη του 19ου αιώνα, το οργανικό θεμέλιο της πρώτης μεγάλης οικονομικής παγκοσμιοποίησης δηλαδή, είχε καταρρεύσει εξάλλου κατά τη διάρκεια του προηγούμενου παγκόσμιου πολέμου.

Οι προσπάθειες για να αναβιώσει τη δεκαετία του 1920 αποδείχθηκαν καταστροφικά ανεπιτυχείς. Οι οικονομίες και το εμπόριο κατέρρευσαν. Οι διασυνοριακές εντάσεις βρίσκονταν στα ύψη. Στη δεκαετία του 1930 οι διεθνιστές του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ ήταν αποφασισμένοι να επιλύσουν τις αδυναμίες του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος μια και καλή. Σύμφωνα μάλιστα με τα λόγια του Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ, ελάχιστα γνωστού τότε αξιωματούχου του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών ο οποίος έμελλε να γίνει ο απροσδόκητος γεννήτορας του συστήματος του Μπρέτον Γουντς, η ώρα είχε έρθει για να οικοδομηθεί ένα «New Deal για έναν νέο κόσμο».

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων - Εικόνα2

Δουλεύοντας πλάι στον επαναστατικό οικονομολόγο Τζον Μέιναρντ Κέινς και παρά το ακανθώδες της συνεργασίας τους, ο Γουάιτ έθεσε αυτό που θεωρούσε πως ήταν οι οικονομικές βάσεις για μια βιώσιμη μεταπολεμική παγκόσμια ειρήνη. Οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να αποκτήσουν μεν περισσότερη δύναμη από τις αγορές, αλλά και λιγότερα προνόμια ταυτοχρόνως, για να μην μπορούν να τις χειραγωγούν ώστε να προσπορίζονται κέρδη.

Το εμπόριο στο μέλλον θα αξιοποιούνταν για την εξυπηρέτηση της πολιτικής συνεργασίας και τον τερματισμό των ελλείψεων σε χρυσό και δολάρια. Οι κερδοσκόποι που αισχροκερδούσαν επωφελούμενοι τους φόβους των αγορών θα αλυσοδένονταν έτσι πιστάγκωνα από τους περιορισμούς που θα τίθεντο στις ξέφρενες διασυνοριακές ροές κεφαλαίων. Τα επιτόκια θα καθορίζονταν από κυβερνητικούς εμπειρογνώμονες εκπαιδευμένους στη νέα ισχυρή πειθαρχία της μακροοικονομίας, κι εδώ ο υπέρμαχος του κρατικού παρεμβατισμού Κέινς είχε τον πρώτο ρόλο.

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων - Εικόνα3

Οραματίστηκε ένα Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) για να διασφαλίσει το γεγονός ότι οι συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν θα χειραγωγούνταν αποκτώντας κάποιοι ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Την ίδια ώρα, το Μπρέτον Γουντς υπερψήφισε τη ρήτρα για τις σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες, ένα κλειστό σύστημα στο οποίο κάθε χώρα που συμμετείχε θα αναλάμβανε την υποχρέωση να ασκήσει τέτοια νομισματική πολιτική που να διατηρεί τη συναλλαγματική της ισοτιμία σταθερή σε μια προκαθορισμένη τιμή (συν-πλην 1% σε σχέση με τον χρυσό).

Κι αυτό για να οικοδομηθεί ένα ομαλό και προβλέψιμο διεθνές κλίμα συναλλαγών, το οποίο θα διέπονταν από συγκεκριμένους κανόνες. Δεν ίσχυε βέβαια το ίδιο για όλα τα εθνικά νομίσματα, μιας και το δολάριο μετατράπηκε σε άξονα αναφοράς αλλά και ρυθμιστική αρχή για όλα τα νομίσματα των συνεργαζόμενων χωρών. «Παρεμβατικό νόμισμα» το είπαν, καθώς μόνο το δολάριο διατηρούσε το δικαίωμα στη μετατρεψιμότητα σε χρυσό, την ίδια ώρα που οι υπόλοιπες χώρες καθόριζαν μεν τις ισοτιμίες τους σε σχέση με τον χρυσό, υπολογίζοντας ταυτοχρόνως τη σχέση του εθνικού τους νομίσματος με το δολάριο. Ο Γουάιτ έθεσε ουσιαστικά τις βάσεις για μια δολαριοκεντρική μεταπολεμική τάξη, εντελώς αντίθετη στα μακροχρόνια βρετανικά συμφέροντα.

Οι χώρες που αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες θα λάμβαναν βραχυχρόνια χρηματοδότηση από το ΔΝΤ για να μην υποτιμηθεί το νόμισμά τους. Την ίδια στιγμή, η Παγκόσμια Τράπεζα (Διεθνής Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης την ήθελε το Μπρέτον Γουντς) θα χορηγούσε μακροπρόθεσμα δάνεια για την ανασυγκρότηση των κατεστραμμένων από τον πόλεμο χωρών «διευκολύνοντας την επένδυση του κεφαλαίου για παραγωγικούς σκοπούς».

H «μάχη» του Μπρέτον Γουντς και η Νέα Τάξη Πραγμάτων - Εικόνα4

Η μεταπολεμική ευημερία θα διασφαλιζόταν και από έναν τρίτο θεσμό, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, που θα διευκόλυνε την ομαλή λειτουργία της φιλελεύθερης καπιταλιστικής αγοράς. Ο οργανισμός ήταν νεογέννητος ακόμα όταν οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να επικυρώσουν το καταστατικό του το 1947, παρά το γεγονός ότι κατέληξαν τελικά στη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου αργότερα. Ο Κέινς πίεζε μάλιστα για ακόμα δραστικότερες και σαφώς πιο φιλόδοξες λύσεις, όπως τη δημιουργία μιας παγκόσμιας κεντρικής τράπεζας που θα κυκλοφορούσε το δικό της νόμισμα («bancor» το ήθελε ο οραματιστής οικονομολόγος), αν και οι ΗΠΑ απέρριψαν και πάλι το σχέδιό του.

Δείτε την επόμενη ή προηγούμενη σελίδα πατώντας τα νούμερα

Σελίδες — 1 2

Loading...
Σχετικά με Chris_
Κανείς δεν είναι τέλειος και Τίποτα δεν είναι τυχαίο, γιαυτο ψάξε κάτω από την επιφάνεια.. Οτι δεν καταλαβαίνεις δεν ειναι μαλακία και μπορείς να γίνεις καλύτερος, αρκεί να προσπαθήσεις. Μην κάνεις οτι δεν θες να σου κάνουν. Μας αξίζει καλύτερη ζωή και αρκεί μόνο να την ζητήσουμε, φανταστούμε.. Το κλειδί είναι η Πίστη.!!!

Be the first to comment

Σχολιάστε

To e-mail σας δεν θα δημοσιευθεί