Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 μια απόφαση που αλλάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις μεγαλύτερες ψηφιακές υπηρεσίες στην Ευρώπη. Το ChatGPT χαρακτηρίστηκε επίσημα ως «πολύ μεγάλη επιγραμμική μηχανή αναζήτησης» — Very Large Online Search Engine, VLOSE — βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστής ως Digital Services Act ή DSA.
Την ίδια στιγμή, το Reddit και το Roblox χαρακτηρίστηκαν «πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες» — Very Large Online Platforms, VLOPs. Η απόφαση σημαίνει ότι οι τρεις υπηρεσίες περνούν σε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας από τις ευρωπαϊκές αρχές και αναλαμβάνουν πρόσθετες υποχρεώσεις που μέχρι σήμερα αφορούσαν κυρίως τους μεγαλύτερους ομίλους κοινωνικής δικτύωσης, τις πλατφόρμες διαμοιρασμού περιεχομένου και τις μηχανές αναζήτησης.
Το όριο των 45 εκατομμυρίων χρηστών
Η διαδικασία ενεργοποιήθηκε επειδή οι ίδιες οι υπηρεσίες δήλωσαν ότι διαθέτουν τουλάχιστον 45 εκατομμύρια μέσους μηνιαίους χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό είναι το κατώφλι που προβλέπει ο DSA για την υπαγωγή μιας υπηρεσίας στην κατηγορία των πολύ μεγάλων πλατφορμών ή μηχανών αναζήτησης.
Η συγκεκριμένη μέτρηση δεν είναι απλώς ένας αριθμός δημοτικότητας. Συνδέεται με την εκτίμηση ότι υπηρεσίες τέτοιας κλίμακας μπορούν να επηρεάσουν τη διάδοση πληροφοριών, την ασφάλεια των χρηστών, τη δημόσια συζήτηση, τις εκλογικές διαδικασίες και την πρόσβαση των ανηλίκων σε περιεχόμενο.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για το ChatGPT, επειδή η Επιτροπή το αντιμετωπίζει νομικά ως υβριδική υπηρεσία. Το σύστημα απαντά σε ερωτήματα χρηστών, αλλά μπορεί επίσης να πραγματοποιεί αναζητήσεις στο διαδίκτυο και να επιστρέφει πληροφορίες από online πηγές. Για αυτόν τον λόγο εντάσσεται στην κατηγορία των πολύ μεγάλων online search engines, παρότι δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο όπως μια παραδοσιακή μηχανή αναζήτησης.
Τι πρέπει να αλλάξει
Μετά την κοινοποίηση του χαρακτηρισμού, ChatGPT, Reddit και Roblox έχουν τέσσερις μήνες για να συμμορφωθούν με τις πρόσθετες υποχρεώσεις του DSA. Στο διάστημα αυτό θα πρέπει να ενισχύσουν τις διαδικασίες αξιολόγησης και περιορισμού των συστημικών κινδύνων που δημιουργούν οι υπηρεσίες και τα αλγοριθμικά τους συστήματα.
Οι υποχρεώσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο διάδοσης παράνομου περιεχομένου, την προστασία των ανηλίκων, τις πιθανές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική ευημερία των χρηστών, την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων και την αντιμετώπιση κινδύνων για τις εκλογικές διαδικασίες και τη δημόσια ασφάλεια.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να μπορούν να εξηγούν με μεγαλύτερη σαφήνεια πώς εντοπίζουν και περιορίζουν κινδύνους που συνδέονται με τη λειτουργία των υπηρεσιών τους. Θα πρέπει επίσης να τεκμηριώνουν τα μέτρα τους, να υποβάλλονται σε αυξημένο έλεγχο και να συνεργάζονται με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές.
Για το ChatGPT, το ζήτημα αφορά όχι μόνο τις απαντήσεις του μοντέλου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζονται η συνομιλία, η αναζήτηση στο διαδίκτυο, οι αλγοριθμικές προτάσεις, οι λειτουργίες μνήμης και τυχόν άλλες συνδεδεμένες υπηρεσίες. Ο DSA δεν επιβάλλει μια συγκεκριμένη τεχνολογία, απαιτεί όμως από τον πάροχο να εντοπίζει και να μειώνει τους κινδύνους που προκύπτουν από τη συνολική λειτουργία του συστήματος.
Ποιοι θα ελέγχουν τις υπηρεσίες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκτά ερευνητικές αρμοδιότητες για να αξιολογεί τις λειτουργίες πίσω από τις συγκεκριμένες υπηρεσίες και, όπου χρειάζεται, τα συνδεδεμένα συστήματα. Για το ChatGPT και το Reddit, η εποπτεία θα γίνεται σε συνεργασία με τον ιρλανδικό συντονιστή ψηφιακών υπηρεσιών, καθώς οι υπηρεσίες έχουν εγκατάσταση στην Ιρλανδία. Για το Roblox, αρμόδια εθνική αρχή είναι ο ολλανδικός συντονιστής ψηφιακών υπηρεσιών.
Η Επιτροπή έχει ήδη χαρακτηρίσει συνολικά 28 πολύ μεγάλες online πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης βάσει του DSA. Η νέα απόφαση διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του αυστηρότερου καθεστώτος και στέλνει μήνυμα ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν περιορίζεται στις κλασικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Τι σημαίνει για τους χρήστες στην Ελλάδα
Για τους Έλληνες χρήστες, η απόφαση δεν συνεπάγεται άμεση διακοπή λειτουργιών ή αλλαγή του τρόπου πρόσβασης στο ChatGPT, στο Reddit ή στο Roblox. Δεν ανακοινώθηκε απαγόρευση περιεχομένου, ούτε συγκεκριμένη αλλαγή στους λογαριασμούς των χρηστών από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του χαρακτηρισμού.
Αυτό που αλλάζει είναι το επίπεδο λογοδοσίας. Οι υπηρεσίες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους κινδύνους για παιδιά και εφήβους, τη διάδοση παράνομου υλικού, τις προσπάθειες χειραγώγησης της δημόσιας συζήτησης και τις επιπτώσεις των αλγοριθμικών συστημάτων. Σε περίπτωση που η Επιτροπή θεωρήσει ανεπαρκή τα μέτρα, μπορεί να ξεκινήσει έρευνα και διαδικασία επιβολής κυρώσεων.
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ποια ακριβώς τεχνικά μέτρα θα εφαρμόσει κάθε εταιρεία, ούτε αν οι αλλαγές θα είναι ορατές στους χρήστες από την πρώτη ημέρα. Επίσης, η απόφαση δεν σημαίνει ότι το ChatGPT μετατρέπεται σε κρατικά ελεγχόμενη υπηρεσία ή ότι η ΕΕ θα εγκρίνει κάθε απάντηση πριν εμφανιστεί στην οθόνη. Η ευθύνη των εταιρειών αφορά κυρίως τη διαχείριση συστημικών κινδύνων, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών προστασίας.
Το ευρύτερο μήνυμα της απόφασης
Η κίνηση των Βρυξελλών δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση προσπαθεί να προσαρμοστεί σε υπηρεσίες που δεν χωρούν εύκολα στις παλιές κατηγορίες. Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως συνομιλητής, εργαλείο αναζήτησης, βοηθός παραγωγής περιεχομένου και πύλη προς άλλες ψηφιακές υπηρεσίες.
Η ένταξη του ChatGPT στο καθεστώς VLOSE δημιουργεί προηγούμενο για άλλα μεγάλα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που θα ξεπεράσουν το όριο χρηστών στην Ευρώπη. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο ισχυρά είναι τα μοντέλα, αλλά και ποιος ελέγχει τους κινδύνους που δημιουργούν όταν χρησιμοποιούνται από δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Πηγές
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – επίσημη ανακοίνωση
Tech
Tech
Tech
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση