«Κόκκινα πλάσματα» στον ουρανό: Τα Red Sprites μοιάζουν με εξωγήινη εισβολή – Τι γνωρίζει η NASA και τι παραμένει μυστήριο;

Ένα ασυνήθιστο θέαμα στον νυχτερινό ουρανό αναζωπυρώνει ένα παλιό ερώτημα: πόσο καλά γνωρίζουμε όσα συμβαίνουν πραγματικά πάνω από τα σύννεφά μας;

Οι εικόνες που μοιάζουν με εισβολή από άλλον κόσμο

Μια σειρά φωτογραφιών που αναδημοσιεύτηκε στις 12 Οκτωβρίου από το Insider Paper δείχνει κόκκινες φωτεινές μορφές πάνω από μια νυχτερινή πόλη. Λεπτά νήματα κατεβαίνουν σαν πλοκάμια, ενώ οι κορυφές μοιάζουν με πυρακτωμένες κορώνες. Η πρώτη εντύπωση είναι σχεδόν κινηματογραφική: σαν να στέκονται γιγάντιες οντότητες πάνω από τα κτίρια. Όμως οι εικόνες παραπέμπουν σε ένα πραγματικό και τεκμηριωμένο φυσικό φαινόμενο, τα red sprites, γνωστά και ως κόκκινοι ηλεκτρικοί δαίμονες.

Τι είναι πραγματικά τα red sprites;

Πρόκειται για εξαιρετικά σύντομες ηλεκτρικές εκκενώσεις στην ανώτερη ατμόσφαιρα, ψηλά πάνω από ισχυρές καταιγίδες. Παρατηρούνται συνήθως περίπου 50 έως 90 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη — πολύ υψηλότερα από τις συνηθισμένες αστραπές. Δεν είναι αντικείμενα που αιωρούνται πάνω από μία πόλη ούτε φωτιά στον ουρανό. Οι φωτεινές μορφές διαρκούν συχνά μόλις λίγα χιλιοστά του δευτερολέπτου, γι’ αυτό είναι δύσκολο να τις δει και ακόμη δυσκολότερο να τις φωτογραφίσει κανείς.

Γιατί μοιάζουν με μέδουσες και πλοκάμια;

Οι εκκενώσεις αυτές αναπτύσσουν διακλαδιζόμενα νήματα ηλεκτρικού πλάσματος. Η χαρακτηριστική κόκκινη απόχρωση συνδέεται με την εκπομπή φωτός από διεγερμένα μόρια αζώτου στην αραιή ανώτερη ατμόσφαιρα. Ανάλογα με τη μορφολογία, οι παρατηρητές τις περιγράφουν ως μέδουσες, καρότα, στήλες ή ομάδες από κόκκινους πυρσούς. Το εντυπωσιακό σχήμα εξηγείται από φυσικές διεργασίες, όχι από κάποια γνωστή βιολογική ή τεχνητή κατασκευή.

Το παράδοξο: πιλότοι το ανέφεραν για δεκαετίες αλλά δεν τους πίστευαν

Εδώ η ιστορία γίνεται πραγματικά παράξενη. Πιλότοι ανέφεραν επί χρόνια στιγμιαίες λάμψεις πάνω από καταιγίδες. Η επιστημονική κοινότητα δυσκολευόταν να ελέγξει αυτές τις αναφορές, επειδή τα φαινόμενα εμφανίζονταν τόσο ψηλά και για τόσο λίγο. Το 1989 ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μινεσότα κατέγραψαν τυχαία ένα sprite με κάμερα χαμηλού φωτισμού. Αργότερα ακολούθησαν έγχρωμες φωτογραφίσεις και παρατηρήσεις από αεροσκάφη και διαστημικές αποστολές. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν απίθανη μαρτυρία έγινε αναγνωρισμένο πεδίο έρευνας.

Η NASA τα έχει φωτογραφίσει από το Διάστημα

Τα red sprites έχουν φωτογραφηθεί από αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. Η NASA έχει παρουσιάσει εικόνες τους πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κεντρική Αμερική και περιοχές της Αφρικής. Έχει μάλιστα δημιουργήσει το πρόγραμμα συμμετοχικής επιστήμης Spritacular, καλώντας φωτογράφους να καταγράφουν τέτοια παροδικά φωτεινά φαινόμενα. Συνεπώς δεν πρόκειται για ένα μοναδικό, ανεξήγητο περιστατικό που εμφανίστηκε ξαφνικά στα κοινωνικά δίκτυα.

Υπάρχει σχέση με το HAARP ή με μυστικά πειράματα;

Οι θεαματικές εικόνες τροφοδοτούν θεωρίες που μιλούν για ηλεκτρομαγνητικά πειράματα, το πρόγραμμα HAARP, κρυφές εγκαταστάσεις ή ακόμη και εξωγήινες παρουσίες. Είναι θεμιτό να εξετάζεται πώς γεννιούνται τέτοιες υποθέσεις. Ωστόσο δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι τα red sprites προκαλούνται από το HAARP ή από ανθρώπινη παρέμβαση, ούτε ότι αποτελούν σκάφη ή οντότητες. Μια φωτογραφία με παράξενη μορφή δεν αρκεί για να αποδείξει τέτοιους ισχυρισμούς. Η γνωστή φυσική εξήγηση συνδέει τις εκκενώσεις με ισχυρούς κεραυνούς, τη μεταβολή του ηλεκτρικού πεδίου πάνω από καταιγίδες και την απόκριση της μεσόσφαιρας.

Τι εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε

Η επιστήμη γνωρίζει τη βασική προέλευση του φαινομένου, αλλά ερευνά ακόμη γιατί ορισμένες καταιγίδες παράγουν sprites περισσότερο από άλλες, τις λεπτομέρειες της δημιουργίας των φωτεινών νημάτων και τη συμμετοχή τους στις ηλεκτρικές διεργασίες μεταξύ ατμόσφαιρας και ιονόσφαιρας. Το γεγονός ότι υπάρχουν ανοιχτά ερωτήματα δεν ακυρώνει όσα γνωρίζουμε. Αντίθετα, εξηγεί γιατί η NASA συνεχίζει να αναζητά νέες παρατηρήσεις.

Τι γνωρίζουμε για τις φωτογραφίες που έγιναν viral;

Η ανάρτηση του Insider Paper στις 12 Οκτωβρίου περιγράφει φωτογραφίες με κόκκινα sprites που μοιάζουν με «εξωγήινη εισβολή». Από τη συγκεκριμένη αναδημοσίευση δεν έχει επιβεβαιωθεί εδώ ανεξάρτητα η ακριβής τοποθεσία λήψης, το όνομα του φωτογράφου ή αν όλες οι εικόνες αποτελούν διαδοχικές λήψεις του ίδιου συμβάντος. Γι’ αυτό δεν αποδίδουμε αυθαίρετα τις φωτογραφίες σε συγκεκριμένη χώρα. Ως κεντρική εικόνα χρησιμοποιούμε ξεχωριστή πραγματική φωτογραφία sprites που παρουσιάζει η NASA, με αναφορά στον φωτογράφο Levi Riggins.

Το ερώτημα που αξίζει να μείνει

Πόσα παράξενα φαινόμενα του πλανήτη μας παραμένουν έξω από την καθημερινή γνώση, απλώς επειδή συμβαίνουν για χιλιοστά του δευτερολέπτου ή σε ύψη που δεν μπορούμε να παρατηρήσουμε εύκολα; Και μήπως η ιστορία των sprites μάς υπενθυμίζει κάτι σημαντικό: το γεγονός ότι μια μαρτυρία αρχικά δεν εξηγείται δεν σημαίνει ότι είναι ψέμα — αλλά ούτε ότι κάθε εντυπωσιακή ερμηνεία της είναι αληθινή;

Πηγές και τεκμηρίωση

• NASA – Spritacular
• NASA – The Great Sprites Chase
• NASA – Red Sprites Above the U.S. and Central America
• NASA – Scientific measurements

Featured image: Levi Riggins / NASA Spritacular. Πρόκειται για τεκμηριωμένη εικόνα του φαινομένου, όχι για τη φωτογραφία της ανάρτησης του Insider Paper.