ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟ

Σύμπλεγμα από ψυχικά (ή σωματικά) φαινόμενα, που δεν έγιναν εσωτερικές εμπειρίες, ψυχικές καταστάσεις άγνωστες στο άτομο και ψυχικά στοιχεία που αφυπνίστηκαν από τη συνείδηση, αλλά έχουν τη δύναμη να επιστρέψουν σ` αυτή με συγκεκριμένη αφορμή. Όλα αυτά αποτελούν το ασυνείδητο, το εγώ κάθε ατόμου. Υπάρχει και ένας άλλος όρος για το ασυνείδητο, το υποσυνείδητο, που χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει μόνο τις ψυχικές εκείνες καταστάσεις για τις οποίες δεν έχουμε γνώση ή συνείδηση. Στο ασυνείδητο υπάγονται όλα τα ψυχικά φαινόμενα και οι αιτίες τους, τα οποία δε γίνονται αντιληπτά παρά μόνο από τα αποτελέσματά τους, που είναι αντανακλαστικές κινήσεις, διάφορες ενέργειες κατά τη διάρκεια του ύπνου κλπ. Την έννοια του ασυνείδητου είχε συλλάβει και ο Πλάτωνας (μύθος του σπηλαίου). Ο Φρόιντ διακρίνει το προσυνείδητο, που αποτελείται από εικόνες άγνωστες, αλλά εύκολα αναπολούμενες και από το ασυνείδητο, που διέπει την ψυχική ζωή και εκδηλώνεται σε όλη τη συμπεριφορά μας. Κατά τον Γιουγκ υπάρχει ομαδικό ασυνείδητο, κοινό σε όλα τα ανθρώπινα όντα, που μεταδίδεται κληρονομικά και βασίζεται σε ορισμένα “αρχέτυπα”.