Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση ανοίγει ξανά μια συζήτηση που για χρόνια βρισκόταν στο περιθώριο: μπορούν η ύπνωση, οι θεραπείες αφής και οι λεγόμενες biofield therapies να έχουν πραγματικό ρόλο στη διαχείριση του χρόνιου πόνου;
Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 6 Αυγούστου 2026 στο Frontiers in Pain Research και συγκέντρωσε 14 κλινικές μελέτες με συνολικά 1.001 ασθενείς. Οι συμμετέχοντες αντιμετώπιζαν προβλήματα όπως ινομυαλγία, χρόνιο διάχυτο πόνο, οστεοαρθρίτιδα γόνατος, διαταραχές της κροταφογναθικής άρθρωσης και χρόνιο πόνο στη μέση.
Τι ακριβώς εξέτασαν οι ερευνητές
Οι ερευνητές χώρισαν τις παρεμβάσεις σε τρεις διαφορετικές ομάδες: θεραπευτική ύπνωση, θεραπείες που βασίζονται στην αφή και biofield therapies όπως Reiki, Healing Touch και Therapeutic Touch. Η διάκριση έχει σημασία: η επιστημονική ομάδα δεν ισχυρίζεται ότι όλες λειτουργούν με τον ίδιο μηχανισμό ούτε ότι έχει αποδειχθεί η ύπαρξη κάποιου ανθρώπινου ενεργειακού πεδίου.
Αυτό που εξέτασαν ήταν πολύ πιο πρακτικό: τι συνέβη στον πόνο, στον ύπνο, στην ψυχολογική κατάσταση, στη λειτουργικότητα και στην ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η ύπνωση είχε τα πιο συνεπή αποτελέσματα
Στις μελέτες της υπνοθεραπείας εμφανίστηκαν επανειλημμένα μειώσεις στην ένταση του πόνου, αλλά και βελτιώσεις σε άγχος, κατάθλιψη, καταστροφολογία και ποιότητα ύπνου. Σε ορισμένες δοκιμές τα οφέλη παρέμεναν έξι μήνες ή ακόμη και έναν χρόνο αργότερα.
Υπάρχει και πιθανός νευροβιολογικός μηχανισμός. Η ύπνωση μεταβάλλει την προσοχή και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αξιολογεί το επώδυνο ερέθισμα. Μελέτες νευροαπεικόνισης έχουν συνδέσει την υπνωτική ρύθμιση του πόνου με περιοχές όπως ο πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου και ο θάλαμος. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι «στο μυαλό». Σημαίνει ότι η συνειδητή εμπειρία του πόνου είναι αποτέλεσμα τόσο του σωματικού σήματος όσο και του τρόπου με τον οποίο το νευρικό σύστημα το επεξεργάζεται.
Reiki και biofield: ενδιαφέρον σήμα, όχι ακόμη απόδειξη
Οι θεραπείες αφής και biofield έδωσαν πιο ανομοιογενή αποτελέσματα. Ορισμένες μελέτες κατέγραψαν βελτίωση στον πόνο ή στη σωματική λειτουργία, άλλες όμως δεν έδειξαν σαφή υπεροχή. Οι ίδιοι οι συγγραφείς τονίζουν ότι η ποιότητα των δεδομένων ποικίλλει σημαντικά.
Υπάρχει επίσης μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εναλλακτική εξήγηση για τις παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν πραγματική απαλή αφή. Η ήπια πίεση μπορεί να ενεργοποιεί ειδικές νευρικές ίνες που σχετίζονται με το συναισθηματικό στοιχείο της αφής και με κυκλώματα ρύθμισης του πόνου. Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί μέρος των αποτελεσμάτων χωρίς να απαιτεί την υπόθεση ενός άγνωστου ενεργειακού μηχανισμού.
Το σημαντικό όριο της έρευνας
Από τις τυχαιοποιημένες δοκιμές μόνο έξι χαρακτηρίστηκαν υψηλής ποιότητας. Άλλες είχαν μικρά δείγματα, ανεπαρκή τύφλωση ή διαφορετικά πρωτόκολλα, γεγονός που δυσκολεύει μια ενιαία απάντηση. Επίσης η παρακολούθηση ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν συστηματική σε όλες τις μελέτες.
Επομένως το συμπέρασμα δεν είναι ότι «η ενεργειακή θεραπεία αποδείχθηκε». Είναι πιο ενδιαφέρον και πιο έντιμο: υπάρχουν κλινικά σήματα που δικαιολογούν σοβαρότερη έρευνα, με την ύπνωση να διαθέτει αυτή τη στιγμή το πιο συνεπές σώμα αποτελεσμάτων.
Γιατί αυτή η έρευνα έχει σημασία
Ο χρόνιος πόνος δεν είναι απλώς ένα ηλεκτρικό σήμα από ένα τραυματισμένο σημείο. Εμπλέκει μνήμη, φόβο, προσδοκία, προσοχή, ύπνο και αυτόνομο νευρικό σύστημα. Γι’ αυτό και η σύγχρονη επιστήμη αρχίζει να εξετάζει παρεμβάσεις που παλαιότερα θα απορρίπτονταν συλλήβδην, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείπει τον έλεγχο και την απόδειξη.
Σχετικό στα Κατοχικά Νέα: περισσότερες έρευνες και αναλύσεις και Προστασία και Θεραπεία.
Πηγή: Bonanno F. et al., Frontiers in Pain Research, 6 Αυγούστου 2026.
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Οι συμπληρωματικές μέθοδοι δεν πρέπει να αντικαθιστούν θεραπεία που έχει συστήσει επαγγελματίας υγείας.
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση