Μετά τα κουνούπια, τα τσιμπούρια – Επικίνδυνες ασθένειες εξαπλώνονται καθώς η Ευρώπη θερμαίνεται

H άνοδος της θερμοκρασίας λόγω κλιματικής αλλαγής διευκολύνει την εξάπλωση τσιμπουριών που μεταδίδουν επικίνδυνες ασθένειες όπως ο αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας-Κονγκό και η κροτωνογενής εγκεφαλίτιδα, προειδοποιούν λοιμωξιολόγοι.

Λίγα κρούσματα και των δύο ασθενειών έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, θα μπορούσαν όμως να αυξηθούν στο μέλλον.

Ο αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας-Κονγκό (CCHF) ξεκινά με πυρετό, εμετούς, διάρροιες και πόνο στους μυς και μπορεί να συνεχιστεί με ηπατική ανεπάρκεια και αιμορραγία από το δέρμα. Περίπου το 30 με 50 τοις εκατό των ασθενών που νοσηλεύονται λόγω της ασθένειας χάνουν τελικά τη ζωή τους.

Ο ιός του CCHF μεταδίδεται από τσιμπούρια (κρότωνες) του γένους Hyalomma, ειδικά το Hyalomma marginatum, είδη που υπάρχουν και στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC).

Η παρουσία του H.marginatum και άλλων ειδών Hyalomma στην Ελλάδα είχε επιβεβαιωθεί εξάλλου από μελέτη ήδη από το 2014.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ένα εγχώριο κρούσμα CCHF καταγράφηκε το 2008 στη Θράκη, ενώ το 2025 ένας ηλικιωμένος πέθανε από την ασθένεια στον δήμο Ελασσόνας.

Κρούσματα έχουν καταγραφεί επίσης στα Βαλκάνια (Βουλγαρία, Αλβανία, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία) και σε Ισπανία, Πορτογαλία, Γεωργία, Ρωσία, Ουκρανία και Τουρκία.

Η μεγαλύτερη επιδημία σε ευρωπαϊκό έδαφος καταγράφηκε το 2013-16 στο Κόσοβο, όπου περισσότεροι από 30 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν και το ένα τρίτο πέθανε.

Επειδή η άνοδος της θερμοκρασίας ευνοεί την επιβίωση των μολυσμένων τσιμπουριών που καταφθάνουν στην Ευρώπη ως παράσιτα άγριων πτηνών, ο ιός του CCHF απειλεί να εξαπλωθεί στην ήπειρο.

«Υπάρχει λόγος ανησυχίας, ιδιαίτερα λόγω της κλιματικής αλλαγής» δήλωσε στο περιοδικό Science η Μαριάμ Κεσχτκάρ-Τζαχρόμι, λοιμωξιολόγος του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στις ΗΠΑ.

Μελέτη που δημοσίευσε η ομάδα της τον Ιούνιο στην επιθεώρηση Virologica Sinica προειδοποιούσε για κίνδυνο μεγάλων επιδημιών CCHF σε περιοχές της Ευρώπης που δεν επηρεάζονταν μέχρι σήμερα.

«Υποψιάζομαι ότι θα ανιχνεύσουμε την CCHF σε πολλά μέρη όπου δεν περιμέναμε να εμφανιστεί» συμφώνησε ο ο Γενς Κουν, ανεξάρτητος ιολόγος, ο οποίος στο παρελθόν διηύθυνε τμήμα ιολογίας στο Εθνικό Ινστιτούτο Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων των ΗΠΑ.

Ο κίνδυνος μεγιστοποιείται από την ιδιαίτερη συμπεριφορά των τσιμπουριών Hyalomma, τα οποία, σε αντίθεση με άλλα είδη τσιμπουριού που περιμένουν πάνω σε φυτά μέχρι να τύχει να περάσει ο κατάλληλος ξενιστής, κυνηγούν ενεργά τα θύματά τους και διανύουν αποστάσεις εκατοντάδων μέτρων μέχρι να εντοπίσουν βοοειδή ή πτηνά ή θηλαστικά.

Αν και η θνητότητα της CCHF είναι υψηλή, πολλά κρούσματα φαίνεται ότι περνούν απαρατήρητα: μελέτη του 2012 στο PLoS ONE ανίχνευε αντισώματα στο 4% των 1.105 Κοσοβάρων που εξετάστηκαν χωρίς να έχουν εμφανίσει ποτέ συμπτώματα.

Κροτωγενής εγκεφαλίτιδα

Η κλιματική αλλαγή εκτιμάται ότι ευνοεί ακόμα την εξάπλωση τσιμπουριών που μεταδίδουν τον ιό της κροτωγενούς εγκεφαλίτιδας, η οποία είναι ασυμπτωματική στις περισσότερες περιπτώσεις αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, κυρίως μηνιγγίτιδα και εγκεφαλίτιδα.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, από το 2014 έως σήμερα έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα δέκα εγχώρια κρούσματα, όλα σε κτηνοτρόφους και βοσκούς.

Ο αριθμός των κρουσμάτων στις ενδημικές περιοχές της Ευρώπης έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 400% τα τελευταία 30 έτη, με εξάπλωση της νόσου σε νέες περιοχές.

Χώρες με αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης είναι οι χώρες της Βαλτική (Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία), η Σλοβενία, η Τσεχία, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Φιλανδία, η Σουηδία και η Ρωσία.

«Ο αριθμός των περιοχών στη Γερμανία που θεωρούνται πλέον ότι διατρέχουν κίνδυνο για κροτωνογενή εγκεφαλίτιδα αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο», δήλωσε στο Reuters ο Πολ Τσάπλιν, διευθύνων σύμβουλος της φαρμακοβιομηχανίας Bavarian Nordic.

Στην Ελλάδα, ο ιός της κροτωγενούς εγκεφαλίτιδας μεταδίδεται κυρίως από τιμπούρια του είδους Ixodes ricinus, των οποίων η δραστηριότητα κορυφώνεται από τα τέλη του φθινοπώρου μέχρι τις αρχές της άνοιξης.

φωτο-Στην Ελλάδα, η κροτωγενής εγκεφαλίτιδα μεταδίδεται κυρίως από τσιμπούρια του είδους Ixodes ricinus (W.Alter / CC BY-SA 4.0)

in.gr