Έκαψαν δικούς τους παπύρους για να μάθουν πώς θα «διαβάσουν» τα χαμένα κείμενα του Ηρακλείου

Μερικές φορές, για να σωθεί ένα αρχαίο κείμενο, πρέπει πρώτα να καεί ένα καινούργιο.

Ερευνητές δημιούργησαν σύγχρονους παπύρους με μελάνι που περιείχε μικρές ποσότητες μολύβδου και στη συνέχεια τους απανθράκωσαν ελεγχόμενα, ώστε να μιμηθούν την κατάσταση των παπύρων του Ηρακλείου που θάφτηκαν από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.

Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τομογραφία ακτίνων Χ. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες μολύβδου έκαναν τα γράμματα να ξεχωρίζουν έντονα μέσα στον καμένο πάπυρο, επειδή ο μόλυβδος απορροφά πολύ περισσότερες ακτίνες Χ από το ανθρακωμένο υλικό.

Σε ορισμένες δοκιμές, το μελάνι με μόλυβδο εμφανίστηκε έως και 25 φορές πιο έντονο από τον γύρω πάπυρο. Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικοί πάπυροι του Ηρακλείου που περιέχουν τέτοιο μελάνι ίσως μπορούν να διαβαστούν χωρίς να ανοιχτούν φυσικά.

Η σημασία είναι τεράστια. Σήμερα σώζονται περίπου 1.800 πάπυροι και θραύσματα από τη Βίλα των Παπύρων. Πολλά από αυτά τα κείμενα μπορεί να περιέχουν έργα ελληνικής και ρωμαϊκής φιλοσοφίας ή λογοτεχνίας που δεν έχουν επιβιώσει πουθενά αλλού.

Η νέα τεχνική δεν διαβάζει μαγικά όλους τους παπύρους. Πρώτα πρέπει να εντοπιστεί αν το μελάνι περιέχει μέταλλα όπως μόλυβδο. Όμως δίνει έναν πολύ πιο στοχευμένο τρόπο να επιλεγούν τα πιο υποσχόμενα δείγματα για ψηφιακό «ξετύλιγμα» με CT και αλγορίθμους.

Το παράξενο είναι ότι η τεχνολογία που βοηθά να ξετυλίγονται ψηφιακά οι πάπυροι βασίστηκε ακόμη και σε λογισμικό που είχε σχεδιαστεί για να αναλύει τα τυλιγμένα εσωτερικά στρώματα μπαταριών λιθίου.

Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE το 2026.