Νέα εστία έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις δημιουργείται γύρω από το Great Sea Interconnector, το υποθαλάσσιο καλώδιο που σχεδιάζεται να συνδέσει το ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας με την Κύπρο και, σε επόμενο στάδιο, με το Ισραήλ. Τουρκικές κυβερνητικές πηγές δήλωσαν τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις ελληνικές ανακοινώσεις για το έργο και προειδοποίησαν πως δεν θα δεχθεί κινήσεις που θα δημιουργούν «τετελεσμένα» σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Τουρκία θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Η προειδοποίηση μεταδόθηκε σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Αθήνα επιχειρεί να επανεκκινήσει τις θαλάσσιες έρευνες για τη χάραξη και την πόντιση του καλωδίου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, Τούρκοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η χώρα τους δεν επιδιώκει να εμποδίσει την κατασκευή υποθαλάσσιων υποδομών, αλλά θα κινηθεί για να «διασφαλίσει τα συμφέροντά της» εάν θεωρήσει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να επιβάλει μονομερώς μια νέα πραγματικότητα.
Το μήνυμα της Άγκυρας και η αναφορά σε προηγούμενο καλώδιο
Οι ίδιες πηγές φέρονται να συνέκριναν το GSI με το Blue Raman, ένα υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών που εγκαταστάθηκε χωρίς ανάλογη κρίση, παρότι η διαδρομή του περνούσε από θαλάσσιες περιοχές που περιλαμβάνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το επιχείρημα της Άγκυρας είναι ότι στο συγκεκριμένο έργο είχε προηγηθεί ενημέρωση όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών και είχαν δοθεί οι απαραίτητες άδειες.
Η σύγκριση αυτή δεν σημαίνει ότι υπάρχει συμφωνία για το GSI ούτε ότι η Τουρκία έχει αποδεχθεί τη νομική θέση της Ελλάδας. Αντίθετα, δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει την πρόοδο του καλωδίου με προηγούμενη διαβούλευση και συνεννόηση, ενώ η Αθήνα απορρίπτει την ιδέα ότι απαιτείται τουρκική έγκριση για ένα έργο που υλοποιείται από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εντάσσεται στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό.
Η απάντηση της Αθήνας
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 31 Αυγούστου ότι η Ελλάδα δεν θα ζητήσει την άδεια της Τουρκίας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Όπως μετέδωσε το KNEWS, ο υπουργός υποστήριξε ότι το διεθνές δίκαιο δεν απαιτεί τουρκική συναίνεση για την προώθηση του έργου.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι έρευνες βυθού και η πόντιση του καλωδίου δεν συνιστούν δραστηριότητα που μπορεί να υπαχθεί σε καθεστώς τουρκικής αδειοδότησης. Η Αθήνα αντιμετωπίζει το GSI ως ειρηνική ενεργειακή υποδομή, η οποία θα ενισχύσει την ηλεκτρική ασφάλεια της Κύπρου και θα συνδέσει την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Γιατί το έργο έχει γεωπολιτική σημασία
Το Great Sea Interconnector δεν είναι ένα απλό καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρισμού. Η προβλεπόμενη διαδρομή του ξεκινά από την Κρήτη, περνά από την Κύπρο και μπορεί να επεκταθεί έως το Ισραήλ. Η σύνδεση θα μπορούσε να μειώσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, να επιτρέψει εισαγωγές και εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και να διευκολύνει την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών στην περιοχή.
Στις 5 Αυγούστου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, συμφωνήθηκε η είσοδος του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία του έργου. Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ, η εταιρεία GSI και η Nexans υπέγραψαν συμφωνία για την προώθηση των ερευνών βυθού. Ο ΑΔΜΗΕ έχει χαρακτηρίσει τη διασύνδεση έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρώπη.
Η γαλλική συμμετοχή προσδίδει στο σχέδιο μεγαλύτερο οικονομικό και πολιτικό βάρος, ενώ η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση το εντάσσει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενεργειακής διαφοροποίησης. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει το γεωπολιτικό ενδιαφέρον της Τουρκίας, η οποία αντιτίθεται σε δραστηριότητες που θεωρεί ότι πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες ζώνες αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας.
Τι μπορεί να αλλάξει το επόμενο διάστημα
Το άμεσο κρίσιμο βήμα είναι ο προγραμματισμός των νέων ερευνών στη θάλασσα. Το έργο έχει αντιμετωπίσει καθυστερήσεις στο παρελθόν, καθώς οι εργασίες βυθομετρήσεων και χαρτογράφησης συνδέθηκαν με ευρύτερες ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επανέναρξη των ερευνών θα αποτελέσει πρακτικό τεστ για το εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε διπλωματικές ανακοινώσεις ή θα επιχειρήσει να παρέμβει στο πεδίο. Μέχρι στιγμής, οι τουρκικές δηλώσεις που δημοσιοποιήθηκαν δεν περιγράφουν συγκεκριμένη στρατιωτική ενέργεια ούτε ανακοινώνουν επίσημη απαγόρευση. Περιέχουν, όμως, σαφή προειδοποίηση ότι η Τουρκία μπορεί να αντιδράσει εάν θεωρήσει πως το έργο προχωρά μονομερώς.
Από ελληνικής πλευράς, η κυβέρνηση επιδιώκει να δείξει ότι το GSI δεν αποτελεί διμερή ελληνοτουρκική διαπραγμάτευση, αλλά ευρωπαϊκό έργο υποδομής. Το ερώτημα είναι εάν αυτή η πολιτική και νομική θέση θα συνοδευτεί από συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό για την προστασία των ερευνητικών και κατασκευαστικών πλοίων, όταν οι εργασίες περάσουν από τις ανακοινώσεις στην πράξη.
Τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Δεν έχει ανακοινωθεί από την ελληνική ή την τουρκική κυβέρνηση συγκεκριμένο περιστατικό παρεμπόδισης των νέων εργασιών, ούτε έχει γνωστοποιηθεί επίσημο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη της πόντισης του καλωδίου. Επίσης, δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι η Άγκυρα σχεδιάζει στρατιωτική κλιμάκωση. Οι πληροφορίες αφορούν πολιτικές προειδοποιήσεις και τη διαφωνία των δύο πλευρών για το νομικό καθεστώς των θαλάσσιων περιοχών όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν θα επικρατήσει η λογική της τεχνικής συνεργασίας και της προηγούμενης ενημέρωσης, την οποία επικαλείται η Άγκυρα, ή η ελληνική γραμμή ότι ένα ευρωπαϊκό έργο δεν μπορεί να εξαρτάται από τουρκική άδεια. Σε κάθε περίπτωση, το GSI επιστρέφει στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, με άμεσες συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και τον σχεδιασμό της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγές
eKathimerini: Ankara warns of tension over power cable project
Το Βήμα: GSI: Unresolved Cyprus Issue Looms Over October NAVTEX
KNEWS: Gerapetritis on GSI: Turkey’s permission is not required, nor will it be requested
Πρωθυπουργός της Ελλάδας: Συμφωνία για τη συμμετοχή της Meridiam στο GSI και τις έρευνες βυθού
ΕΛΛΑΔΑ
ΔΙΕΘΝΗ
ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση