ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ · Ιράν–ΗΠΑ: Οι όροι της Τεχεράνης για τερματισμό του πολέμου – Στο επίκεντρο Ορμούζ, αποκλεισμός και παγωμένα κεφάλαια

ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ: Η Τεχεράνη δηλώνει ότι έχει ήδη διαβιβάσει μέσω μεσολαβητών τους όρους της για επανέναρξη διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τερματισμό του πολέμου.

Ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι οι επαφές γίνονται μέσω Κατάρ και Πακιστάν και ότι η ιρανική πλευρά αναμένει απάντηση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Οι τρεις βασικοί όροι που ανακοίνωσε η Τεχεράνη

Σύμφωνα με τον Ρεζαΐ, οι βασικές προϋποθέσεις που έχουν διαβιβαστεί είναι:

• τερματισμός των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα,
• αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων,
• τερματισμός του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.

Η ιρανική πλευρά παρουσιάζει τις απαιτήσεις αυτές ως βάση για επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει δημόσια ανακοίνωση της Ουάσινγκτον ότι αποδέχεται τους όρους ή ότι έχει συμφωνηθεί επίσημη διαπραγμάτευση.

Το Στενό του Ορμούζ είναι το κεντρικό σημείο

Το πιο κρίσιμο οικονομικό και στρατηγικό ζήτημα παραμένει το Στενό του Ορμούζ. Η πολεμική σύγκρουση και ο ναυτικός αποκλεισμός έχουν περιορίσει δραματικά τη διέλευση εμπορικών πλοίων από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του κόσμου.

Στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης που επικαλέστηκε το Reuters έδειξαν ότι σε πρόσφατη ημέρα πέρασαν μόλις τρία εμπορικά πλοία από το στενό, πολύ κάτω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την κλιμάκωση.

Η διαταραχή έχει επηρεάσει πετρέλαιο, LNG, ασφάλιστρα πλοίων και το κόστος μεταφοράς φορτίων στην περιοχή του Κόλπου.

Γιατί η άρση του αποκλεισμού είναι τόσο σημαντική για το Ιράν

Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει περιορίσει σημαντικά τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και, κατά συνέπεια, την εισροή ξένου συναλλάγματος στην ιρανική οικονομία.

Αυτό εξηγεί γιατί η άρση του αποκλεισμού εμφανίζεται ως κεντρικός όρος στις δημόσιες τοποθετήσεις της Τεχεράνης. Για το Ιράν, το ζήτημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό αλλά και άμεσα οικονομικό.

Το Κατάρ και το Πακιστάν στον ρόλο του μεσολαβητή

Το Κατάρ έχει ήδη εμπλακεί επανειλημμένα σε προσπάθειες αποκλιμάκωσης, ενώ το Πακιστάν συμμετέχει επίσης στις επαφές. Η χρήση τρίτων χωρών δείχνει ότι, ακόμη και χωρίς άμεσες συνομιλίες Ουάσινγκτον–Τεχεράνης, υπάρχουν ενεργοί δίαυλοι επικοινωνίας.

Πρόκειται όμως για μεσολάβηση και όχι για ανακοινωμένη ειρηνευτική συμφωνία. Το αν οι επαφές θα εξελιχθούν σε επίσημες διαπραγματεύσεις θα εξαρτηθεί από την απάντηση των ΗΠΑ και από το αν οι δύο πλευρές μπορούν να βρουν κοινό πλαίσιο για το ζήτημα του αποκλεισμού, των κυρώσεων και της ασφάλειας στον Κόλπο.

Το ενεργειακό διακύβευμα

Η σύγκρουση έχει ήδη ανεβάσει το κόστος ενέργειας διεθνώς. Το Reuters έχει καταγράψει μεγάλες διαταραχές στο LNG και στην εμπορική ναυτιλία, ενώ το περιορισμένο πέρασμα από το Ορμούζ έχει αυξήσει το κόστος και την αβεβαιότητα για αγορές στην Ασία και την Ευρώπη.

Για αυτό μια πραγματική αποκλιμάκωση θα είχε συνέπειες πολύ πέρα από το Ιράν και τις ΗΠΑ: θα μπορούσε να επηρεάσει πετρέλαιο, φυσικό αέριο, θαλάσσιες μεταφορές, ασφάλιστρα και τελικά τις τιμές που πληρώνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Τι γνωρίζουμε και τι δεν γνωρίζουμε ακόμη

Γνωρίζουμε: ότι η ιρανική πλευρά ανακοίνωσε δημόσια πως έχει μεταφέρει συγκεκριμένους όρους μέσω μεσολαβητών και ότι αναμένει αμερικανική απάντηση.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη: αν η Ουάσινγκτον θεωρεί τους όρους αποδεκτή βάση για διαπραγμάτευση, αν θα υπάρξει άμεση κατάπαυση πυρός ή αν θα συμφωνηθεί αλλαγή στο καθεστώς του ναυτικού αποκλεισμού.

Άρα το κρίσιμο επόμενο γεγονός είναι η επίσημη αντίδραση των ΗΠΑ. Μέχρι να υπάρξει, πρόκειται για σημαντική διπλωματική κίνηση της Τεχεράνης αλλά όχι ακόμη για συμφωνία τερματισμού του πολέμου.

Πηγές: Reuters, Al Jazeera, στοιχεία ναυτιλιακής κίνησης και προηγούμενη κάλυψη Reuters για το Στενό του Ορμούζ, 20 Σεπτεμβρίου 2026.

Φωτογραφία αρχείου: Nima Ghazaei / Unsplash