Σε μια ασυνήθιστη διοικητική επιλογή για κρίση ζωονόσου, η κυβέρνηση προτείνει να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας τον επιχειρησιακό συντονισμό των δημόσιων υπηρεσιών και φορέων που αντιμετωπίζουν τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο. Η σχετική τροπολογία κατατέθηκε στη Βουλή και προβλέπει ότι επικεφαλής της προσπάθειας θα τοποθετηθεί αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η εξέλιξη αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι επιχειρήσεις στο πεδίο. Δεν σημαίνει ότι ο στρατός αναλαμβάνει την επιστημονική διάγνωση ή τον καθορισμό των κτηνιατρικών πρωτοκόλλων. Αυτές οι αρμοδιότητες παραμένουν στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το οποίο εξακολουθεί να έχει την ευθύνη για τη στρατηγική αντιμετώπιση της νόσου.
Τι προβλέπει η τροπολογία
Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα συντονίζει τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες σε ζητήματα όπως οι μετακινήσεις ζώων, η ιχνηλάτηση, οι θανατώσεις, οι ταφές, οι απολυμάνσεις και η λειτουργία των σημείων υγειονομικού ελέγχου. Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία με τις τοπικές αρχές για τον καθορισμό των ζωνών προστασίας και επιτήρησης.
Η ρύθμιση προβλέπει επίσης έκτακτη επιχορήγηση 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, προκειμένου να υποστηριχθούν οι ανάγκες που έχουν δημιουργηθεί από την επιζωοτία. Η εφαρμογή της διάταξης θα συνδέεται με την πορεία της νόσου και θα σταματήσει όταν η Λέσβος παραμείνει χωρίς νέο εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Μέχρι την ψήφιση της τροπολογίας, η αλλαγή αποτελεί κυβερνητική πρόταση και όχι ολοκληρωμένο νέο καθεστώς διοίκησης. Επομένως, λεπτομέρειες για το ακριβές χρονοδιάγραμμα, τη σύνθεση του συντονιστικού μηχανισμού και τον τρόπο συνεργασίας των πολιτικών και στρατιωτικών υπηρεσιών θα εξαρτηθούν από το τελικό κείμενο και την εφαρμογή του.
Μια κρίση με μεγάλο κόστος για την κτηνοτροφία
Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής νόσος που προσβάλλει κυρίως δίχηλα ζώα, όπως πρόβατα, κατσίκες, βοοειδή και χοίρους. Δεν αποτελεί συνήθως άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, προκαλεί όμως σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς οδηγεί σε περιορισμούς μετακινήσεων, απώλειες κοπαδιών και προβλήματα στη διακίνηση προϊόντων.
Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στη Λέσβο καταγράφηκε τον Μάρτιο του 2026, έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες χωρίς αντίστοιχη καταγεγραμμένη παρουσία της νόσου στη χώρα. Η επιζωοτία παρατάθηκε επί μήνες, ενώ οι επιχειρήσεις ιχνηλάτησης και εκρίζωσης βρέθηκαν αντιμέτωπες με ελλείψεις προσωπικού, διοικητικές καθυστερήσεις και έντονες αντιδράσεις από κτηνοτρόφους.
Οι αριθμοί των ζώων που έχουν θανατωθεί διαφέρουν ανάλογα με την ημερομηνία καταγραφής και την πηγή. Τα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι έχουν απομακρυνθεί ή θανατωθεί περισσότερα από 81.000 ζώα, κυρίως αιγοπρόβατα. Άλλες τοπικές αναφορές έχουν παρουσιάσει χαμηλότερα μεγέθη σε προηγούμενες φάσεις της κρίσης, γεγονός που δείχνει ότι η συνολική αποτίμηση μεταβάλλεται καθώς ολοκληρώνονται οι έλεγχοι και οι καταγραφές.
Γιατί εμπλέκεται το υπουργείο Άμυνας
Η επιλογή του υπουργείου Εθνικής Άμυνας συνδέεται με την ανάγκη για ενιαίο συντονισμό σε μια νησιωτική περιοχή όπου οι υπηρεσίες πρέπει να κινηθούν γρήγορα και ταυτόχρονα. Η διαχείριση των ζώων, οι απολυμάνσεις, οι μεταφορές, οι ταφές και οι έλεγχοι απαιτούν προσωπικό, οχήματα, επικοινωνίες και αυστηρή τήρηση χρονοδιαγραμμάτων.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν μηχανισμούς διοίκησης και υλικοτεχνική υποδομή που μπορούν να ενισχύσουν μια επιχείρηση μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο, η συμμετοχή τους δεν λύνει από μόνη της το επιστημονικό ή παραγωγικό πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί από το αν θα περιορίσει τις καθυστερήσεις χωρίς να προκαλέσει σύγχυση για το ποιος αποφασίζει, ποιος ελέγχει και ποιος λογοδοτεί.
Η κτηνιατρική κοινότητα έχει εκφράσει αντιδράσεις στην επιλογή, υποστηρίζοντας ότι μια ζωονόσος απαιτεί πρωτίστως επαρκή στελέχωση των αρμόδιων πολιτικών και επιστημονικών υπηρεσιών. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση φαίνεται να επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα αδιέξοδο που επιδεινώθηκε μετά τις αντιδράσεις των παραγωγών στις θανατώσεις και τις αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο για暂停ση ή αναστολή τμημάτων της διαδικασίας.
Τι αλλάζει και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Το βασικό στοιχείο που αλλάζει είναι η επιχειρησιακή αλυσίδα συντονισμού: ένας αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων θα βρίσκεται στην κορυφή της εφαρμογής των μέτρων, εφόσον η τροπολογία εγκριθεί. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η Λέσβος τίθεται υπό στρατιωτική διοίκηση ή ότι αναστέλλονται πολιτικές και συνταγματικές αρμοδιότητες. Ο χαρακτηρισμός «στρατιωτικοποίηση» αφορά την κριτική που ασκείται στη ρύθμιση και όχι επίσημο νομικό καθεστώς.
Επίσης, δεν έχει ανακοινωθεί ότι αλλάζει το επιστημονικό πρωτόκολλο για τον αφθώδη πυρετό ούτε ότι εγκαταλείπονται οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκρίζωση της νόσου. Η Ελλάδα εξακολουθεί να υποχρεούται να εφαρμόζει περιορισμούς στις μετακινήσεις, ελέγχους, ιχνηλάτηση και μέτρα απολύμανσης στις ζώνες που έχουν καθοριστεί.
Για τους κτηνοτρόφους, το άμεσο ζητούμενο παραμένει η ταχύτερη αποζημίωση, η σαφής ενημέρωση για τις θανατώσεις και η αποκατάσταση της παραγωγικής δραστηριότητας. Για την κυβέρνηση, η πρόκληση είναι διπλή: να περιορίσει τη μετάδοση και ταυτόχρονα να αποδείξει ότι ο νέος μηχανισμός δεν αποτελεί απλώς διοικητική μεταφορά ευθύνης, αλλά μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε μια κρίση που έχει ήδη προκαλέσει βαριές απώλειες.
Πηγές
eKathimerini: Army enters livestock fray
Dnews: Greece Calls In Military as Foot-and-Mouth Disease Crisis Deepens on Lesbos
Emprosnet: Αφθώδης πυρετός – Αναλαμβάνει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας με τροπολογία
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων: Ενημέρωση για ασθένειες αιγοπροβάτων
ΕΛΛΑΔΑ
ΕΛΛΑΔΑ
ΕΛΛΑΔΑ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση