Έλγιν και τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Με αφορμή τις μαζικές αντιδράσεις του κόσμου για την έκθεση της αρχαιολογικής “συλλογής Μητσοτάκη”, στο νέο αρχαιολογικό μουσείο στη Χαλέπα, ας θυμηθούμε μερικά πράγματα για την αρχαιοκαπηλία στην Ελλάδα.

Ένας από τους χειρότερους αρχαιοκαπήλους στην ελληνική ιστορία ήταν ο Thomas Bruce Elgin (Έλγιν). Ένας βρετανός στρατιωτικός και διπλωμάτης, ο οποίος ευθύνεται για την αρπαγή και λεηλάτηση πολλών αρχαίων ναών και μνημείων στην Ελλάδα – και όχι μόνο του Παρθενώνα.

Το 1799 στέλνει μια ομάδα – η οποία αποτελείται από τον Hamilton και ακόμη με 6 καλλιτεχνών – με σκοπό να μελετήσουν τον τρόπο με τον οποίο θα αποσπάσουν τα γλυπτά από τον Παρθενώνα. Το 1801 παίρνει άδεια από τον Τούρκο καϊμακάμη Σεγούτ Αβδουλάχ για να “ξηλώσει” τα γλυπτά.

Ο ίδιος ο Έλγιν υποστήριζε ότι ήταν μεγάλος λάτρης του ελληνικού πολιτισμού και ότι με αυτό τον τρόπο “έσωζε” την ελληνική κληρονομιά από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Φυσικά, όπως αποδείχθηκε ιστορικά, όλες του οι ενέργειες έγιναν για προσωπικό όφελος.

Συνολικά απέσπασε 253 γλυπτά από τον ναό καθώς και άλλα έργα τέχνης και αγγεία. Κατά τη διαδικασία πεσκανδρίτσα βανδαλίστηκε ο ναός ανεπανορθώτα. Η λεηλάτηση του Παρθενώνα ολοκληρώθηκε το 1810. Όμως, δεν κλάπηκαν μόνο αυτά τα αρχαία. Λεηλατήθηκαν και άλλοι ναοί και μνημεία σε Δελφούς, Αίγινα, Μηκύνες, Νεέα, κτλ. Η λεηλάτηση της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς ουσιαστικά συνεχίστηκε έως και το 1821, με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο Έλγιν διατήρησε τα κλεμμένα έργα τέχνης στην κατοικία του, ενώ στη συνέχεια τα πούλησε στη βρετανική κυβέρνηση. Τα γλυπτά του Παρθενώνα κατέληξαν ως έκθεμα στο Βρετανικό Μουσείο. Λόγω του Έλγιν, πολλοί αναφέρονται στα γλυπτά αυτά ως “Ελγίνεια Μάρμαρα”. Δεν είναι “Ελγίνεια”. Είναι ελληνικά. Και δεν είναι “μάρμαρα”. Είναι γλυπτά. Είναι έργα τέχνης, όπου η θέση τους δεν θα έπρεπε να βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, αλλά στην Ελλάδα. Εκεί που πραγματικά ανήκουν.