Ύστερα από περισσότερες από δύο εβδομάδες διαπραγματεύσεων, η μεγάλη παγκόσμια συνάντηση για το κλίμα στην Αττάλεια της Τουρκίας κατέληξε σε ένα αποτέλεσμα που οι διοργανωτές προσπάθησαν μέχρι την τελευταία στιγμή να αποφύγουν: δεν υπήρξε συμφωνία. Η COP31, η οποία είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί την Παρασκευή, παρατάθηκε βαθιά μέσα στο Σαββατοκύριακο και την Κυριακή 22 Νοεμβρίου η προεδρία αναγνώρισε δημοσίως ότι το τελικό κείμενο δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη συναίνεση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες αρνήθηκαν να το αποδεχθούν, θεωρώντας ότι δεν απαντούσε επαρκώς στα κρίσιμα ζητήματα της ενεργειακής μετάβασης και της χρηματοδότησης.
Ο πρόεδρος της συνόδου, Τούρκος υπουργός Μουράτ Κουρούμ, παραδέχθηκε στην καταληκτική ολομέλεια ότι υπάρχουν μέρη που αντιτίθενται στο κείμενο και ότι οι αποφάσεις δεν υιοθετούνται. Η φράση αυτή έχει συγκεκριμένο θεσμικό βάρος: η διαδικασία των κλιματικών διασκέψεων του ΟΗΕ βασίζεται στην επίτευξη συναίνεσης και όχι σε μια απλή ψηφοφορία πλειοψηφίας. Έτσι, ακόμη κι ένα κείμενο που έχει δεχθεί πολλαπλές αναθεωρήσεις μπορεί να καταρρεύσει αν οι βασικές ομάδες κρατών θεωρήσουν ότι οι διατυπώσεις του δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα ή τις δεσμεύσεις τους.
Η Αυστραλία, η οποία είχε αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις μαζί με την Τουρκία, προσπάθησε να γεφυρώσει δύο κόσμους που έχουν διαφορετικές οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες. Από τη μία βρίσκονται χώρες που ζητούν ταχύτερη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και περισσότερη βοήθεια προς όσους πλήττονται από ακραία καιρικά φαινόμενα. Από την άλλη υπάρχουν κράτη των οποίων τα δημόσια έσοδα, η βιομηχανία ή η ενεργειακή ασφάλεια συνδέονται στενά με το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα. Η σύγκρουση δεν είναι μόνο ιδεολογική. Αφορά επενδύσεις, θέσεις εργασίας, δημόσια οικονομικά και το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό της μετάβασης.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκε ο τρόπος αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα. Το προτεινόμενο κείμενο αναγνώριζε, σύμφωνα με το Reuters, για πρώτη φορά ότι η παγκόσμια θέρμανση βρίσκεται σε τροχιά υπέρβασης του στόχου του 1,5 βαθμού Κελσίου. Προέβλεπε ταχύτερη ανάπτυξη τεχνολογιών απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα, με την προοπτική να αντιστραφεί στο μέλλον η υπέρβαση. Οι επικριτές το έκριναν ανεπαρκώς φιλόδοξο. Η διαφωνία δεν σημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή παύει να αποτελεί επιστημονικά καταγεγραμμένο φαινόμενο, αλλά ότι οι κυβερνήσεις αδυνατούν να συμφωνήσουν στα εργαλεία και στο χρονοδιάγραμμα αντιμετώπισής της.
Υπάρχει και ένα πολιτικό παράδοξο. Οι ίδιες κυβερνήσεις που καλούνται να μειώσουν τις εκπομπές αντιμετωπίζουν πολέμους, υψηλό κόστος ζωής, πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς και έντονη κοινωνική δυσπιστία απέναντι σε πολιτικές που αυξάνουν το κόστος ενέργειας ή μετακίνησης. Όταν η κλιματική διπλωματία παρουσιάζει μεγάλες δεσμεύσεις χωρίς πειστική απάντηση για την κοινωνική κατανομή του κόστους, δημιουργεί πολιτική αντίδραση. Από την άλλη, όταν οι διαπραγματεύσεις εγκλωβίζονται στη διατήρηση των σημερινών ενεργειακών συμφερόντων, μεταθέτουν το κόστος σε μελλοντικές γενιές και σε κοινωνίες που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές επιπτώσεις.
Η κατάρρευση της COP31 αποτελεί ισχυρό πλήγμα για την πολυμερή διπλωματία, αλλά δεν ακυρώνει αυτομάτως τις προηγούμενες διεθνείς συμφωνίες ή τις υφιστάμενες νομικές υποχρεώσεις των κρατών. Το προηγούμενο μεγάλης αποτυχίας που ανακαλείται είναι η Κοπεγχάγη του 2009. Η σημερινή αποτυχία, επομένως, δεν πρέπει να περιγράφεται ως κατάργηση όλων των κλιματικών δεσμεύσεων, αλλά ως αδυναμία λήψης μιας νέας κοινής πολιτικής απόφασης σε μια περίοδο που οι προσδοκίες ήταν ήδη υψηλές.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό μετά την Αττάλεια είναι αν οι χώρες θα επιχειρήσουν να ξαναχτίσουν έναν ελάχιστο κοινό τόπο ή αν η κλιματική πολιτική θα διασπαστεί σε περιφερειακές συμμαχίες και ανταγωνιστικές βιομηχανικές στρατηγικές. Η σύνοδος δεν απέτυχε επειδή έλειπαν οι διακηρύξεις. Απέτυχε επειδή, όταν ήρθε η στιγμή να συμφωνηθεί ποιος θα αλλάξει τι και με ποιο κόστος, οι αντιθέσεις αποδείχθηκαν ισχυρότερες από την ανάγκη ενός κοινού ανακοινωθέντος.
Πηγές: Πηγή 1

ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΕΛΛΑΔΑ
Αφήστε μια απάντηση