Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν νέα υποχώρηση από τη Μέση Ανατολή; Η αποχώρηση από το Ιράκ και η συζήτηση για το τέλος των αμερικανικών βάσεων

Η συζήτηση για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να μειώσουν δραστικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή έχει πλέον περάσει από το επίπεδο των σεναρίων στο κέντρο της αμερικανικής στρατηγικής συζήτησης.

Η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ βρίσκεται στην τελική της φάση και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026. Την ίδια ώρα, κορυφαία αμερικανικά έντυπα εξωτερικής πολιτικής δημοσιεύουν αναλύσεις με τίτλους όπως «America Must Let Go of the Middle East» και «The End of the American Middle East».

Η αποχώρηση από το Ιράκ είναι πραγματική

Το πιο συγκεκριμένο δεδομένο είναι το Ιράκ. Η Ουάσινγκτον και η Βαγδάτη είχαν συμφωνήσει σε σταδιακή αποχώρηση δυνάμεων και σήμερα η διαδικασία βρίσκεται στο τελικό στάδιο. Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει εγκατάλειψη ολόκληρης της Μέσης Ανατολής, αλλά αποτελεί σαφή αλλαγή σε σχέση με τη μακρόχρονη αμερικανική στρατιωτική παρουσία.

Το Foreign Affairs ανοίγει ανοιχτά τη συζήτηση

Τον Αύγουστο του 2026 το Foreign Affairs δημοσίευσε το άρθρο «America Must Let Go of the Middle East – The Failed Iran War Should Spur a Long-Overdue Withdrawal». Στο τεύχος Σεπτεμβρίου/Οκτωβρίου ακολούθησε το «The End of the American Middle East – Iran and the Last Gasp of a Failed Order».

Δεν πρόκειται για κυβερνητικές ανακοινώσεις. Είναι όμως σημαντικό ότι η ιδέα μιας μικρότερης αμερικανικής στρατιωτικής δέσμευσης δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο αλλά συζητείται ανοιχτά σε ένα από τα πιο επιδραστικά περιοδικά στρατηγικής των ΗΠΑ.

Τι άλλαξε μετά τον πόλεμο με το Ιράν

Η σύγκρουση με το Ιράν ανέδειξε το κόστος και την ευαλωτότητα των αμερικανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο. Οι βάσεις που επί δεκαετίες θεωρούνταν εργαλείο αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο πυραυλικών και drone απειλών, ενώ τα Στενά του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb απέδειξαν ξανά πόσο εύκολα η περιφερειακή σύγκρουση μετατρέπεται σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.

Αυτό έχει ενισχύσει δύο αντίθετες σχολές σκέψης στην Ουάσινγκτον: η μία ζητά ενίσχυση των βάσεων και της αποτροπής, ενώ η άλλη υποστηρίζει ότι η μόνιμη παρουσία δημιουργεί περισσότερους κινδύνους από όσους αποτρέπει.

Υπάρχει μυστικό σχέδιο πλήρους αποχώρησης;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια, επίσημη επιβεβαίωση για συνολικό μυστικό σχέδιο αποχώρησης όλων των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή. Αυτό που υπάρχει είναι ένα σύνολο πραγματικών εξελίξεων: η αποχώρηση από το Ιράκ, η αναθεώρηση της αμερικανικής στρατηγικής μετά το Ιράν και η αυξανόμενη πίεση για μικρότερο στρατιωτικό αποτύπωμα.

Άρα η εικόνα είναι πιο σύνθετη από έναν θεαματικό τίτλο περί «φυγής». Η Ουάσινγκτον δεν εγκαταλείπει αύριο τη Μέση Ανατολή, αλλά η αρχιτεκτονική της παρουσίας της αλλάζει και το ερώτημα είναι πόσο βαθιά θα φτάσει αυτή η αλλαγή.

Τι σημαίνει για τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Εμιράτα

Μια ουσιαστική μείωση των αμερικανικών δυνάμεων θα ανάγκαζε τις χώρες του Κόλπου να επανεξετάσουν τις ισορροπίες τους με Ιράν, Κίνα και Ρωσία. Ήδη τα τελευταία χρόνια οι μοναρχίες του Κόλπου ακολουθούν πιο πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, διατηρώντας στενές σχέσεις με την Ουάσινγκτον αλλά ταυτόχρονα ανοίγοντας διαύλους με Πεκίνο, Μόσχα και Τεχεράνη.

Αν η αμερικανική προστασία πάψει να θεωρείται απόλυτη, αυτή η μετατόπιση μπορεί να επιταχυνθεί δραματικά.

Το μεγάλο ερώτημα

Το πραγματικό θέμα δεν είναι αν «οι ΗΠΑ φεύγουν αύριο». Είναι αν τελειώνει το μοντέλο που οικοδομήθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο: δεκάδες βάσεις, μόνιμη στρατιωτική παρουσία και υπόσχεση ότι η Ουάσινγκτον θα λειτουργεί ως τελικός εγγυητής ασφαλείας της περιοχής.

Αν αυτό το μοντέλο υποχωρήσει, η Μέση Ανατολή μπαίνει σε μια εντελώς νέα εποχή ισορροπιών.

Πηγές: AP, Foreign Affairs, BankingNews.