Η υπόθεση των εκρήξεων στους αγωγούς Nord Stream επιστρέφει με ένταση στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα, καθώς η γερμανική δικαστική έρευνα και οι συλλήψεις υπόπτων επαναφέρουν ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ερώτημα: ποιοι σχεδίασαν και εκτέλεσαν την επίθεση του Σεπτεμβρίου του 2022 και υπήρχε οποιαδήποτε σχέση με κρατικούς μηχανισμούς της Ουκρανίας;
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή η Γερμανία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς υποστηρικτές της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία. Παράλληλα, οι αγωγοί Nord Stream αποτελούσαν για χρόνια βασικό τμήμα της ενεργειακής σχέσης Γερμανίας–Ρωσίας. Η καταστροφή τους δεν προκάλεσε μόνο τεράστια υλική ζημιά, αλλά άλλαξε μόνιμα τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Τι εξετάζουν οι γερμανικές αρχές
Η γερμανική έρευνα επικεντρώνεται σε ομάδα δυνητικών δραστών που φέρονται να διέθεταν εκπαίδευση στις καταδύσεις και τεχνική ικανότητα για να τοποθετήσουν εκρηκτικά σε μεγάλο βάθος στη Βαλτική Θάλασσα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία από τη γερμανική Δικαιοσύνη και τις σχετικές δημοσιογραφικές έρευνες, έχουν προκύψει υποψίες σε βάρος Ουκρανών υπηκόων.
Ένας από τους υπόπτους συνελήφθη στην Ιταλία και μεταφέρθηκε στη Γερμανία, ενώ δεύτερος Ουκρανός υπήκοος συνελήφθη στην Κροατία κατόπιν γερμανικού αιτήματος. Οι γερμανικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι ύποπτοι μπορεί να συμμετείχαν σε επιχείρηση κατά την οποία τοποθετήθηκαν εκρηκτικά στους αγωγούς Nord Stream 1 και Nord Stream 2, κοντά στο νησί Μπόρνχολμ της Δανίας.
Η κατηγορία, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με δικαστικά αποδεδειγμένη ενοχή. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και οι ύποπτοι διατηρούν το τεκμήριο της αθωότητας. Επιπλέον, οι δημόσιες πληροφορίες δεν έχουν αποσαφηνίσει πλήρως ποιος χρηματοδότησε, οργάνωσε ή έδωσε την τελική εντολή για την επιχείρηση.
Γιατί η υπόθεση πιέζει το Βερολίνο και το Κίεβο
Η πολιτική δυσκολία για τη Γερμανία είναι προφανής. Το Βερολίνο στηρίζει στρατιωτικά και οικονομικά την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα η δική του Δικαιοσύνη εξετάζει ενδεχόμενη εμπλοκή Ουκρανών υπηκόων σε μία από τις σημαντικότερες πράξεις δολιοφθοράς στην Ευρώπη των τελευταίων δεκαετιών.
Μέχρι σήμερα, οι γερμανικές αρχές δεν έχουν ανακοινώσει ότι η ουκρανική κυβέρνηση διέταξε την καταστροφή των αγωγών. Η διάκριση ανάμεσα σε μεμονωμένους ή πρώην στρατιωτικούς, σε οργανωμένη ομάδα και σε επίσημη κρατική εντολή είναι κρίσιμη. Εάν αποδειχθεί ότι υπήρχε κρατικός σχεδιασμός, το θέμα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό διπλωματικό πρόβλημα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Εάν, αντίθετα, οι ενέργειες έγιναν από αυτόνομη ομάδα χωρίς έγκριση της ουκρανικής ηγεσίας, η πολιτική διάσταση θα είναι διαφορετική.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αρνηθεί ότι η χώρα του συμμετείχε στην επιχείρηση και έχει δηλώσει ότι το Κίεβο είναι πρόθυμο να συνεργαστεί με την έρευνα. Η ουκρανική πλευρά φοβάται ότι οι υποψίες θα χρησιμοποιηθούν για να υπονομευθεί η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία ή για να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι το Κίεβο δεν διαφέρει από τη Μόσχα ως προς τη χρήση μυστικών επιχειρήσεων εναντίον κρίσιμων υποδομών.
Οι αγωγοί που άλλαξαν την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική
Οι Nord Stream 1 και 2 σχεδιάστηκαν για να μεταφέρουν ρωσικό φυσικό αέριο απευθείας στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής, παρακάμπτοντας την Ουκρανία, την Πολωνία και άλλα κράτη διέλευσης. Ο Nord Stream 1 είχε τεθεί σε λειτουργία και αποτελούσε σημαντικό δίαυλο τροφοδοσίας της γερμανικής οικονομίας. Ο Nord Stream 2 είχε ολοκληρωθεί, αλλά δεν τέθηκε ποτέ σε εμπορική λειτουργία, καθώς η διαδικασία πιστοποίησής του πάγωσε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Οι εκρήξεις της 26ης Σεπτεμβρίου 2022 κατέστρεψαν τμήματα των αγωγών και προκάλεσαν μεγάλη διαρροή φυσικού αερίου στη θάλασσα. Η Σουηδία και η Δανία διερεύνησαν αρχικά την υπόθεση, όμως στη συνέχεια η γερμανική έρευνα απέκτησε κεντρικό ρόλο. Το γεγονός ότι η επίθεση σημειώθηκε σε κρίσιμη θαλάσσια περιοχή και αφορούσε υποδομή που συνδεόταν με την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια την κατέστησε υπόθεση διεθνούς στρατηγικής σημασίας.
Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι παραμένει άγνωστο
Έχει επιβεβαιωθεί ότι οι αγωγοί υπέστησαν εκρήξεις και ότι οι γερμανικές αρχές έχουν προχωρήσει σε δικαστικές ενέργειες εναντίον Ουκρανών υπόπτων. Έχει επίσης επιβεβαιωθεί ότι η υπόθεση προκαλεί πολιτική συζήτηση στη Γερμανία και επηρεάζει την αντίληψη για την ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών στην Ευρώπη.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια ότι ο πρόεδρος Ζελένσκι ή η ουκρανική κυβέρνηση έδωσαν εντολή για την επίθεση. Δεν έχει επίσης παρουσιαστεί πλήρης και τελεσίδικη απόδειξη για όλους τους συμμετέχοντες, τον χρηματοδότη της επιχείρησης ή τον τελικό εντολέα. Οι αναφορές σε πολιτική εμπλοκή, μυστικές υπηρεσίες ή ευρύτερες γεωπολιτικές συμφωνίες πρέπει επομένως να αντιμετωπίζονται ως ισχυρισμοί ή αντικείμενο έρευνας και όχι ως τελεσίδικα γεγονότα.
Η εξέλιξη έχει σημασία και για την Ελλάδα, καθώς η ασφάλεια των υποθαλάσσιων αγωγών, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των καλωδίων τηλεπικοινωνιών έχει καταστεί κεντρικό ζήτημα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η υπόθεση Nord Stream δείχνει ότι οι ενεργειακές υποδομές δεν αποτελούν πλέον απλώς οικονομικά έργα, αλλά πιθανούς στόχους σε έναν ανταγωνισμό όπου οι ευθύνες συχνά παραμένουν θολές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πηγές
Al Jazeera: Nord Stream bombings put Ukraine’s ties with Germany under pressure
NDR: Faktencheck για την πορεία της έρευνας των Nord Stream
Associated Press: Ukrainian man arrested over 2022 Nord Stream pipeline explosions
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση