Οι ελεύθερα διαβιούσες αμοιβάδες εξελίσσονται σε παγκόσμια απειλή για τη δημόσια υγεία, τροφοδοτούμενες από την άνοδο της θερμοκρασίας και τα παρωχημένα συστήματα ύδρευσης.
Ενώ πολλές από αυτές είναι ακίνδυνες, ορισμένες μπορούν να προκαλέσουν θανατηφόρες λοιμώξεις, ενώ παράλληλα ενδέχεται να προστατεύουν άλλους επικίνδυνους μικροοργανισμούς.
Η ικανότητά τους να επιβιώνουν στη ζέστη και τα απολυμαντικά τις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολες στον έλεγχο. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται επειγόντως βελτίωση της επιτήρησης και του καθαρισμού των υδάτων.
Μια ομάδα επιστημόνων από τους κλάδους του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας εκφράζει έντονη ανησυχία για μια ευρέως παραγνωρισμένη ομάδα μικροσκοπικών οργανισμών που ενδέχεται να αποτελούν αυξανόμενο κίνδυνο παγκοσμίως: Τις ελεύθερα διαβιούσες αμοιβάδες.
Σε πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Biocontaminant, οι ερευνητές εξηγούν ότι αυτές οι μικροσκοπικές μορφές ζωής εξελίσσονται σε έναν αναδυόμενο παγκόσμιο υγειονομικό κίνδυνο.
Η εξάπλωσή τους τροφοδοτείται από την άνοδο της θερμοκρασίας, τις γηρασμένες υποδομές ύδρευσης και τα περιορισμένα συστήματα ανίχνευσης και καταγραφής τους.
Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ακούσει ποτέ για τις ελεύθερα διαβιούσες αμοιβάδες, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι χρήζουν πολύ μεγαλύτερης προσοχής.
Τι είναι οι ελεύθερα διαβιούσες αμοιβάδες
Οι αμοιβάδες είναι μονοκύτταροι οργανισμοί που ζουν ελεύθερα στο έδαφος, στο γλυκό νερό, ακόμη και σε ορισμένα τεχνητά συστήματα ύδρευσης. Κινούνται και τρέφονται επεκτείνοντας τμήματα του κυτταρικού τους σώματος, μια διαδικασία που τους προσδίδει το χαρακτηριστικό τους σχήμα.
Οι περισσότερες αμοιβάδες είναι ακίνδυνες και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα φυσικά οικοσυστήματα. Ωστόσο, ένας μικρός αριθμός ειδών μπορεί να μολύνει τον άνθρωπο και να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες.
Οι λοιμώξεις αυτές είναι σπάνιες, αλλά όταν συμβαίνουν, μπορεί να είναι εξαιρετικά σοβαρές. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η Naegleria fowleri (συχνά αποκαλούμενη και ως «αμοιβάδα που τρώει τον εγκέφαλο»).
Αυτός ο οργανισμός μπορεί να εισέλθει στο σώμα όταν μολυσμένο νερό εισχωρήσει στη μύτη, όπως για παράδειγμα κατά το κολύμπι σε θερμές λίμνες ή σε νερό που δεν έχει υποστεί επαρκή επεξεργασία. Μόλις εισέλθει, μπορεί να μεταφερθεί στον εγκέφαλο και να προκαλέσει μια ραγδαία εξελισσόμενη λοίμωξη, η οποία είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα.
Γιατί αυτοί οι μικροοργανισμοί είναι τόσο δύσκολο να εξολοθρευτούν
Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά αυτών των αμοιβάδων είναι η ικανότητά τους να επιβιώνουν σε σκληρές συνθήκες που κανονικά θα εξόντωναν άλλους μικροοργανισμούς.
«Αυτό που καθιστά αυτούς τους οργανισμούς ιδιαίτερα επικίνδυνους είναι η ικανότητά τους να επιβιώνουν σε συνθήκες που σκοτώνουν πολλούς άλλους μικροοργανισμούς» δήλωσε ο αντίστοιχος συγγραφέας Longfei Shu από το Πανεπιστήμιο Sun Yat-sen. «Μπορούν να αντέξουν σε υψηλές θερμοκρασίες, σε ισχυρά απολυμαντικά όπως το χλώριο, ακόμη και να ζήσουν μέσα σε συστήματα διανομής νερού που ο κόσμος θεωρεί ασφαλή».
Αυτή η ανθεκτικότητα σημαίνει ότι οι τυπικές μέθοδοι επεξεργασίας του νερού μπορεί να μην είναι πάντα αρκετές για την εξάλειψή τους, ειδικά σε παλαιότερα ή κακώς συντηρημένα συστήματα.
Ο κρυφός ρόλος των αμοιβάδων στην εξάπλωση άλλων παθογόνων
Οι κίνδυνοι εκτείνονται πέρα από τις ίδιες τις αμοιβάδες. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι αυτοί οι οργανισμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως προστατευτικοί ξενιστές για άλλους επιβλαβείς μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων και ιών.
Στο εσωτερικό της αμοιβάδας, αυτά τα παθογόνα μπορούν να επιβιώσουν σε ένα είδος ασφαλούς καταφυγίου, προστατευμένα από τα απολυμαντικά που κανονικά θα τα κατέστρεφαν. Η διαδικασία αυτή περιγράφεται συχνά ως το φαινόμενο του «Δούρειου Ίππου».
Επιτρέπει σε επικίνδυνα μικρόβια να παραμένουν στα συστήματα πόσιμου νερού και δυνητικά να εξαπλώνονται ευκολότερα. Οι επιστήμονες ανησυχούν επίσης ότι αυτό το προστατευτικό περιβάλλον θα μπορούσε να συμβάλλει στην ενίσχυση της αντοχής στα αντιβιοτικά, καθιστώντας τις λοιμώξεις πιο δύσκολες στη θεραπεία με την πάροδο του χρόνου.
Η κλιματική αλλαγή διευρύνει την εξάπλωση
Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αναμένεται να επιδεινώσει το πρόβλημα. Πολλές από αυτές τις αμοιβάδες ευδοκιμούν σε θερμές συνθήκες, επομένως, καθώς η θερμοκρασία του νερού αυξάνεται, είναι πιθανό να επεκταθούν σε νέες περιοχές όπου κάποτε δεν ήταν κοινές.
Τα τελευταία χρόνια, αρκετές εξάρσεις που συνδέονται με τη χρήση νερού για ψυχαγωγικούς σκοπούς έχουν ήδη αυξήσει την ανησυχία του κοινού σε διάφορα μέρη του κόσμου. Τα περιστατικά αυτά, υποδηλώνουν ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πλέον σε λίγες, απομονωμένες περιοχές.
Εκκλήσεις για καλύτερη παρακολούθηση και ασφαλέστερα συστήματα ύδρευσης
Για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής, οι ερευνητές ζητούν μια ευρύτερη και πιο συντονισμένη απόκριση. Συνιστούν την προσέγγιση «Μία Υγεία» (One Health), η οποία συγκεντρώνει εμπειρογνώμονες από τους τομείς της ανθρώπινης υγείας, της περιβαλλοντικής επιστήμης και της διαχείρισης των υδάτων, ώστε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα από πολλές πλευρές.
Η βελτίωση των συστημάτων επιτήρησης αποτελεί βασική προτεραιότητα, παράλληλα με την ανάπτυξη ταχύτερων και ακριβέστερων διαγνωστικών εργαλείων.
Η ομάδα τονίζει επίσης την ανάγκη για προηγμένες τεχνολογίες επεξεργασίας νερού, που θα μπορούν να στοχεύουν αποτελεσματικότερα αυτούς τους ανθεκτικούς οργανισμούς προτού αποτελέσουν κίνδυνο για το κοινό.
Ένα πρόβλημα που ξεπερνά τα σύνορα
«Οι αμοιβάδες δεν αποτελούν απλώς ένα ιατρικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα», δήλωσε ο Shu. «Βρίσκονται στην τομή και των δύο, και η αντιμετώπισή τους απαιτεί ολοκληρωμένες λύσεις που προστατεύουν τη δημόσια υγεία στην πηγή της».
Καθώς οι επιστήμονες συνεχίζουν να μαθαίνουν περισσότερα για αυτούς τους μικροσκοπικούς οργανισμούς, ένα μήνυμα γίνεται σαφές: κάτι που είναι σε μεγάλο βαθμό αόρατο με γυμνό μάτι, θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο στην παγκόσμια υγεία από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Πηγή: www.enikos.gr
Ελληνικά 