Νέα εστία γεωπολιτικής έντασης διαμορφώνεται στον Ειρηνικό, καθώς η Αυστραλία και το Παλάου επιχειρούν να εξασφαλίσουν κοινή καταδίκη από το Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού για την πρόσφατη δοκιμή κινεζικού βαλλιστικού πυραύλου στην περιοχή. Το ζήτημα βρίσκεται στην ατζέντα της τελευταίας ημέρας της συνόδου στο Παλάου και αποκαλύπτει τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των μικρών κρατών του Ειρηνικού για τον ρόλο της Κίνας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αυστραλίας στην περιφερειακή ασφάλεια.
Ο πρόεδρος του Παλάου και πρόεδρος της φετινής συνόδου, Σουράνγκελ Γουίπς Τζούνιορ, δήλωσε ότι επιδιώκει να υπάρξει αναφορά στο κινεζικό τεστ σε κοινό ανακοινωθέν των 18 μελών του Φόρουμ. Όπως υποστήριξε, μια ενιαία φωνή θα έστελνε μήνυμα στο Πεκίνο ότι τα κράτη του Ειρηνικού απαιτούν σεβασμό στην κυριαρχία τους, διαφάνεια και προηγούμενη ενημέρωση για στρατιωτικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται κοντά στις θαλάσσιες ζώνες τους.
Τι συνέβη με την κινεζική δοκιμή
Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο, όταν κινεζικό υποβρύχιο εκτόξευσε βαλλιστικό πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς στον Ειρηνικό. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, ο πύραυλος έφερε εικονική και όχι πραγματική πολεμική κεφαλή και κατέληξε σε θαλάσσια περιοχή κοντά στην αποκλειστική οικονομική ζώνη του Τουβαλού. Η εκτόξευση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ήταν η πρώτη γνωστή κινεζική δοκιμή διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου στον Ειρηνικό από τον Σεπτέμβριο του 2024.
Το γεγονός προκάλεσε αντιδράσεις επειδή, σύμφωνα με την Αυστραλία και αρκετές κυβερνήσεις νησιωτικών κρατών, η προειδοποίηση προς τις χώρες της περιοχής ήταν περιορισμένη. Ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζε δήλωσε στο Παλάου ότι η κινεζική ενέργεια δεν μπορεί να συγκριθεί με αμερικανικές δοκιμές πυραύλων στην περιοχή, οι οποίες, όπως είπε, πραγματοποιούνται με προηγούμενη συνεννόηση και συμφωνίες με τα ενδιαφερόμενα κράτη.
Η διαφορά αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Η Καμπέρα υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο η ίδια η δοκιμή, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιήθηκε: από υποβρύχιο, με περιορισμένη ενημέρωση και σε θαλάσσια ζώνη που επηρεάζει άμεσα μικρά νησιωτικά κράτη. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, έχει απορρίψει τις κατηγορίες περί εκφοβισμού και έχει υπερασπιστεί το δικαίωμά του να διεξάγει στρατιωτικές δοκιμές.
Οι αντιδράσεις μέσα στο Φόρουμ
Η προσπάθεια για κοινή ανακοίνωση δεν είναι εύκολη. Ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων το Κιριμπάτι και το Ναουρού, εμφανίζονται απρόθυμες να υπογράψουν κείμενο που θα καταδικάζει αποκλειστικά την Κίνα. Η θέση τους είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις πρέπει να κρίνονται με τα ίδια μέτρα και ότι και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει στρατιωτικές δοκιμές στον Ειρηνικό.
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητη επειδή πολλά κράτη της περιοχής διατηρούν οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις με το Πεκίνο, ενώ παράλληλα εξαρτώνται από την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες για οικονομική βοήθεια, υποδομές, κλιματική χρηματοδότηση και ασφάλεια. Για τα νησιωτικά κράτη, η αντιπαράθεση των μεγάλων δυνάμεων δημιουργεί ευκαιρίες για χρηματοδότηση, αλλά και τον κίνδυνο να μετατραπεί ο Ειρηνικός σε πεδίο στρατιωτικού ανταγωνισμού.
Η Αυστραλία επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή, υπογράφοντας συμφωνίες ασφάλειας και άμυνας με νησιωτικά κράτη. Η Κίνα, αντίστοιχα, έχει διευρύνει τις οικονομικές, πολιτικές και διπλωματικές της σχέσεις με κυβερνήσεις του Ειρηνικού. Η νέα αντιπαράθεση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας Αυστραλίας–Φίτζι, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για δημιουργία ανταγωνιστικών μπλοκ στην περιοχή.
Γιατί ενδιαφέρει την Ελλάδα
Η εξέλιξη αφορά άμεσα τη διεθνή συζήτηση για τη στρατιωτικοποίηση θαλάσσιων ζωνών, την ελευθερία ναυσιπλοΐας και την υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης για πυραυλικές δοκιμές. Οι ίδιες αρχές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα αντιμετωπίζει συχνά δραστηριότητες και ανακοινώσεις που επηρεάζουν θαλάσσιες περιοχές, ασκήσεις και αεροναυτικές επιχειρήσεις.
Η υπόθεση δείχνει επίσης ότι τα μικρότερα κράτη δεν αποδέχονται πάντα τη λογική των μεγάλων δυνάμεων. Παρότι το Παλάου επιδιώκει σκληρότερη στάση απέναντι στο Πεκίνο, άλλα κράτη φοβούνται ότι μια μονομερής καταδίκη θα τα εμπλέξει σε μια αντιπαράθεση που ξεπερνά τις δικές τους προτεραιότητες. Το αποτέλεσμα της συνόδου θα δείξει αν το Φόρουμ μπορεί να διαμορφώσει κοινή θέση ή αν οι διαφωνίες θα οδηγήσουν σε ηπιότερη και γενικόλογη διατύπωση.
Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι όχι
Έχει επιβεβαιωθεί ότι η δοκιμή πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο, ότι εκτοξεύθηκε από κινεζικό υποβρύχιο με εικονική κεφαλή και ότι η Αυστραλία και το Παλάου πιέζουν για κοινή καταδίκη. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι το Φόρουμ θα υιοθετήσει τελικά συγκεκριμένη διατύπωση κατά της Κίνας ούτε ότι η δοκιμή συνδέθηκε επιχειρησιακά με τη συμφωνία Αυστραλίας–Φίτζι. Η χρονική εγγύτητα των δύο γεγονότων έχει αναφερθεί, όμως δεν αποτελεί απόδειξη ότι το ένα προκάλεσε το άλλο.
Πηγές
ABC News Australia – Australia and Palau push to formally condemn China over missile test
Reuters – Chair of Pacific leaders meeting urges united front on China missile test
Australian Government – Press conference in Palau, 3 September 2026
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση