Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αναμένεται να ψηφίσει σήμερα, Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026, επί σχεδίου ψηφίσματος που ζητά να περιοριστεί η χρήση της παραδοσιακής προβολής Mercator και να ενισχυθεί η υιοθέτηση χαρτών οι οποίοι αποδίδουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό εμβαδόν των ηπείρων.
Η πρωτοβουλία προέρχεται από το Τόγκο και έχει την πολιτική στήριξη της Αφρικανικής Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προβολή Equal Earth, ένας σύγχρονος χάρτης ίσης επιφάνειας που παρουσιάζει την Αφρική σε αναλογικά πιο ρεαλιστικό μέγεθος σε σχέση με την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τις περιοχές κοντά στους πόλους.
Γιατί αμφισβητείται ο χάρτης Mercator
Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε τον 16ο αιώνα από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator. Ο βασικός της σκοπός ήταν η ναυσιπλοΐα: οι γραμμές σταθερής πορείας αποτυπώνονται με τρόπο ιδιαίτερα χρήσιμο για τους ναυτικούς. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μέθοδος απεικόνισης παραμορφώνει σημαντικά τις επιφάνειες όσο απομακρυνόμαστε από τον Ισημερινό.
Έτσι, η Γροιλανδία εμφανίζεται συχνά στον χάρτη περίπου όσο η Αφρική, παρότι η αφρικανική ήπειρος έχει έκταση περίπου 30,37 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ η Γροιλανδία περίπου 2,16 εκατομμύρια. Η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική εμφανίζονται επίσης διογκωμένες, ενώ η Αφρική, η Νότια Αμερική και άλλα εδάφη κοντά στον Ισημερινό φαίνονται μικρότερα από το πραγματικό τους μέγεθος.
Οι υποστηρικτές της αλλαγής υποστηρίζουν ότι η παραμόρφωση δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα. Επηρεάζει την αντίληψη μαθητών, πολιτών και θεσμών για τη γεωγραφική κλίμακα, τη σημασία και το ειδικό βάρος των ηπείρων. Για την Αφρικανική Ένωση, η εκστρατεία «Correct the Map» συνδέεται και με την προσπάθεια αποκατάστασης εικόνων που θεωρεί ότι κληροδοτήθηκαν από την αποικιακή χαρτογραφία.
Τι προβλέπει η πρόταση
Το σχέδιο ψηφίσματος δεν επιβάλλει την άμεση απόσυρση όλων των χαρτών Mercator ούτε προβλέπει κυρώσεις για χώρες, σχολεία ή ιδιωτικές εταιρείες που συνεχίζουν να τον χρησιμοποιούν. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ενθαρρύνει τα κράτη, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τους διεθνείς οργανισμούς και τις τεχνολογικές εταιρείες να προτιμούν προβολές ίσης επιφάνειας όταν ο στόχος είναι η σύγκριση του μεγέθους των ηπείρων.
Η Equal Earth αποτελεί μία από τις προτεινόμενες λύσεις. Δημιουργήθηκε το 2018 από τους χαρτογράφους Bojan Šavrič, Tom Patterson και Bernhard Jenny. Διατηρεί τις επιφάνειες των περιοχών σε αναλογικά σωστή κλίμακα, αν και, όπως συμβαίνει με κάθε επίπεδη απεικόνιση της Γης, προκαλεί άλλες παραμορφώσεις στο σχήμα, στις αποστάσεις ή στη γωνία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένας απολύτως «τέλειος» παγκόσμιος χάρτης. Κάθε προβολή εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό. Η Mercator παραμένει χρήσιμη για τη ναυσιπλοΐα, ενώ οι χάρτες ίσης επιφάνειας θεωρούνται καταλληλότεροι για στατιστικές, εκπαιδευτικές και γεωπολιτικές συγκρίσεις.
Ο ρόλος του Τόγκο και της Αφρικανικής Ένωσης
Το Τόγκο ανέλαβε να προωθήσει την πρόταση σε διεθνές επίπεδο μετά την απόφαση της Αφρικανικής Ένωσης να στηρίξει την εκστρατεία. Η 39η Σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στην Αντίς Αμπέμπα, υιοθέτησε απόφαση υπέρ της Equal Earth ως πιο αναλογικής απεικόνισης της αφρικανικής ηπείρου.
Η θέση της Αφρικανικής Ένωσης είναι ότι το ζήτημα αφορά την εκπαιδευτική πολιτική, τη διεθνή επικοινωνία και την πολιτιστική αυτοπεποίθηση. Παράλληλα, η πρωτοβουλία λειτουργεί ως συμβολική διεκδίκηση μεγαλύτερης αναγνώρισης της Αφρικής σε μια περίοδο κατά την οποία η ήπειρος αποκτά αυξανόμενη σημασία στις αγορές πρώτων υλών, στην ενεργειακή μετάβαση, στις δημογραφικές εξελίξεις και στη γεωπολιτική竞争.
Τι μπορεί να αλλάξει και τι όχι
Αν εγκριθεί, το ψήφισμα θα έχει κυρίως πολιτικό και κατευθυντήριο χαρακτήρα. Δεν θα υποχρεώσει την Google, την Apple, τις σχολικές εκδόσεις ή τις εθνικές κυβερνήσεις να αντικαταστήσουν άμεσα κάθε χάρτη που χρησιμοποιούν. Η πρακτική εφαρμογή θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις εκπαιδευτικών οργανισμών, χαρτογραφικών υπηρεσιών, εταιρειών τεχνολογίας και διεθνών θεσμών.
Η συζήτηση, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει τον σχεδιασμό ψηφιακών χαρτών, σχολικών βιβλίων, ενημερωτικών γραφικών και εφαρμογών γεωγραφικής πληροφορίας. Ειδικά στις ψηφιακές πλατφόρμες, όπου οι χάρτες χρησιμοποιούνται καθημερινά από εκατομμύρια ανθρώπους, η επιλογή προβολής μπορεί να καθορίζει το πώς γίνεται αντιληπτή η σχετική έκταση κρατών και ηπείρων.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμη το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ούτε αν το ψήφισμα θα συνοδευτεί από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Επίσης, δεν είναι βέβαιο ότι τα κράτη-μέλη θα συμφωνήσουν σε μία και μοναδική προβολή. Το πιθανότερο είναι ότι η απόφαση, εφόσον εγκριθεί, θα ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη χρήση χαρτών ίσης επιφάνειας χωρίς να εξαφανίσει άμεσα τον Mercator.
Πέρα από την τεχνική πλευρά, η ψηφοφορία έχει ισχυρό συμβολισμό: η Αφρική επιχειρεί να επηρεάσει όχι μόνο το πώς αποτυπώνεται στον χάρτη, αλλά και το πώς αντιμετωπίζεται στον διεθνή δημόσιο διάλογο.
Πηγές
The Guardian – UN to vote on adopting new world map that shows Africa’s true scale
SABC News – Africa takes ‘Correct the Map’ campaign to UN General Assembly
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση