Κερκόπορτα για διόδια στα Στενά του Ορμούζ ανοίγει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Φόβοι για μοντέλο ανάλογο του Πορθμού της Μάλακα

Φόβους ότι η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν ανοίγει τον δρόμο για επιβολή χρεώσεων στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ μετά την παρέλευση 60 ημερών, εκφράζουν στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας που θεωρούν ότι το deal του Ντόναλντ Τραμπ ίσως θεσπίσει τελικά ένα νέο καθεστώς για τη θαλάσσια αυτή οδό, η οποία μέχρι πρότινος ήταν ελεύθερη.

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας που υπεγράφη την Τετάρτη, το Ιράν θα διαπραγματευτεί με το Ομάν και άλλα κράτη του Κόλπου σχετικά με τη «μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στα Στενά του Ορμούζ».

Όμως η ναυτιλιακή βιομηχανία ανησυχεί ότι είναι ακριβώς αυτή η διατύπωση που ίσως ανοίγει τον δρόμο ώστε το Ιράν να επιβάλει τέλη διέλευσης ή να δημιουργήσει ένα ταμείο παρόμοιο με εκείνο που υπάρχει για τον Πορθμό της Μάλακα μεταξύ Μαλαισίας, Ινδονησίας και Σιγκαπούρης.

Ο διάβολος κρύβεται στις διατυπώσεις

«Το τελικό αποτέλεσμα αυτών των συζητήσεων πρέπει να είναι η ενίσχυση της βασικής αρχής ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν απαλλαγμένα από χρεώσεις», δηλώνει ο Φίλιπ Μπέλτσερ, διευθυντής ναυτιλιακών υποθέσεων της Intertanko.

Aπό την πλευρά του, ο Τζον Στιούαρτ (διευθυντής ναυτιλιακών υποθέσεων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου) εκτιμά ότι η αναφορά στο κείμενο της συμφωνίας σε «ναυτιλιακές υπηρεσίες» παραπέμπει σε «κάτι αντίστοιχο με το μοντέλο των Στενών της Μάλακα».

Όπως εξήγησε, «είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στη Μαλάκα υπάρχει ένα εθελοντικό ταμείο στο οποίο συνεισφέρουν τα κράτη, όχι η ναυτιλιακή βιομηχανία». Το ταμείο χρηματοδοτεί διάφορες περιφερειακές της ναυσιπλοΐας λειτουργίες, κόστη αντιμετώπισης θαλάσσιας ρύπανσης, μελέτες για διάφορα θέματα όπως οι ναυτιλιακές διαδρομές. Η Ιαπωνία είναι ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του.

«Δεν υπήρχε κάτι αντίστοιχο μέχρι τώρα στο Ορμούζ, επομένως γεννάται το ερώτημα γιατί ξαφνικά προκύπτει η ανάγκη για κάτι τέτοιο σε αυτή την περιοχή», πρόσθεσε.

Διαβεβαιώσεις

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς αν και δήλωσε την Πέμπτη ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί «πρέπει να παραμένουν ελεύθερες από διόδια», πρόσθεσε ότι η συμφωνία προβλέπει πως Ομάν, Ιράν και τα κράτη του Κόλπου θα διαμορφώσουν «ένα κατάλληλο πλαίσιο ασφαλείας για τα Στενά στο μέλλον». «Δεν πρόκειται για επιβολή διοδίων, αλλά για τη διασφάλιση ότι τα Στενά δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ ξανά ως σημείο στραγγαλισμού της παγκόσμιας οικονομίας», τόνισε.

Τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία είναι σημαντικά ευρύτερα από εκείνα της Μαλάκκας, αναμένεται να ανοίξουν ξανά για τη ναυσιπλοΐα την Παρασκευή στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συμφωνίας, με το Ιράν να δεσμεύεται ότι δεν θα επιβάλει τέλη διέλευσης για τουλάχιστον 60 ημέρες.

Ηδη μιλούν για τέλη οι Ιρανοί

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων ISNA μετέδωσε την Πέμπτη ότι το Ιράν θα καθορίσει το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης των Στενών σε συνεννόηση με το Ομάν και ότι ο όρος «ναυτιλιακές υπηρεσίες» περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα είσπραξης τελών. Το Ιράν δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία διέπει το διεθνές ναυτικό δίκαιο.

Οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής τελών στο Ορμούζ αναμένεται να αντιμετωπίσει σφοδρή αντίδραση από τα κράτη του Κόλπου, ιδίως δε από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και από τους φορείς της ναυτιλιακής βιομηχανίας.

Οι διαπραγματεύσεις για το μελλοντικό καθεστώς των Στενών αναμένεται να είναι δύσκολες. Το Ομάν, στα χωρικά ύδατα του οποίου βρίσκεται η δυτική πλευρά των Στενών, έχει ήδη προκαλέσει δυσαρέσκεια σε ορισμένα κράτη του Κόλπου και στις ΗΠΑ. Ο δε Τραμπ είχε φθάσει να προειδοποιήσει τον περασμένο μήνα το Μουσκάτ (πρωτεύουσα του Ομάν) να «συμπεριφέρεται όπως όλοι οι άλλοι, διαφορετικά θα αναγκαστούμε να το βομβαρδίσουμε».

Το Ομάν έχει απορρίψει την ιδέα ενός συστήματος διοδίων, αλλά έχει συζητήσει με το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου το ενδεχόμενο επιβολής χρεώσεων.

«Το Μουσκάτ δεν εξέτασε ποτέ σοβαρά την ιδέα των διοδίων και η προσήλωσή του στο διεθνές δίκαιο και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι αδιαπραγμάτευτη. Ωστόσο, εξετάζουμε τη δυνατότητα νόμιμων χρεώσεων για παρεχόμενες υπηρεσίες στο μέλλον, προκειμένου να καλυφθούν δαπάνες περιβαλλοντικής προστασίας, βελτιωμένης διαχείρισης της ναυσιπλοΐας, συμπεριλαμβανομένης της πλοήγησης (pilotage), καθώς και μέτρων ασφαλείας», ανέφερε άτομο που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες.

naftemporiki.gr