Μια νέα διαμάχη γύρω από τον έλεγχο της δορυφορικής υπηρεσίας Starlink μπορεί να επηρεάσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Ουκρανίας, αλλά και τη σχέση της με την Ουάσιγκτον. Δημοσιεύματα της 31ης Αυγούστου έφεραν στο προσκήνιο αντικρουόμενες πληροφορίες για το εάν ο Έλον Μασκ είναι διατεθειμένος να επιτρέψει στο Κίεβο να χρησιμοποιεί drones εξοπλισμένα με Starlink για επιθέσεις εναντίον στόχων βαθιά μέσα στη Ρωσία.
Η αρχική αποκάλυψη αποδόθηκε στους Financial Times, οι οποίοι ανέφεραν, επικαλούμενοι πηγές που γνώριζαν συνομιλίες του Μασκ με τον πρώην υπουργό Άμυνας της Ουκρανίας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ότι ο επικεφαλής της SpaceX δεν θα είχε αντίρρηση για μια τέτοια χρήση της υπηρεσίας. Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, η τελική απόφαση δεν θα ήταν αποκλειστικά εταιρική, αλλά θα απαιτούσε πολιτική έγκριση από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Λίγες ώρες αργότερα, όμως, ο Kyiv Independent δημοσίευσε διαφορετική εικόνα. Επικαλούμενο τρεις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση, το ουκρανικό μέσο ανέφερε ότι ο Μασκ εξακολουθεί να αντιτίθεται στην ενεργοποίηση του Starlink για επιχειρήσεις εναντίον στόχων στο εσωτερικό της Ρωσίας. Κατά την ίδια εκδοχή, οι συνομιλίες του με τον Φεντόροφ δεν οδήγησαν σε συμφωνία και ο Μασκ θεωρεί ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε κλιμάκωση του πολέμου.
Τι ακριβώς ζητά η Ουκρανία
Το αίτημα του Κιέβου δεν αφορά γενικά τη χρήση του Starlink στην Ουκρανία. Η υπηρεσία χρησιμοποιείται ήδη ευρέως για επικοινωνίες μεταξύ μονάδων, διοίκησης και μη επανδρωμένων συστημάτων σε ουκρανικό και κατεχόμενο έδαφος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν τερματικά ή drones που βασίζονται στη δορυφορική σύνδεση θα μπορούν να λειτουργούν πάνω από ρωσικό έδαφος και να καθοδηγούν πλήγματα εναντίον στρατιωτικών στόχων.
Η ουκρανική πλευρά ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον εντοπισμό και την προσβολή κινητών εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων, όπως τα ρωσικά συστήματα Iskander. Η λογική του σχεδιασμού είναι ότι αντί η Ουκρανία να προσπαθεί να αναχαιτίσει όλους τους πυραύλους μετά την εκτόξευσή τους, θα μπορούσε να εντοπίζει τους εκτοξευτές και να τους πλήττει πριν ή κατά τη μετακίνησή τους σε θέσεις βολής.
Η δορυφορική σύνδεση προσφέρει στα drones δυνατότητα επικοινωνίας σε μεγαλύτερες αποστάσεις και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε ορισμένες μορφές παρεμβολών σε σύγκριση με παραδοσιακά συστήματα ασυρμάτου. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα drone γίνεται αυτόματα αόρατο ή απρόσβλητο. Σημαίνει, όμως, ότι οι χειριστές και οι μονάδες αναγνώρισης μπορούν να διατηρούν πιο σταθερή σύνδεση κατά τη διάρκεια μιας επιχείρησης.
Γιατί η υπόθεση είναι πολιτικά ευαίσθητη
Η ενεργοποίηση του Starlink για πλήγματα μέσα στη Ρωσία θα είχε συνέπειες πέρα από την τεχνική διάσταση. Η SpaceX είναι ιδιωτική εταιρεία, όμως η υπηρεσία έχει καταστεί κρίσιμο στοιχείο της ουκρανικής πολεμικής υποδομής. Κάθε αλλαγή στους γεωγραφικούς περιορισμούς της σύνδεσης μπορεί να επηρεάσει τη στρατιωτική ισορροπία και να μετατρέψει μια εμπορική δορυφορική υπηρεσία σε άμεσο παράγοντα στρατηγικής κλιμάκωσης.
Η κυβέρνηση Τραμπ εμπλέκεται στην υπόθεση επειδή η Ουκρανία αναζητά αμερικανική πολιτική στήριξη για την επέκταση της χρήσης του συστήματος. Ωστόσο, οι νεότερες αναφορές δεν συμφωνούν για το ποιος έχει τον τελευταίο λόγο: οι πληροφορίες που αποδόθηκαν στους Financial Times παρουσιάζουν το ζήτημα ως πολιτική απόφαση που πρέπει να ληφθεί από τον Λευκό Οίκο, ενώ πηγή που μίλησε στον Kyiv Independent υποστήριξε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί πως η απόφαση ανήκει στη SpaceX.
Αυτή η ασάφεια έχει ήδη προκαλέσει σύγχυση στην ουκρανική πλευρά. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι στο παρελθόν υπήρξε παρανόηση μεταξύ της ουκρανικής κυβέρνησης, του Μασκ και της αμερικανικής ηγεσίας σχετικά με το εάν είχε δοθεί έγκριση για χρήση του Starlink στη Ρωσία. Το αποτέλεσμα ήταν το Κίεβο να θεωρήσει ότι είχε εξασφαλίσει πολιτική συγκατάθεση, για να διαπιστώσει στη συνέχεια ότι δεν υπήρχε οριστική άδεια.
Τι αλλάζει στο πεδίο και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Εάν δοθεί τελικά άδεια, η Ουκρανία θα αποκτήσει ένα επιπλέον εργαλείο για αποστολές μεγάλης εμβέλειας, κυρίως στον εντοπισμό στόχων υψηλής αξίας. Δεν θα πρόκειται, όμως, για αυτόματη αλλαγή που θα επιτρέπει σε όλα τα drones να επιχειρούν απεριόριστα στη Ρωσία. Θα απαιτούνταν τεχνικές ρυθμίσεις, επιχειρησιακός σχεδιασμός, κατάλληλα τερματικά και πολιτικές αποφάσεις για το ποιοι στόχοι θα μπορούσαν να προσβληθούν.
Μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών αναφορών δεν υπήρχε δημόσια ανακοίνωση από τη SpaceX, τον Λευκό Οίκο ή τον ίδιο τον Μασκ που να επιβεβαιώνει ότι ενεργοποιήθηκε η δυνατότητα. Δεν έχει επίσης επιβεβαιωθεί ότι ουκρανικά drones με Starlink πραγματοποίησαν επιχειρησιακά πλήγματα σε στόχους μέσα στη Ρωσία. Οι αναφορές αφορούν συνομιλίες, προθέσεις και διαπραγματεύσεις, όχι ολοκληρωμένη συμφωνία.
Η αντίφαση ανάμεσα στα δημοσιεύματα είναι επομένως το βασικό γεγονός της υπόθεσης. Από τη μία πλευρά, η Ουκρανία πιέζει για πρόσβαση που θα μπορούσε να ενισχύσει την άμυνά της απέναντι στις βαλλιστικές επιθέσεις. Από την άλλη, ο Μασκ εμφανίζεται –σύμφωνα με νεότερες πηγές– επιφυλακτικός απέναντι σε μια απόφαση που θα μπορούσε να θεωρηθεί άμεση εμπλοκή της SpaceX σε επιθετικές επιχειρήσεις κατά της Ρωσίας.
Για το ελληνικό κοινό, η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δείχνει πόσο εξαρτώνται πλέον οι πολεμικές επιχειρήσεις από ιδιωτικές τεχνολογικές υποδομές. Η πρόσβαση σε δορυφορικό διαδίκτυο, σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και σε εμπορικές πλατφόρμες μπορεί να επηρεάζει αποφάσεις που παλαιότερα ανήκαν αποκλειστικά στα κράτη και στους στρατούς. Στην παρούσα φάση, πάντως, το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται και ότι άδεια για χρήση του Starlink σε πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Πηγές
Meduza – FT: SpaceX head Elon Musk willing to let Ukraine use Starlink to strike Russia
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση