Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προετοιμαστεί για μια νέα εποχή κατά την οποία ακραία και επικίνδυνα φαινόμενα θα εκδηλώνονται συχνότερα, σε περισσότερες περιοχές και ταυτόχρονα, προειδοποίησε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η παρέμβαση έγινε κατά την επίσκεψή της στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης, στις Βρυξέλλες. Η είδηση δημοσιεύθηκε στις 17:57 ώρα Βρυξελλών, δηλαδή στις 15:57 UTC, και αφορά μια νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση στην πολιτική προστασία, διαφορετική από τα επιμέρους περιστατικά πυρκαγιών, πλημμυρών ή άλλων καταστροφών που έχουν ήδη απασχολήσει την επικαιρότητα.
Από την αντίδραση στην πρόληψη
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο στην κινητοποίηση δυνάμεων αφού ξεσπάσει μια καταστροφή. Το ζητούμενο, όπως είπε, είναι η ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης προειδοποίησης και της επιχειρησιακής ετοιμότητας, ώστε οι ευρωπαϊκές χώρες να μπορούν να αντιμετωπίζουν περισσότερες από μία κρίσεις την ίδια στιγμή.
Η αλλαγή αυτή έχει πρακτική σημασία για έναν μηχανισμό που καλείται να συντονίσει διαφορετικού τύπου απειλές: δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμούς, υγειονομικές κρίσεις, αλλά και περιστατικά που συνδέονται με υβριδικές επιθέσεις ή ζημιές σε κρίσιμες υποδομές. Η Επιτροπή περιγράφει το Κέντρο Συντονισμού ως τον επιχειρησιακό κόμβο μέσω του οποίου τα αιτήματα βοήθειας μετατρέπονται σε αποστολές αεροσκαφών, πυροσβεστών, οχημάτων, ειδικών ομάδων και δορυφορικής χαρτογράφησης.
Οι αριθμοί ενός δύσκολου καλοκαιριού
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η αντιπυρική περίοδος του 2026 ξεκίνησε ασυνήθιστα νωρίς, στα τέλη Απριλίου. Από τότε ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ ενεργοποιήθηκε 10 φορές για δασικές πυρκαγιές σε οκτώ διαφορετικές χώρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρχαν ταυτόχρονα περισσότερα από ένα ενεργά μέτωπα.
Σχεδόν 800 πυροσβέστες είχαν προτοποθετηθεί σε περιοχές υψηλού κινδύνου, με στόχο να μπορούν να ενισχύσουν τις εθνικές υπηρεσίες από τις πρώτες κρίσιμες ώρες. Συνολικά, ομάδες από 25 χώρες, κράτη-μέλη και χώρες-εταίρους, συμμετείχαν στις επιχειρήσεις του καλοκαιριού. Για πρώτη φορά, στις δυνάμεις που προσέφεραν βοήθεια εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνονταν και πυροσβέστες από την Ουκρανία.
Η επίτροπος για την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων Χάτζα Λάχμπι ανέφερε, σύμφωνα με το Euronews, ότι περίπου 300.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους εξαιτίας των πυρκαγιών αυτό το καλοκαίρι. Η ίδια συνέδεσε την ανάγκη για μεγαλύτερη ετοιμότητα με την εντεινόμενη κλιματική πίεση, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος.
Πάνω από 600.000 εκτάρια καμένα
Οι διαθέσιμες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως μεταδόθηκαν από το Euronews, κάνουν λόγο για περισσότερα από 600.000 εκτάρια που έχουν καεί στην ΕΕ από την αρχή του έτους. Η έκταση αυτή είναι πάνω από διπλάσια σε σχέση με τον μέσο όρο των προηγούμενων δύο δεκαετιών.
Οι αριθμοί δεν αποτελούν από μόνοι τους πρόβλεψη για το πώς θα εξελιχθούν οι πυρκαγιές ή τα καιρικά φαινόμενα το επόμενο διάστημα. Δείχνουν, όμως, την πίεση που δέχονται οι εθνικές υπηρεσίες όταν πολλές χώρες χρειάζονται ταυτόχρονα αεροπορικά μέσα, επίγειες ομάδες και τεχνική υποστήριξη.
Για την Ελλάδα, το μήνυμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα βρίσκεται συχνά στις περιοχές υψηλού κινδύνου της Μεσογείου και συμμετέχει τόσο στον σχεδιασμό όσο και στις επιχειρήσεις του ευρωπαϊκού μηχανισμού. Η νέα ευρωπαϊκή συζήτηση αφορά επομένως όχι μόνο την αποστολή βοήθειας μετά την εκδήλωση μιας φωτιάς, αλλά και την προτοποθέτηση προσωπικού, την έγκαιρη χαρτογράφηση, την κοινή εκπαίδευση και την επένδυση σε υποδομές πρόληψης.
Η σύνδεση με υβριδικές απειλές
Η φον ντερ Λάιεν διεύρυνε το πλαίσιο πέρα από τις φυσικές καταστροφές. Στην ίδια κατηγορία επιχειρησιακής ετοιμότητας εντάσσονται πλέον κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ σε ενεργειακά δίκτυα, διαταραχές στη λειτουργία νοσοκομείων και άλλες υβριδικές απειλές. Η λογική είναι ότι μια σύγχρονη κρίση μπορεί να μην εμφανίζεται ως ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως συνδυασμός προβλημάτων που επηρεάζουν ταυτόχρονα ενέργεια, επικοινωνίες, μεταφορές και δημόσια υγεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε νέο στρατιωτικό μηχανισμό ή συγκεκριμένα μέτρα άμεσης εφαρμογής. Η ανακοίνωση αφορά κυρίως τον προσανατολισμό της πολιτικής προστασίας και την ανάγκη να αξιοποιούνται τα μαθήματα κάθε κρίσης για τον σχεδιασμό της επόμενης.
Το πρόβλημα της χρηματοδότησης
Η μετάβαση από την αντιμετώπιση στην πρόληψη απαιτεί σημαντικές δαπάνες. Η ενίσχυση των πυροσβεστικών στόλων, η δημιουργία αποθεμάτων εξοπλισμού, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, οι αντιπυρικές ζώνες και η ανθεκτικότητα των υποδομών χρειάζονται πολυετή χρηματοδότηση.
Το ζήτημα γίνεται πιο δύσκολο καθώς τα κράτη-μέλη διαπραγματεύονται τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2027-2034 και αρκετές κυβερνήσεις πιέζουν για περιορισμό των δαπανών. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από την αποκατάσταση μετά από μεγάλες πυρκαγιές, πλημμύρες ή σεισμούς. Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη συγκεκριμένο νέο κονδύλι που να συνδέεται άμεσα με τη δήλωση της φον ντερ Λάιεν.
Το βασικό μήνυμα των Βρυξελλών είναι ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη πρέπει να λειτουργεί πριν από την καταστροφή και όχι μόνο μετά από αυτήν. Το αν αυτή η αλλαγή θα μετατραπεί σε μόνιμη αύξηση πόρων, κοινά αποθέματα και ισχυρότερη εθνική προετοιμασία θα κριθεί στις επόμενες δημοσιονομικές και πολιτικές αποφάσεις.
Πηγές
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Euronews – Europe must prepare for a new era of simultaneous disasters
ANSA – Η επίσκεψη στο ευρωπαϊκό κέντρο συντονισμού έκτακτων αναγκών
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση