Το Hubble εντόπισε γιγαντιαίο δεκάγωνο στον νότιο πόλο του Κρόνου – Νέο ατμοσφαιρικό μυστήριο

Ένα νέο γεωμετρικό φαινόμενο στον Κρόνο έχει τραβήξει την προσοχή των πλανητικών επιστημόνων. Παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble αποκάλυψαν ένα τεράστιο, εξελισσόμενο δεκάγωνο – μια ατμοσφαιρική κυματική δομή με δέκα πλευρές – γύρω από τον νότιο πόλο του πλανήτη.

Ένα νέο «αδελφάκι» του διάσημου εξαγώνου

Ο Κρόνος είναι ήδη γνωστός για το περίφημο εξάγωνο στον βόρειο πόλο του, μια σταθερή ατμοσφαιρική δομή που παρατηρείται εδώ και δεκαετίες. Το νέο δεκάγωνο στον νότο είναι διαφορετικό: φαίνεται να έχει σχηματιστεί σχετικά πρόσφατα και να εξελίσσεται με τον χρόνο.

Οι ερευνητές συνδύασαν παρατηρήσεις του Hubble από το 2023 και μετά και διαπίστωσαν ότι τα πρώτα αχνά ίχνη της δομής έγιναν σταδιακά πιο καθαρά. Η κυματική μορφή βρίσκεται ενσωματωμένη σε ένα ισχυρό ατμοσφαιρικό jet stream περίπου στις 63 μοίρες νότιου πλάτους.

Γιατί είναι τόσο παράξενο

Κανονικά οι πλανητικές ατμόσφαιρες δημιουργούν κυματισμούς, δίνες και ζώνες. Όμως οι τόσο καθαρές πολυγωνικές δομές είναι εξαιρετικά ασυνήθιστες. Ο Κρόνος φαίνεται να είναι το μοναδικό σώμα στο Ηλιακό Σύστημα όπου έχουν παρατηρηθεί τόσο μεγάλες και επίμονες γεωμετρικές μορφές στην ατμόσφαιρα.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ταχεία περιστροφή του Κρόνου, οι ισχυροί άνεμοι και η αλληλεπίδραση διαφορετικών ρευμάτων δημιουργούν συνθήκες στις οποίες ένα κύμα μπορεί να «κλειδώσει» σε πολυγωνική μορφή. Ωστόσο δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο γιατί στον βορρά σχηματίζεται εξάγωνο και στον νότο δεκάγωνο.

Το επόμενο βήμα της έρευνας

Η ομάδα θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη δομή καθώς αλλάζει ο φωτισμός και η εποχή στον Κρόνο. Οι παρατηρήσεις σε διαφορετικά μήκη κύματος δείχνουν ότι το δεκάγωνο εκτείνεται σε πολλαπλά στρώματα της ατμόσφαιρας, γεγονός που κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο ενδιαφέρον για τη μελέτη της δυναμικής των γιγάντιων πλανητών.

Πηγές: NASA, ESA, Hubble OPAL, Science Advances.