Μέχρι πριν από λίγους μήνες, η ιδέα ότι χιλιάδες βυτιοφόρα θα διέσχιζαν καθημερινά την έρημο μεταφέροντας ιρακινό πετρέλαιο προς τη Μεσόγειο θα έμοιαζε περισσότερο με σχέδιο έκτακτης ανάγκης παρά με εμπορική πραγματικότητα.
Σήμερα αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν εξαιρετικά επισφαλή μετά τις νέες συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το Ιράκ αναγκάζεται να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς εξαγωγών.
Η λύση που έχει επιλεγεί είναι εντυπωσιακή: Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg χιλιάδες βυτιοφόρα μεταφέρουν μαζικά πετρέλαιο και μαζούτ μέσω Συρίας και Ιορδανίας, δημιουργώντας έναν νέο ενεργειακό διάδρομο που αλλάζει τις ισορροπίες στην περιοχή.
Η Συρία από αποκλεισμένη χώρα σε βασικό εξαγωγικό κόμβο
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη Συρία.
Μέσα σε λίγους μήνες, η χώρα πέρασε από το να μην εξάγει σχεδόν καθόλου ιρακινό μαζούτ στο να διαχειρίζεται περισσότερο από το ένα τέταρτο των εξαγωγών της Μέσης Ανατολής του συγκεκριμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Vortexa, μόνο τον Ιούνιο διακινήθηκαν μέσω συριακών λιμανιών περίπου 720.000 τόνοι ιρακινού μαζούτ, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 28% των συνολικών εξαγωγών της περιοχής και καθιστά τη Συρία τον μεγαλύτερο περιφερειακό κόμβο του προϊόντος.
Η διαδρομή είναι επίπονη αλλά αποτελεσματική. Κάθε φορτηγό μεταφέρει περίπου 20 τόνους, δηλαδή περίπου 135 βαρέλια, και χρειάζεται τέσσερις έως έξι ημέρες για να φθάσει στα μεσογειακά λιμάνια της Μπανιάς ή μέσω Ιορδανίας στην Άκαμπα.
Το Ορμούζ αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη
Η στροφή αυτή δεν αποτελεί απλώς εμπορική επιλογή. Είναι άμεση συνέπεια της αστάθειας στο Στενό του Ορμούζ, από όπου φυσιολογικά διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και ο κίνδυνος νέου αποκλεισμού ανάγκασαν τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου να επιταχύνουν σχέδια που μέχρι πρόσφατα παρέμεναν στα χαρτιά.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αυξάνουν τη χρήση αγωγών προς τα λιμάνια της ανατολικής ακτής, η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί περισσότερο τον αγωγό προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ το Κουβέιτ εξετάζει νέες διασυνδέσεις με τους γείτονές του.
Το Ιράκ, όμως, είναι η χώρα που αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πίεση, καθώς μεγάλο μέρος των εξαγωγών του εξαρτάται από το Ορμούζ.
Ο δρόμος αντί για τη θάλασσα
Η λύση των χιλιάδων φορτηγών δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη θαλάσσια μεταφορά.
Όπως εξηγεί το Bloomberg ένα μόνο δεξαμενόπλοιο μπορεί να μεταφέρει περίπου 300.000 βαρέλια, ενώ ένα μεγάλο υπερδεξαμενόπλοιο φθάνει ακόμη και τα 700.000 βαρέλια. Για να μεταφερθεί αντίστοιχη ποσότητα οδικώς απαιτούνται χιλιάδες δρομολόγια.
Ωστόσο, η μέθοδος αυτή επιτρέπει στο Ιράκ να συνεχίσει τις εξαγωγές, να αποφύγει τη συσσώρευση αποθεμάτων στα διυλιστήρια και να διατηρήσει σε λειτουργία την παραγωγή βενζίνης και ντίζελ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, μέσω Συρίας διακινήθηκαν τον περασμένο μήνα περισσότεροι από 600.000 τόνοι μαζούτ, ενώ ακόμη περίπου 100.000 τόνοι μεταφέρθηκαν μέσω του λιμανιού της Άκαμπα στην Ιορδανία.
Το ίδιο το ιρακινό υπουργείο Πετρελαίου ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη, εκτιμώντας ότι οι εξαγωγές μέσω φορτηγών προς Συρία και Ιορδανία έφτασαν συνολικά το ένα εκατομμύριο τόνους τον Ιούνιο, διπλάσιες σε σχέση με τον Μάιο.
Η επιστροφή ενός παλιού αγωγού
Πίσω από αυτή τη νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται ένα πολύ μεγαλύτερο σχέδιο. Η Ουάσιγκτον στηρίζει πλέον ανοιχτά την αναβίωση του ιστορικού αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, ο οποίος παραμένει ανενεργός για περισσότερες από δύο δεκαετίες.
Τις προηγούμενες ημέρες πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ Ιράκ, Συρίας και αμερικανικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η Chevron, με στόχο την επαναλειτουργία του αγωγού και τη δημιουργία μιας μόνιμης εναλλακτικής διαδρομής προς τη Μεσόγειο.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει επιβεβαιώσει ότι υποστηρίζει την αποκατάσταση του έργου, αν και η υλοποίησή του θα απαιτήσει χρόνο και σημαντικές επενδύσεις, καθώς ο αγωγός διέρχεται από περιοχές όπου εξακολουθούν να δρουν πυρήνες του Ισλαμικού Κράτους.
Δεν πρόκειται για προσωρινή λύση
Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν οι συγκρούσεις αποκλιμακωθούν και η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ αποκατασταθεί πλήρως, η νέα στρατηγική δύσκολα θα εγκαταλειφθεί.
Ο πόλεμος υπενθύμισε με τον πιο ακριβό τρόπο στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες ότι η εξάρτηση από μία μόνο θαλάσσια δίοδο αποτελεί σοβαρό γεωπολιτικό κίνδυνο.
Έτσι, αυτό που ξεκίνησε ως λύση ανάγκης εξελίσσεται σε μια μόνιμη αναδιάταξη του ενεργειακού χάρτη της Μέσης Ανατολής. Και η Συρία, ύστερα από χρόνια απομόνωσης και εμφυλίου πολέμου, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών ενεργειακών διαδρόμων, αυτή τη φορά όχι ως πεδίο σύγκρουσης αλλά ως η νέα πύλη των ιρακινών εξαγωγών προς τη Μεσόγειο.
naftemporiki.gr
Ελληνικά 