Η Αϊτή προσπαθεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δρόμο προς τις εκλογές, όμως η πολιτική μετάβαση εξακολουθεί να εξαρτάται από την ικανότητα του κράτους και της διεθνούς κοινότητας να περιορίσουν τη δράση των ένοπλων συμμοριών. Η υπουργός Εξωτερικών και Θρησκευμάτων της χώρας, Ράινα Φορμπέν, ζήτησε την Πέμπτη από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να ανανεώσει την εντολή της διεθνούς δύναμης που υποστηρίζει την αστυνομία της Αϊτής.
Η έκκληση διατυπώθηκε σε συνεδρίαση του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, λίγες ημέρες πριν από τη λήξη της δωδεκάμηνης εντολής της δύναμης κατά των συμμοριών. Σύμφωνα με τη Ρόιτερς, η υπουργός υποστήριξε ότι απαιτείται πλήρης ανάπτυξη της δύναμης και πολύ ισχυρότερη τεχνική, οικονομική, υλικοτεχνική και επιχειρησιακή στήριξη, εάν η χώρα θέλει να οργανώσει εκλογές στις 13 Δεκεμβρίου.
Η κρίσιμη σύνδεση ασφάλειας και εκλογών
Η κυβέρνηση της Αϊτής έχει θέσει ως ημερομηνία για τον πρώτο γύρο των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών την 13η Δεκεμβρίου 2026. Η ημερομηνία έχει ανακοινωθεί από το προσωρινό εκλογικό συμβούλιο, όμως η διεξαγωγή της ψηφοφορίας δεν θεωρείται εξασφαλισμένη. Για να στηθούν κάλπες, πρέπει να λειτουργήσουν εκλογικά τμήματα, να μετακινηθούν ψηφοφόροι και εκλογικό υλικό και να μπορούν οι υποψήφιοι να κάνουν προεκλογική εκστρατεία χωρίς να απειλούνται από ένοπλες οργανώσεις.
Ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, Άλμπερτ Ράμντιν, παρουσίασε στο μόνιμο συμβούλιο του οργανισμού έκθεση για την κατάσταση στη χώρα και χαρακτήρισε την ασφάλεια και τις εκλογές «επείγουσες και αλληλένδετες προτεραιότητες». Ο ΟΑΣ αναφέρει ότι οι συμμορίες ελέγχουν περίπου το 80% έως 90% του Πορτ-ο-Πρενς, ενώ περίπου 1,47 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί και 6,4 εκατομμύρια χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι κάθε περιοχή της πρωτεύουσας βρίσκεται υπό ενιαίο ή απόλυτο έλεγχο μιας συγκεκριμένης οργάνωσης. Περιγράφουν, ωστόσο, την έκταση της απώλειας κρατικής παρουσίας και την επιρροή που έχουν οι ένοπλες ομάδες σε δρόμους, συνοικίες, εμπορικές διαδρομές και βασικές υπηρεσίες.
Τι είναι η διεθνής δύναμη
Η δύναμη κατά των συμμοριών, γνωστή ως Gang Suppression Force, δημιουργήθηκε με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ως διάδοχο σχήμα της προηγούμενης πολυεθνικής αποστολής ασφαλείας. Στόχος της είναι να στηρίξει την εθνική αστυνομία, να συμβάλει στην ανάκτηση κρίσιμων υποδομών και να βοηθήσει στην αποκατάσταση της κρατικής εξουσίας.
Η προηγούμενη αποστολή, με βασικό πυρήνα Κενυάτες αστυνομικούς, αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες λόγω ελλείψεων σε προσωπικό, χρηματοδότηση, εξοπλισμό και επιχειρησιακή υποστήριξη. Η νέα δύναμη έχει διευρυμένες αρμοδιότητες και σχεδιάστηκε με στόχο να είναι μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη, όμως η ανάπτυξή της παραμένει σταδιακή. Η ανανέωση της εντολής από τον ΟΗΕ είναι απαραίτητη για να συνεχίσει να λειτουργεί, αλλά από μόνη της δεν εγγυάται ότι θα επιτύχει τους στόχους της.
Ο ΟΑΣ ζητά να εξασφαλιστούν προσωπικό, χρηματοδότηση, μεταφορικά μέσα, επικοινωνίες, υγειονομική υποστήριξη και επιχειρησιακές δυνατότητες. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η διεθνής δύναμη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εθνική αστυνομία, τη δικαιοσύνη και τους θεσμούς της Αϊτής. Η σταθεροποίηση θα απαιτήσει συνδυασμό μέτρων ασφαλείας, λειτουργικού κράτους και ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η ανθρωπιστική διάσταση
Η κρίση έχει μετατραπεί σε μία από τις σοβαρότερες καταστάσεις αναγκαστικού εκτοπισμού στο δυτικό ημισφαίριο. Εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ οι επιθέσεις, οι απαγωγές, οι εκβιασμοί και οι περιορισμοί στην κυκλοφορία εμποδίζουν την πρόσβαση σε τρόφιμα, καύσιμα, φάρμακα και σχολεία.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από το γεγονός ότι οι συμμορίες δεν περιορίζονται πλέον σε ορισμένες γειτονιές της πρωτεύουσας. Η επιρροή τους επεκτείνεται σε βασικούς οδικούς άξονες και σε περιοχές που συνδέουν το Πορτ-ο-Πρενς με λιμάνια, αεροδρόμια και την αγροτική ενδοχώρα. Για τον λόγο αυτό, ο ΟΑΣ θεωρεί κρίσιμο να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στο διεθνές αεροδρόμιο, στο λιμάνι και στους δρόμους προς τον νότο της χώρας.
Τι αλλάζει μετά την έκκληση
Σε άμεσο επίπεδο, η έκκληση της κυβέρνησης αυξάνει την πίεση προς τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας να αποφασίσουν την παράταση της διεθνούς αποστολής πριν λήξει η ισχύουσα εντολή. Παράλληλα, ο ΟΑΣ ανακοίνωσε ότι θα εντείνει την τεχνική βοήθεια προς τις εκλογικές αρχές και το εθνικό γραφείο ταυτοποίησης, ενώ θα συνεχίσει την υποστήριξη προς την εθνική αστυνομία.
Δεν έχει, όμως, ανακοινωθεί νέα απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας ούτε έχει επιβεβαιωθεί ότι η δύναμη θα αναπτυχθεί πλήρως στο επίπεδο που ζητά η κυβέρνηση. Επίσης, η ανακοίνωση για εκλογές στις 13 Δεκεμβρίου αποτελεί υφιστάμενο εκλογικό σχεδιασμό και όχι απόδειξη ότι η ψηφοφορία μπορεί ήδη να διεξαχθεί με ασφάλεια σε ολόκληρη τη χώρα.
Η Αϊτή βρίσκεται έτσι μπροστά σε διπλή δοκιμασία: να περιορίσει την εξουσία των συμμοριών και ταυτόχρονα να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στους πολιτικούς και εκλογικούς θεσμούς. Αν αποτύχει ο πρώτος στόχος, οι εκλογές κινδυνεύουν να αναβληθούν ή να περιοριστούν σε μικρό μέρος της επικράτειας. Αν αποτύχει ο δεύτερος, ακόμη και μια ψηφοφορία που θα πραγματοποιηθεί θα αντιμετωπίσει πρόβλημα νομιμοποίησης.
Πηγές
Reuters μέσω MarketScreener: Η Αϊτή ζητά ανανέωση της εντολής της διεθνούς δύναμης
Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών: Ασφάλεια και εκλογές ως επείγουσες προτεραιότητες για την Αϊτή
Associated Press: Οι απελάσεις προς την Αϊτή και η συνεχιζόμενη κρίση ασφάλειας
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση