Η Κίνα περνά για πρώτη φορά τη λιγνιτική ισχύ με φωτοβολταϊκά

Η Κίνα κατέγραψε ένα ενεργειακό ορόσημο: για πρώτη φορά η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών ξεπέρασε την αντίστοιχη των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα. Η εξέλιξη ανακοινώθηκε την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2026, με βάση τα στοιχεία της κινεζικής Εθνικής Διοίκησης Ενέργειας για το τέλος Ιουλίου.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς έφτασε περίπου τα 1,286 δισεκατομμύρια κιλοβάτ, δηλαδή 1.286 γιγαβάτ. Η ισχύς των μονάδων άνθρακα διαμορφώθηκε οριακά χαμηλότερα, στα περίπου 1,285 δισεκατομμύρια κιλοβάτ. Η διαφορά είναι μικρή, όμως η συμβολική και στρατηγική σημασία της είναι μεγάλη: τα φωτοβολταϊκά αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη επιμέρους κατηγορία εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος στη χώρα.

Ένα ορόσημο ισχύος, όχι ακόμη παραγωγής

Η βασική διευκρίνιση είναι ότι η εγκατεστημένη ισχύς δεν ταυτίζεται με την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται. Τα φωτοβολταϊκά παράγουν ρεύμα μόνο όταν υπάρχει επαρκής ηλιοφάνεια και η απόδοσή τους επηρεάζεται από την ώρα της ημέρας, την εποχή, τη νεφοκάλυψη και τις δυνατότητες του δικτύου.

Η ίδια η κινεζική πλευρά επισημαίνει ότι ο άνθρακας εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό στήριγμα της ηλεκτροδότησης, ειδικά όταν η ζήτηση αυξάνεται ή όταν η παραγωγή από τον ήλιο και τον άνεμο υποχωρεί. Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026, η ηλιακή ηλεκτροπαραγωγή ανήλθε σε περίπου 802,4 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες και αντιστοιχούσε περίπου στο 13% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο, η Reuters αναφέρει ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια μαζί αντιπροσώπευαν το 24,6% του ενεργειακού μείγματος παραγωγής, ενώ ο άνθρακας παρέμενε στο 49,7%. Με άλλα λόγια, η Κίνα έχει ήδη εγκαταστήσει τεράστια δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών, αλλά η καθημερινή λειτουργία του συστήματος εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα.

Η ταχύτητα της κινεζικής επέκτασης

Η αλλαγή προέκυψε από τη συνεχιζόμενη μαζική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων, εγκαταστάσεων σε στέγες και αποκεντρωμένων συστημάτων παραγωγής. Μέχρι το τέλος Ιουλίου, η εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το 30% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτροπαραγωγής της Κίνας.

Κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους, τα φωτοβολταϊκά αντιπροσώπευαν πάνω από το 40% της νέας ισχύος που προστέθηκε στη χώρα. Η τάση αυτή έχει ενισχυθεί από τη μεγάλη βιομηχανική βάση της Κίνας, η οποία καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής: από τις πρώτες ύλες και τα κύτταρα μέχρι τα πάνελ, τους μετατροπείς, τις μπαταρίες και τα συστήματα αποθήκευσης.

Η ανάπτυξη, ωστόσο, δεν είναι απολύτως γραμμική. Η Reuters σημειώνει ότι οι νέες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών έχουν επιβραδυνθεί σε σχέση με το προηγούμενο έτος, καθώς η χώρα μετακινείται από σταθερές εγγυημένες τιμές προς περισσότερο market-based μοντέλο τιμολόγησης. Παρά την επιβράδυνση των νέων προσθηκών, η συνολική εγκατεστημένη βάση συνεχίζει να αυξάνεται.

Τι σημαίνει για την παγκόσμια αγορά

Η εξέλιξη επηρεάζει όχι μόνο την Κίνα αλλά και την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η χώρα παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός φωτοβολταϊκών εξοπλισμών και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών τιμών των πάνελ. Η αυξημένη παραγωγική ικανότητα μπορεί να μειώσει το κόστος για έργα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και άλλες αγορές, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις εμπορικές και γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από την εξάρτηση από κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες.

Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το κινεζικό παράδειγμα έχει δύο όψεις. Από τη μία πλευρά, η μαζική παραγωγή μπορεί να καταστήσει φθηνότερες τις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αποθήκευση. Από την άλλη, η μεγάλη διείσδυση μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών απαιτεί ισχυρότερα δίκτυα, περισσότερες διασυνδέσεις, μπαταρίες και μονάδες ευελιξίας, ώστε να αποφεύγονται περικοπές παραγωγής ή προβλήματα ευστάθειας.

Η Ελλάδα διαθέτει υψηλό ηλιακό δυναμικό και αυξανόμενη διείσδυση φωτοβολταϊκών, όμως η κινεζική εμπειρία δείχνει ότι η εγκατάσταση πάνελ από μόνη της δεν αρκεί. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η δυνατότητα του ηλεκτρικού συστήματος να απορροφά και να αξιοποιεί την παραγωγή όταν αυτή είναι διαθέσιμη, καθώς και να καλύπτει τη ζήτηση μετά τη δύση του ηλίου.

Η μεγάλη αντίφαση

Το κινεζικό ενεργειακό μοντέλο χαρακτηρίζεται από μια έντονη αντίφαση. Η χώρα επεκτείνει με πρωτοφανή ταχύτητα την καθαρή ενέργεια, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί και αναπτύσσει σημαντικό δυναμικό άνθρακα για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και σταθερότητας του δικτύου.

Επομένως, το νέο ορόσημο δεν σημαίνει ότι η Κίνα εγκαταλείπει άμεσα τον άνθρακα ούτε ότι τα φωτοβολταϊκά έχουν ήδη αντικαταστήσει τις ανθρακικές μονάδες στην παραγωγή. Σημαίνει ότι το κέντρο βάρους των νέων επενδύσεων μετακινείται αποφασιστικά προς την ηλιακή ενέργεια και ότι η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο όπου το βασικό πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η κατασκευή νέας ισχύος, αλλά η ενσωμάτωσή της στο δίκτυο.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε τον άνθρακα ως προς την πραγματική ετήσια παραγωγή ηλεκτρισμού. Τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν την εγκατεστημένη δυναμικότητα, ενώ η παραγωγή εξακολουθεί να ευνοεί σημαντικά τον άνθρακα.

Πηγές

Xinhua – China’s photovoltaic power capacity overtakes coal-fired power for first time

Reuters – Solar overtakes coal as China’s largest source of installed power capacity