Η Ελλάδα συμμετέχει στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τη δημιουργία λεγόμενων «Return Hubs» σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης μεταβαίνει στην Κοπεγχάγη για κρίσιμη συνάντηση των υπουργών πέντε ευρωπαϊκών κρατών. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026 και θεωρείται ένα ακόμη βήμα στη διαμόρφωση κοινής πολιτικής για την επιστροφή ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί ή οι οποίοι δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής.
Στο σχήμα του «Core Group» συμμετέχουν η Ελλάδα, η Δανία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία. Η Κοπεγχάγη έχει αναλάβει να φιλοξενήσει τη συνάντηση, ενώ σύμφωνα με το πρόγραμμα του υπουργείου Μετανάστευσης και Ενσωμάτωσης της Δανίας, στις συζητήσεις θα συμμετάσχει ως παρατηρητής και εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τι είναι τα Return Hubs
Ο όρος Return Hubs περιγράφει κέντρα που θα μπορούσαν να λειτουργούν σε τρίτες χώρες, εκτός ΕΕ, για τη φιλοξενία ανθρώπων που έχουν λάβει τελεσίδικη απόφαση επιστροφής ή των οποίων η διαδικασία απομάκρυνσης δεν μπορεί να ολοκληρωθεί άμεσα. Το μοντέλο εξετάζεται ως εργαλείο ενίσχυσης των επιστροφών, καθώς τα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα στην εφαρμογή των αποφάσεων απέλασης.
Η βασική ιδέα είναι ότι, αντί να παραμένουν επ’ αόριστον σε ευρωπαϊκές δομές, ορισμένοι υπήκοοι τρίτων χωρών θα μπορούσαν να μεταφέρονται σε κέντρα που θα λειτουργούν βάσει συμφωνιών ανάμεσα σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και χώρες-εταίρους. Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού απαιτεί διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, χρηματοδότηση, σαφείς κανόνες εποπτείας και εγγυήσεις για τα δικαιώματα των ανθρώπων που θα μεταφέρονται.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Η Αθήνα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το ζήτημα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της διαρκούς πίεσης που δέχεται στα θαλάσσια σύνορα της χώρας. Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στη διαχείριση των αφίξεων, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει αποτελεσματικό μηχανισμό επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Ο Θάνος Πλεύρης αναμένεται να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις σχετικά με την επιχειρησιακή λειτουργία των Return Hubs, τη συνεργασία με τρίτες χώρες και τον τρόπο με τον οποίο θα συνδέονται οι αποφάσεις επιστροφής με τις διαδικασίες ασύλου. Η ελληνική πλευρά έχει επίσης αναδείξει την ανάγκη για ταχύτερη διεκπεραίωση των φακέλων και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε οι αποφάσεις να μην παραμένουν ανενεργές.
Το ζήτημα συνδέεται και με τις πρόσφατες κινήσεις της Αθήνας για επιτάχυνση των επιστροφών. Ο υπουργός έχει αναφερθεί σε ειδικές πτήσεις προς το Μπανγκλαντές για ανθρώπους που κρίθηκε ότι δεν δικαιούνται άσυλο, ενώ η κυβέρνηση εξετάζει ευρύτερες συνεργασίες με χώρες της Αφρικής και της Ασίας.
Γιατί η συνάντηση θεωρείται κρίσιμη
Η Δανία χαρακτηρίζει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ΕΕ στρατηγική προτεραιότητα και έχει επιδιώξει να συγκροτήσει μια ομάδα χωρών που θα προχωρήσει από τη γενική πολιτική συζήτηση σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο. Στην επίσημη πρόσκληση για τη συνάντηση της 4ης Σεπτεμβρίου αναφέρεται ότι οι πέντε χώρες θα εξετάσουν συγκεκριμένα βήματα προς μια συμφωνία με χώρα-εταίρο για τη δημιουργία μοντέλου Return Hub.
Το γεγονός ότι συμμετέχουν χώρες με διαφορετική γεωγραφική θέση αλλά κοινό ενδιαφέρον για αυστηρότερη πολιτική επιστροφών δείχνει την προσπάθεια δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μπλοκ που θα πιέσει για αλλαγές στην πρακτική εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου. Η παρουσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έστω σε ρόλο παρατηρητή, δείχνει ότι το θέμα εξετάζεται στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτικής και όχι μόνο ως εθνική πρωτοβουλία.
Τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Μέχρι τώρα δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη τρίτη χώρα που θα φιλοξενήσει Return Hub, ούτε έχει δημοσιοποιηθεί δεσμευτική συμφωνία για τη μεταφορά ανθρώπων από την Ελλάδα ή άλλο κράτος-μέλος. Δεν έχει επίσης διευκρινιστεί ποιο θα είναι το νομικό καθεστώς των κέντρων, ποιος θα έχει την ευθύνη λειτουργίας τους και με ποιον τρόπο θα διασφαλίζεται η πρόσβαση σε νομική συνδρομή, διαδικασία προσφυγής και προστασία από επαναπροώθηση.
Οι οργανώσεις δικαιωμάτων και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχουν επισημάνει ότι οποιοδήποτε σύστημα επιστροφών σε τρίτες χώρες πρέπει να τηρεί το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, να αποτρέπει αυθαίρετες μετακινήσεις και να εξασφαλίζει ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Συνεπώς, η συνάντηση στην Κοπεγχάγη δεν αποτελεί ακόμη έναρξη λειτουργίας τέτοιων κέντρων, αλλά πολιτικό και τεχνικό στάδιο διαπραγμάτευσης.
Το αποτέλεσμα των συνομιλιών θα δείξει αν οι πέντε κυβερνήσεις μπορούν να συμφωνήσουν σε κοινό μοντέλο και αν θα υπάρξει επόμενο βήμα προς την επιλογή χώρας-εταίρου. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς κάθε ευρωπαϊκός μηχανισμός επιστροφών θα μπορούσε να επηρεάσει τη λειτουργία των δομών φιλοξενίας, τη διαχείριση των αιτήσεων ασύλου και τον τρόπο αντιμετώπισης των μεταναστευτικών ροών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Πηγές
Πρώτο Θέμα: Στην Κοπεγχάγη ο Πλεύρης για τη σύνοδο του Core Group
iefimerida: Μεταναστευτικό και δημιουργία Return Hubs στο επίκεντρο
Υπουργείο Μετανάστευσης και Ενσωμάτωσης Δανίας: Επίσημη πρόσκληση για τη συνάντηση του Core Group
ΕΛΛΑΔΑ
ΕΛΛΑΔΑ
ΕΛΛΑΔΑ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση