Νομίσματα, νόμοι και ο χρόνος που ξοδεύουμε χωρίς να ξέρουμε τι κρατάμε
Κάθε μέρα, δισεκατομμύρια νομίσματα αλλάζουν χέρια.
Κέρματα των 1, 2, 5, 10, 25, 50 λεπτών περνούν από ταμεία, τσέπες, μηχανήματα, τράπεζες.
Η αξία τους φαίνεται ξεκάθαρη. Είναι χαραγμένη πάνω τους.
Κι όμως, η πραγματική τους αξία δεν είναι πάντα αυτή.
Ο νόμος πίσω από το φαινόμενο
Η οικονομία το ξέρει εδώ και αιώνες.
Ονομάζεται νόμος του Gresham:
όταν στην κυκλοφορία συνυπάρχουν δύο είδη χρήματος, το “καλό” (με μεγαλύτερη εσωτερική αξία) εξαφανίζεται, και το “φθηνό” κυκλοφορεί.
Δεν εξαφανίζεται γιατί χάνεται.
Εξαφανίζεται γιατί κρατιέται, ξεχνιέται, αποθησαυρίζεται.
Και κάποιες φορές… επιστρέφει κατά λάθος.
Ποια νομίσματα είχαν πραγματική αξία μέσα τους
Για δεκαετίες, ακόμη και τα πιο μικρά κέρματα περιείχαν ασήμι.
ΗΠΑ
10 cents (dime) έως το 1964: 90% ασήμι
25 cents (quarter) έως το 1964: 90% ασήμι
50 cents:
έως 1964: 90% ασήμι
1965–1970: 40% ασήμι
Καναδάς
10 και 25 cents έως το 1967: 80% ή 50% ασήμι
Ηνωμένο Βασίλειο
sixpence, shilling έως το 1947: 92,5% → 50% ασήμι
Ευρώπη (προ ευρώ)
5 και 10 λεπτά σε χώρες όπως Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία τον 19ο αιώνα: ασήμι 83%+
Αυτά τα νομίσματα δεν ήταν συλλεκτικά.
Ήταν καθημερινά. Αγόραζαν ψωμί.
Τι συνέβη όταν το μέταλλο έγινε ακριβότερο από το νόμισμα
Όταν η τιμή του ασημιού και του χαλκού ανέβηκε:
τα κράτη αφαίρεσαν τα πολύτιμα μέταλλα,
άλλαξαν κράματα,
απαγόρευσαν το λιώσιμο,
ή κατάργησαν ολόκληρα νομίσματα.
Έτσι γεννήθηκε το σύγχρονο νόμισμα βάσης:
χάλυβας, χαλκός, νικέλιο.
Χωρίς εσωτερική αξία. Μόνο συμφωνία.
Και όμως… γιατί βρίσκουν ακόμη ασημένια σε τράπεζες;
Εδώ είναι το κρίσιμο σημείο.
Σήμερα κανένα κράτος δεν εκδίδει ασημένια κέρματα για κυκλοφορία.
Όμως σε ορισμένες χώρες, παλιά ασημένια νομίσματα παραμένουν νόμιμο χρήμα.
Αν κάποιος:
τα ξοδέψει,
τα καταθέσει,
αδειάσει ένα συρτάρι,
η τράπεζα δεν ελέγχει το μέταλλο.
Τα βάζει σε ρολά. Και επιστρέφουν στην αγορά.
Γι’ αυτό:
Στις ΗΠΑ, de facto, μπορεί ακόμη:
ένα dime των 10 cents να περιέχει 6–7 ευρώ σε ασήμι
ένα quarter να περιέχει 15–18 ευρώ
ένα half dollar να φτάνει 30+ ευρώ
Και να πληρώσει… καφέ.
Στην Ευρωζώνη αυτό δεν μπορεί να συμβεί, γιατί το ευρώ ποτέ δεν είχε ασήμι σε κυκλοφορία.
Η άλλη αξία: όχι το μέταλλο, αλλά η πληροφορία
Υπάρχει όμως και κάτι άλλο.
Ένα νόμισμα μπορεί να αξίζει περισσότερο:
λόγω λάθους κοπής,
χαμηλής παραγωγής,
ημερομηνίας,
κατάστασης.
Ένα 1 ευρώ μπορεί να αξίζει 3, 10 ή 100 ευρώ,
όχι επειδή έχει χρυσό,
αλλά επειδή φέρει πληροφορία.
Η αγορά των συλλεκτών δεν αγοράζει μέταλλο.
Αγοράζει σπανιότητα και γνώση.
Και τώρα, η στροφή
Όλα αυτά δεν αφορούν μόνο νομίσματα.
Αφορούν τον χρόνο.
Ο χρόνος μας έχει ονομαστική αξία:
μισθό,
ρεπό,
ημερομίσθιο.
Αλλά η πραγματική του αξία εξαρτάται από:
το πού τον δίνουμε,
αν ξέρουμε τι κρατάμε,
αν αναγνωρίζουμε τη σπανιότητά του.
Ένας άνθρωπος μπορεί:
να χρειάζεται 500 ευρώ,
να πουλήσει τον χρόνο του,
και μαζί να δώσει κάτι που άξιζε πολύ περισσότερο.
Όχι από ανευθυνότητα.
Αλλά από άγνοια αξίας.
Το τελικό συμπέρασμα
Στον κόσμο κυκλοφορούν δισεκατομμύρια πράγματα των οποίων η αξία δεν φαίνεται.
Κάποια είναι νομίσματα.
Κάποια είναι ώρες.
Κάποια είναι όνειρα.
Το σύστημα πληρώνει πάντα την ονομαστική αξία.
Ποτέ την πραγματική.
Και ίσως η μεγαλύτερη φτώχεια δεν είναι να μην έχεις.
Είναι να έχεις κάτι σπάνιο
και να το ξοδεύεις σαν να ήταν ρέστα.
Οπως η Ελευθερια σου , τα δικαιωματα σου ,…τα ιδια τα ονειρα σου !
Stranger..
Greek