Τα στελέχη της Silicon Valley υπόσχονται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει ριζικά τη ζωή όλων προς το καλύτερο, ξεκινώντας σε λίγα… λεπτά από τώρα.
΄
Η A.I. περιγράφεται επίσης ως ο νέος ηλεκτρισμός, ότι είναι ακόμη σημαντικότερη και από την ανακάλυψη της φωτιάς.
Και, μην μπείτε στον κόπο να αποταμιεύετε χρήματα για τη σύνταξη σας, γιατί όλοι θα γίνουν πλούσιοι, πλούσιοι, πλούσιοι…
Οι παππούδες σας άκουγαν σχεδόν το ίδιο πράγμα. Οι δημιουργοί μιας νέας τεχνολογίας την πουλούσαν πάντα ως παράγοντα θεμελιώδους μεταμόρφωσης της ανθρώπινης ύπαρξης. Το ραδιόφωνο διαφημιζόταν ότι έφερνε «αιώνια ειρήνη στη γη». Η τηλεόραση υποτίθεται ότι θα προκαλούσε τόση ενσυναίσθηση για διαφορετικούς πολιτισμούς και κουλτούρες που θα έβαζε τέλος στους πολέμους. Η καλωδιακή τηλεόραση θα εκπαίδευε τις μάζες και θα οδηγούσε σε ευρεία φώτιση.
Αυτή τη φορά, όμως, οι μάζες δεν έχουν πειστεί.
Σε μια έρευνα του You.gov πέρυσι, περισσότερο από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι ανησυχούν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα βάλει τέλος στην ανθρώπινη ύπαρξη στη Γη. Ακόμα και όσοι είχαν μια πιο αισιόδοξη στάση δήλωσαν συντριπτικά σε μια άλλη δημοσκόπηση ότι δεν θα πλήρωναν επιπλέον για να βάλουν Τεχνητή Νοημοσύνη στις συσκευές τους. Και στην πιο πρόσφατη μεγάλη έρευνα που διεξήγαγε το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών των ΗΠΑ, το 80% των εταιρειών ανέφεραν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είχε κανένα αντίκτυπο στην παραγωγικότητα ή την απασχόλησή τους.
Ο επικεφαλής πωλητής της άνθησης της Τεχνητής Νοημοσύνης, Sam Altman της OpenAI, δήλωσε ότι υπάρχει μεγαλύτερη αντίσταση στη «διάχυση, την απορρόφηση» της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κουλτούρα και την οικονομία από ό,τι περίμενε: «Εξετάζοντας τι είναι δυνατό να συμβεί, φαίνεται κάπως εκπληκτικά αργή (στην απορρόφηση της)», δήλωσε συγκεκριμένα ο Altman σε ένα συνέδριο A.I. αυτόν τον μήνα.
Όμως και ο Jensen Huang, διευθύνων σύμβουλος της κατασκευάστριας τσιπ Nvidia, δείχνει να ανησυχεί.
Η διαφημιστική εκστρατεία για την τεχνολογική επανάσταση της A.I. μπορεί να φαίνεται πανταχού παρούσα, αλλά ο Huang αισθάνεται ότι «η μάχη των αφηγημάτων» κερδίζεται από τους επικριτές της: «Είναι εξαιρετικά οδυνηρό, ειλικρινά», δήλωσε ο Huang σε μια συνέντευξη μέσω podcast τον περασμένο μήνα. «Μεγάλη ζημιά» έχει γίνει από «πολύ σεβαστούς ανθρώπους που έχουν ζωγραφίσει μια καταστροφολογική αφήγηση, ένα αφήγημα για το τέλος του κόσμου, μια αφήγηση επιστημονικής φαντασίας».
Κατά την άποψη του Huang, οι επικριτές θέλουν κανονιστικές ρυθμίσεις που θα παρεμποδίζουν τη βιομηχανία Τεχνητής Νοημοσύνης και θα την επιβραδύνουν. Εν τω μεταξύ, οι σκεπτικιστές «τρομάζουν τους ανθρώπους ώστε να μην κάνουν επενδύσεις στην Α.Ι.» οι οποίες θα την κάνουν καλύτερη.
Η Nvidia, η οποία κατασκευάζει τα τσιπ που τροφοδοτούν τα κέντρα δεδομένων A.I., δεν έχει έλλειψη επενδυτών. Είναι πλέον η εταιρεία με την υψηλότερη αξία στον κόσμο, με κεφαλαιοποίηση αγοράς 4,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι Google, Microsoft, Amazon και Meta έχουν επίσης δει τις αξίες τους να εκτοξεύονται. Ορισμένες νεοσύστατες επιχειρήσεις Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν αποκτήσει τρομακτική αξία σχεδόν εν μία νυκτί, με έναν τρόπο που δεν έχει ξαναδεί κανείς, ξεκινώντας από την OpenAI.
Ο Huang έχει ωστόσο δίκιο.
Η υιοθέτηση της A.I. έχει σταθεροποιηθεί. Στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, το 38% των εργαζομένων δήλωσαν στην Gallup ότι ο χώρος εργασίας τους είχε ενσωματώσει τεχνολογία Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτός ο αριθμός παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος από το τρίτο τρίμηνο.
Η A.I. σαφώς δεν είναι η τεχνολογία που ενθαρρύνεται παγκοσμίως ως αναπόφευκτη. Οι εταιρείες συχνά αναφέρουν ότι, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να κάνει πολλά. Αλλά ο φόβος είναι παντού. Ο δείκτης εταιρειών λογισμικού S&P North American μειώθηκε κατά 15% τον Ιανουάριο, στη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση του σε 17 χρόνια, λόγω φόβων ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τα λογισμικά.
«Δεν μπορώ πραγματικά να θυμηθώ μια άνθηση με τόσο ενεργή εχθρότητα απέναντί της», δήλωσε ο William Quinn, συν-συγγραφέας του βιβλίου «Άνθηση και Καταστροφή: Μια Παγκόσμια Ιστορία των Χρηματοοικονομικών Φουσκών» («Boom and Bust: A Global History of Financial Bubbles»). «Οι άνθρωποι συνήθως βρίσκουν τις νέες τεχνολογίες συναρπαστικές. Συνέβη με τον ηλεκτρισμό, τα ποδήλατα, τα αυτοκίνητα. Υπήρχαν φόβοι αλλά και ελπίδες. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι αξιοσημείωτη, ίσως μοναδική, για την έλλειψη ενθουσιασμού προς αυτήν».
Παρόλο που περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς έχουν δοκιμάσει μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (και σχεδόν όλοι όσοι έχουν κάνει οτιδήποτε στο διαδίκτυο έχουν χρησιμοποιήσει ακούσια την Τεχνητή Νοημοσύνη), μελέτες δείχνουν ότι ανησυχούν πολύ περισσότερο παρά ενθουσιάζονται. Σύμφωνα με το Pew, το 61% των ερωτηθέντων σε μια έρευνα του 2025 δήλωσε ότι εύχονται να είχαν περισσότερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνταν η Τεχνητή Νοημοσύνη στη δική τους ζωή.
(Οι New York Times έχουν μηνύσει την OpenAI και τη Microsoft, ισχυριζόμενες παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων για ειδησεογραφικό περιεχόμενο που σχετίζεται με συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι δύο εταιρείες έχουν αρνηθεί τους ισχυρισμούς της αγωγής.)
Η αδιαφορία και η εχθρότητα απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη ήταν πιθανώς αναπόφευκτες. Οι υποστηρικτές της Τεχνητής Νοημοσύνης περιγράφουν ένα ανησυχητικό μέλλον όπου οι άνθρωποι που θα χρησιμοποιούν την τεχνολογία θα αντικαταστήσουν όσους δεν την χρησιμοποιούν.
Ίσως αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ένα από τα λίγα ζητήματα στα οποία μια διχασμένη Αμερική φαίνεται ενωμένη. Το 80% των Αμερικανών θέλει κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι η τεχνολογία θα αναπτυχθεί πιο αργά, σύμφωνα με έρευνα της Gallup την περασμένη άνοιξη.
Όμως, δεν είναι μόνο οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης που είναι επιφυλακτικοί. Κάθε χρόνο, η Edelman, η παγκόσμια εταιρεία επικοινωνιών, ερευνά την εμπιστοσύνη στην κοινωνία. Στην τελευταία της έκθεση, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο, τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων στις ΗΠΑ με χαμηλό εισόδημα δήλωσαν ότι «άνθρωποι σαν εμένα θα μείνουν πίσω αντί να συνειδητοποιήσουν οποιαδήποτε πραγματικά πλεονεκτήματα από την παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη».
Ίσως το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι με υψηλό εισόδημα νιώθουν το ίδιο.
Μια άνθηση μέσα στην άνθηση
Οι ραγδαίες εκρήξεις που καθόρισαν μια ολόκληρη εποχή ήταν ανέκαθεν σπάνιες. Η μανία των Νότιων Θαλασσών του 1720. Η ραγδαία άνθηση των βρετανικών σιδηροδρόμων τη δεκαετία του 1840. Η ραγδαία εκβιομηχάνιση της δεκαετίας του ’20. Το Τόκιο τη δεκαετία του 1980.
Αυτές οι εκρήξεις ακολούθησαν ένα γνωστό μοτίβο: Μερικοί επενδυτές ισχυρίζονται ότι οι νέες εξελίξεις, που συνήθως αφορούν την τεχνολογία, θα αλλάξουν τα πράγματα. Οι πρώτοι που πίστεψαν βγάζουν χρήματα. Αυτό προσελκύει περισσότερους επενδυτές. Οι επικριτές (έπειτα) πνίγονται. Οι κερδοσκόποι αναλαμβάνουν τον έλεγχο. Η ραγδαία άνθηση γίνεται φούσκα και σκάει. Όλοι έχουν τύψεις και ορκίζονται να είναι πιο νηφάλιοι στο μέλλον.
Τελικά, μια νέα τεχνολογία εμφανίζεται. Η ουτοπία καλεί και η διαδικασία ξεκινά ξανά.
«Η μία γενιά μετά την άλλη ανανέωσε την πεποίθηση ότι, ό,τι κι αν ειπώθηκε για τις προηγούμενες τεχνολογίες, η τελευταία θα εκπληρώσει μια ριζοσπαστική και επαναστατική υπόσχεση», γράφει ο Vincent Mosco, ιστορικός τεχνολογίας, στο «The Digital Sublime: Myth, Power, and Cyberspace». Οι φούσκες έρχονται πυκνά και γρήγορα αυτές τις μέρες. Υπάρχει μια ραγδαία άνθηση.
«Υπήρξε η ιαπωνική φούσκα των μετοχών, μετά οι φούσκες της Ταϊλάνδης και της Ταϊβάν, μετά οι αγορές dot-com (διαδίκτυο), οι κατοικίες, η κινεζική χρηματιστηριακή αγορά, τα κρυπτονομίσματα και τώρα η Τεχνητή Νοημοσύνη», δήλωσε ο Quinn, ανώτερος λέκτορας χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Belfast. «Έχετε μια γρήγορα μετακινούμενη χρηματοδότηση, ένα απελευθερωμένο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές, όλα αυτά που διευκολύνουν τους απλούς ανθρώπους να κάνουν εικασίες».
Πριν από λίγους μήνες, ανησυχώντας για μια αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά που φαινόταν να έχει μικρή βάση ώστε να συνεχιστεί η άνοδος της, οι αναλυτές και οι επενδυτές άρχισαν να αναρωτιούνται πώς θα τελειώσει η άνθηση της Α.Ι.. Άλλωστε, η άνθηση της δεκαετίας του ’20 κατέληξε τελικά στη Μεγάλη Ύφεση.
Η συζήτηση δεν οδήγησε σε μεγάλη συναίνεση. Ο Andrew Odlyzko, μελετητής των επενδυτικών μανιών, πιστεύει ότι η συζήτηση σταμάτησε επειδή βασιζόταν υπερβολικά σε μια ξεπερασμένη έννοια για τις εκρηκτικές ανόδους και τις φούσκες.
Κοιτάξτε τα κρυπτονομίσματα, ανέφερε. Υπάρχουν εδώ και 15 χρόνια. Λίγοι ισχυρίζονται πλέον ότι τα κρυπτονομίσματα έχουν κάποια αξία πέρα από την εικασία. Αλλά ενώ η τιμή τους έχει αποδυναμωθεί τελευταία, έχει αυξηθεί μακροπρόθεσμα.
Η υψηλή αξία της A.I. αντανακλά μόνο ένα πράγμα: την πίστη των επενδυτών της, η οποία — τουλάχιστον μέχρι στιγμής — έχει κατακλυστεί από αμφιβολίες.
«Καθώς η κοινωνία μας γίνεται πιο περίπλοκη και πλουσιότερη, χάνει την επαφή με την πραγματικότητα», δήλωσε ο Odlyzko, ο πρώην επικεφαλής του Κέντρου Ψηφιακής Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου της Μινεσότα. «Η μαζική ψυχολογία είναι πλέον πολύ πιο σημαντική από την τεχνολογία ή την οικονομία».
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρειάζεται να αλλάξει την ανθρωπότητα. Οι εταιρείες τεχνολογίας απλώς πρέπει να σας κάνουν να πιστεύετε ότι πετυχαίνει.
Καταστροφή και Καταστροφολογία
Παρά την οικειότητα των υποσχέσεων της να αλλάξει τον κόσμο, ορισμένα πράγματα σχετικά με την έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι πραγματικά διαφορετικά – και την κρατούν μακριά από τη ζεστή αγκαλιά του κοινού.
Προηγούμενες εκρήξεις, όπως η χρυσοθηρία στην Καλιφόρνια το 1849 ή ο ενθουσιασμός για τις εταιρείες dot-com (διαδίκτυο), προσέφεραν τουλάχιστον την ψευδαίσθηση της συμμετοχής του κοινού. Κι εσείς θα μπορούσατε να πάτε στην Καλιφόρνια και να δοκιμάσετε την τύχη σας.
Η έναρξη μιας εταιρείας Τεχνητής Νοημοσύνης, από την άλλη πλευρά, απαιτεί εμπειρογνωμοσύνη και σοβαρή χρηματοδότηση. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η A.I. είναι κάτι που τους επιβάλλεται, ξεκινώντας από τους λογαριασμούς email και το πρόγραμμα περιήγησής τους στο Web.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές της Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν την τάση να κάνουν πολύ σκοτεινά σχόλια, μερικές φορές χωρίς να φαίνεται να το συνειδητοποιούν. Ο παρουσιαστής talk show Jimmy Fallon τον περασμένο χειμώνα ρώτησε κάπως παραπονεμένα τον Bill Gates, τον συνιδρυτή της Microsoft, «Θα χρειαζόμαστε ακόμα τους ανθρώπους;»
Ο Gates απάντησε: «Όχι για τα περισσότερα πράγματα.»
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Mrinank Sharma, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας διασφαλίσεων στην Anthropic, δημοσίευσε κρυπτογραφημένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ένιωθε πιεσμένος «να αφήσει στην άκρη ό,τι έχει μεγαλύτερη σημασία». Ο κόσμος, είπε, «βρίσκεται σε κίνδυνο» και ότι ενώ τα προβλήματα «δεν προέρχονται μόνο από την Τεχνητή Νοημοσύνη», αυτός παραιτείται για να γράψει ποίηση.
Οι «καταστροφολογικές αφηγήσεις», όπως θα τις αποκαλούσε ο Huang της Nvidia, προέρχονται από το εσωτερικό του χώρου της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τα στελέχη τεχνολογίας που στοιχηματίζουν το μέλλον των εταιρειών τους στον θρίαμβο της Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν πολλούς πόρους για να βεβαιωθούν ότι θα συμβεί. Μπορούν να ξοδέψουν ακόμη περισσότερα χρήματα για να κατασκευάσουν ακόμη περισσότερα κέντρα δεδομένων. Από την άλλη πλευρά, τα κέντρα δεδομένων σε όλες τις ΗΠΑ αποτελούν όλο και περισσότερο στόχο της αντίθεσης των κατοίκων της περιοχής που δεν τους αρέσει ο θόρυβος, η αναστάτωση, η μυστικότητα και η έλλειψη κοινοτικών παροχών, όπως οι θέσεις εργασίας.
Ο Satya Nadella, διευθύνων σύμβουλος της Microsoft, αναγνωρίζει τους κινδύνους πάνω σε αυτό. Πιστεύει ότι «το πραγματικό ερώτημα» είναι πότε η Τεχνητή Νοημοσύνη θα θεωρηθεί ότι βοηθά τους ανθρώπους.
Οι άνθρωποι θαυμάζουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως ένα νεόκοπο τεχνολογικό εργαλείο που ίσως μπορεί να κάνει καταπληκτικά πράγματα, υποστήριξε στο οικονομικό φόρουμ του Νταβός τον περασμένο μήνα. Αλλά δεν βλέπουν απαραίτητα θετικό αποτέλεσμα στη δική τους ζωή.
«Νομίζω ότι εμείς, ακόμη και ως παγκόσμια κοινότητα, πρέπει να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου το χρησιμοποιούμε αυτό για να κάνουμε κάτι χρήσιμο που να αλλάζει τα αποτελέσματα που βλέπουν άνθρωποι, κοινότητες και χώρες», είπε ο Nadella.
Χωρίς αυτό, προειδοποίησε, η τεχνολογία θα χάσει την «κοινωνική άδεια», για παράδειγμα, να χρησιμοποιεί όση ενέργεια χρησιμοποιεί – μια δίψα που ανεβάζει την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά των ΗΠΑ.
Οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, πράγματι, φαίνονται ολοένα και πιο επιφυλακτικές έναντι του προβλήματος της αντίληψης. Το φετινό Super Bowl περιελάμβανε διαφημίσεις με θέμα την A.I. που ήταν υπερασπιστικού τύπου ή απλώς περίεργες. Η διαφήμιση της Amazon έδειχνε την Τεχνητή Νοημοσύνη να προτείνει τρόπους για να σκοτώσει τον ηθοποιό Chris Hemsworth. Η ανατροπή στο τέλος: Η Τεχνητή Νοημοσύνη τον αφοπλίζει με ένα μήνυμα για μασάζ.
H υποταγή στις συσκευές
Το άγχος για την τεχνολογία συσσωρεύεται εδώ και πολύ καιρό. Αυτό που είναι νέο με την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ότι οι φόβοι είναι τόσο ασαφείς αλλά και τόσο γενικοί που παραβιάζουν τα τείχη της ίδιας της Silicon Valley.
Σε μια έρευνα του 2024 σε εγγεγραμμένους ψηφοφόρους στην περιοχή του Κόλπου (Σαν Φρανσίσκο), τα τρία τέταρτα δήλωσαν ότι οι κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας είχαν υπερβολική δύναμη και επιρροή.
Ο Robert Thomas, συνταξιούχος ψυχολόγος από την περιοχή του Κόλπου, είναι ένας από τους δυσαρεστημένους. «Στην αρχή περιμέναμε με μεγάλο ενθουσιασμό τις ηλεκτρονικές ανέσεις που δημιουργούν οι κυβερνο-ιδιοφυΐες – ο προσωπικός υπολογιστής, το διαδίκτυο, το iPad, το iPod κ.λπ.», είπε. «Ωστόσο, από τότε τα πράγματα μοιάζουν εκτός ελέγχου. Όλο και περισσότερο, η ζωή μου ελέγχεται εν μέρει από κάποια ηλεκτρονική συσκευή». Ακόμα χειρότερα, «Μόλις που σχετίζομαι με τους ανθρώπους πια».
Από την άποψη των υποστηρικτών της Τεχνητής Νοημοσύνης, η αδυναμία να σχετιστώ με τους ανθρώπους δεν είναι ελάττωμα αλλά αρετή. «Υποψιάζομαι ότι σε μερικά χρόνια, σχεδόν για οποιοδήποτε θέμα, η πιο ενδιαφέρουσα, ίσως η πιο γεμάτη – σε ενσυναίσθηση – συζήτηση που θα μπορούσατε να κάνετε θα είναι με μια A.I.», δήλωσε σε ένα podcast ο Altman, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI.
Δεν είναι περίεργο που ο Thomas, ο οποίος είναι 78 ετών, συχνά αισθάνεται απογοητευμένος. Φαντασιώνεται να χτυπήσει έναν νεαρό εργαζόμενο στον τομέα της τεχνολογίας στο πρόσωπο. Κι όμως. Έβαλε το ChatGPT να γράψει μια ομιλία για τα γενέθλια της συζύγου του. Ήταν όμορφη και εύγλωττη.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε πιθανώς να εξελιχθεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση…
kourdistoportocali.com
Ελληνικά 