Ευρώπη: Το φυσικό αέριο μπορεί να χρειαστεί σοκ πάνω από €100/MWh πριν τον χειμώνα

Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα ενεργειακό πρόβλημα που μοιάζει γνώριμο, αλλά αυτή τη φορά εμφανίζεται με διαφορετική μορφή. Δεν υπάρχει ακόμη εικόνα άμεσης έλλειψης φυσικού αερίου, ούτε οι κυβερνήσεις μιλούν για συναγερμό. Το πρόβλημα είναι ότι ο χρόνος μέχρι τον χειμώνα μικραίνει, οι αποθήκες παραμένουν χαμηλότερα από τα συνηθισμένα επίπεδα και η Ευρώπη πρέπει να ανταγωνιστεί την Ασία για περιορισμένες ποσότητες LNG σε μια αγορά που έχει ήδη αναστατωθεί από τη Μέση Ανατολή.

Η προειδοποίηση που προκάλεσε συζήτηση στις ενεργειακές αγορές ήρθε από αναλυτές της Goldman Sachs. Στο δυσμενές σενάριο, εάν οι ενεργειακές εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή επανέλθουν μόνο σταδιακά μέσα στο 2027, το ευρωπαϊκό συμβόλαιο TTF για τον Δεκέμβριο ενδέχεται να χρειαστεί να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η λογική πίσω από αυτή την εκτίμηση είναι σκληρή αλλά απλή: η τιμή πρέπει να γίνει αρκετά υψηλή ώστε η Ευρώπη να κερδίσει φορτία LNG από άλλους αγοραστές και να δημιουργήσει ισχυρότερο οικονομικό κίνητρο για αποθήκευση.

Σήμερα η εικόνα απέχει από τα ακραία επίπεδα της κρίσης του 2022, όμως τα αποθέματα αποτελούν το πραγματικό σημείο πίεσης. Στα τέλη Αυγούστου οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 62% της χωρητικότητάς τους, αισθητά χαμηλότερα από πέρυσι και από τον μέσο όρο προηγούμενων ετών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι δεν ανησυχεί άμεσα για την ασφάλεια εφοδιασμού. Αυτή η θέση έχει σημασία, επειδή ξεχωρίζει την πραγματική κατάσταση από ένα καταστροφολογικό σενάριο: δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή επίσημη πρόβλεψη ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από αέριο.

Το παράδοξο της αποθήκευσης

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η αγορά δεν ανταμείβει πάντα την αποθήκευση. Όταν το αέριο που αγοράζεται σήμερα είναι ακριβό σε σχέση με τις μελλοντικές τιμές, οι εταιρείες έχουν μικρότερο εμπορικό κίνητρο να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες και να τις κρατήσουν για μήνες. Αυτό ακριβώς περιέγραψε και η Uniper στη Γερμανία, όπου τα συνολικά αποθέματα της χώρας βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Παράλληλα, η παγκόσμια αγορά LNG έχει αλλάξει. Η Ευρώπη μετά το 2022 στηρίχθηκε πολύ περισσότερο στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, γεγονός που της έδωσε ευελιξία αλλά την εξέθεσε περισσότερο στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Ένα φορτίο LNG μπορεί να αλλάξει προορισμό ανάλογα με το ποιος προσφέρει την υψηλότερη τιμή. Όταν η Ασία πληρώνει περισσότερο, τα πλοία ακολουθούν το οικονομικό σήμα.

Η κρίση γύρω από το Ορμούζ κάνει αυτή την εξίσωση ακόμη δυσκολότερη. Οι περιορισμοί στις ροές από τον Περσικό Κόλπο έχουν μειώσει την προσφορά που θεωρούνταν δεδομένη και έχουν ενισχύσει τον ανταγωνισμό για εναλλακτικά φορτία. Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει μόνο το δικό της επίπεδο αποθεμάτων αλλά μια παγκόσμια δημοπρασία ενέργειας.

Τι θα σήμαιναν τα 100 ευρώ

Ένα TTF πάνω από τα 100 ευρώ ανά MWh δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο λογαριασμός κάθε νοικοκυριού θα διπλασιαστεί. Οι τελικές τιμές εξαρτώνται από συμβόλαια, ρυθμιστικές παρεμβάσεις, φόρους, επιδοτήσεις και το ενεργειακό μείγμα κάθε χώρας. Θα αποτελούσε όμως ισχυρό σοκ για τη χονδρεμπορική αγορά, τη βιομηχανία και την ηλεκτροπαραγωγή. Επιχειρήσεις με μεγάλη κατανάλωση αερίου θα έβλεπαν το κόστος τους να αυξάνεται και μέρος αυτής της αύξησης θα μπορούσε να περάσει στις τιμές προϊόντων.

Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι σύνθετη. Η χώρα έχει αναπτύξει υποδομές LNG και διαφοροποιημένες εισόδους φυσικού αερίου, κάτι που ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού. Δεν μπορεί όμως να απομονωθεί από την ευρωπαϊκή τιμή. Αν η Ευρώπη αναγκαστεί να πληρώσει πολύ περισσότερο για να προσελκύσει φορτία, η πίεση θα μεταφερθεί και στη δική μας αγορά.

Η ουσία λοιπόν δεν είναι ότι τα 100 ευρώ είναι βεβαιότητα. Είναι ένα σενάριο που αποκαλύπτει πόσο μικρό έχει γίνει το περιθώριο λάθους. Ένας ήπιος χειμώνας, ταχύτερη εξομάλυνση των ροών από τη Μέση Ανατολή και αυξημένη προσφορά LNG μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την εικόνα. Ένας ψυχρός χειμώνας ή νέα διαταραχή μπορούν να κάνουν το αντίθετο. Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης θα κριθεί τους επόμενους μήνες όχι από μία θεαματική ανακοίνωση, αλλά από χιλιάδες καθημερινές αποφάσεις αγοράς και αποθήκευσης.

Πηγές: OilPrice, Reuters, Goldman Sachs analysis, Gas Infrastructure Europe. Φωτογραφία: Anastasiya Badun / Unsplash.