Καρκίνος ωοθηκών: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο

Ο καρκίνος των ωοθηκών παραμένει ένας από τους πιο θανατηφόρους γυναικολογικούς καρκίνους παγκοσμίως. Θέλοντας να ρίξει φως στα αίτια και την εξέλιξή του, μια εκτεταμένη εθνική μελέτη σε περισσότερες από 2 εκατομμύρια γυναίκες της Νότιας Κορέας, ηλικίας 40 ετών και άνω, προσφέρει τώρα νέες πληροφορίες για το πώς οι μεταβαλλόμενες αναπαραγωγικές συνήθειες -από την πρόωρη εμμηνόρροια έως τη μείωση του μεγέθους των οικογενειών- ενδέχεται να επηρεάζουν τον κίνδυνο σε όλες τις γενιές. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open, υποδηλώνουν ότι οι αναπαραγωγικές εμπειρίες των γυναικών που γεννήθηκαν μεταξύ της δεκαετίας του 1930 και του 1960 ενδέχεται να επηρεάζουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο καρκίνου με σημαντικά διαφορετικούς τρόπους.

Λιγότερα παιδιά, μικρότερη προστασία

Εδώ και δεκαετίες, οι ερευνητές γνωρίζουν ότι η εγκυμοσύνη φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών. Κάθε κύηση διακόπτει την ωορρηξία, μειώνοντας τον συνολικό αριθμό των ωορρηξικών κύκλων κατά τη διάρκεια της ζωής – παράγοντας που πιστεύεται ότι παίζει ρόλο στην ανάπτυξη του καρκίνου.

Στη νέα μελέτη, η γέννηση 2 ή περισσότερων παιδιών συσχετίστηκε με περίπου 30% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών. Ωστόσο, αυτή η προστατευτική επίδραση ήταν ισχυρότερη για τις γυναίκες που γεννήθηκαν σε προηγούμενες δεκαετίες, όταν οι πολυμελείς οικογένειες ήταν πιο συνηθισμένες. Για όσες γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960 -και είχαν την τάση να κάνουν λιγότερα παιδιά- το όφελος ήταν ασθενέστερο ή και ανύπαρκτο.

 

 

Καρκίνος ωοθηκών: Μία γιατρός αποκαλύπτει 10 σιωπηλά συμπτώματα που δεν πρέπει να υποτιμούν οι γυναίκες

Αυτή η γενεαλογική αλλαγή είναι σημαντική, δεδομένης της μείωσης των γεννήσεων που καταγράφεται παγκοσμίως. Στη δεκαετία του 1970, οι γυναίκες είχαν κατά μέσο όρο περισσότερα από 4 παιδιά. Μέχρι το 2022, ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί σε κάτω από 1. Μια τόσο δραματική δημογραφική μεταμόρφωση προσφέρει στους ερευνητές μια σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουν πώς η μειωμένη έκθεση στην προστασία που προσφέρει η εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την ασθένεια.

Ο ρόλος της πρώιμης εμμηνόρροιας και της αναπαραγωγικής διάρκειας

Ο τοκετός ήταν μόνο ένα κομμάτι του «παζλ». Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που άρχισαν να έχουν εμμηνόρροια σε ηλικία 12 ετών ή νωρίτερα αντιμετώπιζαν υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών, όπως και εκείνες με μεγαλύτερη αναπαραγωγική διάρκεια ζωής συνολικά.

Η πρόωρη εμμηνόρροια και η όψιμη εμμηνόπαυση αυξάνουν τον συνολικό αριθμό των ωορρηξικών κύκλων μιας γυναίκας, γεγονός που συμβάλλει στο κυτταρικό στρες του ιστού των ωοθηκών, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο καρκίνου.

Επιπροσθέτως, η χρήση από του στόματος αντισυλληπτικών συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών, επιβεβαιώνοντας ότι η καταστολή της ωορρηξίας προσφέρει προστατευτικά οφέλη. Ωστόσο, αυτό το προστατευτικό αποτέλεσμα δεν παρατηρήθηκε σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Αντίθετα, όσες χρησιμοποίησαν ορμονική θεραπεία υποκατάστασης φάνηκε να αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο.

Καθώς το μέγεθος των οικογενειών μειώνεται και οι γυναίκες καθυστερούν να γεννήσουν, η βιολογική «προστασία» που παρείχε κάποτε η πολλαπλή εγκυμοσύνη ενδέχεται να μειωθεί για τις μελλοντικές γενιές.

Προς μια εξατομικευμένη πρόληψη

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αναπαραγωγικές τάσεις αλληλεπιδρούν με τον κίνδυνο καρκίνου είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης προσαρμοσμένων στους σύγχρονους πληθυσμούς. Τα μοντέλα εκτίμησης κινδύνου που βασίζονται σε ιστορικά πρότυπα γονιμότητας ενδέχεται να μην ισχύουν πλέον.

Καθώς εξελίσσονται οι αναπαραγωγικές συμπεριφορές, το ίδιο μπορεί να συμβεί και με το τοπίο του κινδύνου ωοθηκικού καρκίνου. Ο προσδιορισμός αυτών των διαγενεακών διαφορών είναι ένα κρίσιμο βήμα προς πιο ακριβείς στρατηγικές διαλογής, καλύτερη συμβουλευτική και στοχευμένες προσπάθειες πρόληψης.

Η μελέτη υπογραμμίζει μια ευρύτερη πραγματικότητα: Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και αναπαραγωγής των γυναικών μπορεί να έχουν αντίκτυπο, διαμορφώνοντας την υγεία δεκαετίες αργότερα.