Η σχολική πίεση στα 15 αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης στα 22

Ερευνητές του University College London κατέληξαν σε ένα ανησυχητικό συμπέρασμα: Η ακαδημαϊκή πίεση και το άγχος των σχολικών επιδόσεων στην εφηβεία συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων και αυξημένο κίνδυνο αυτοτραυματισμού στην πρώιμη ενήλικη ζωή. Η σχετική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Child & Adolescent Health, προστίθεται στις αυξανόμενες ενδείξεις ότι το άγχος του σχολείου μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ψυχική υγεία των νέων.

Τα ποσοστά κατάθλιψης στους νέους έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες. Ταυτόχρονα, πολλοί έφηβοι αναφέρουν ότι οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες πηγές άγχους. Κι ενώ, σε κάποιο βαθμό, η ακαδημαϊκή πίεση μπορεί να παρακινεί τους μαθητές, η υπερβολική πίεση μπορεί να γίνει συντριπτική και επιβλαβής, επισημαίνει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο UCL, Gemma Lewis.

Παρακολουθώντας τους εφήβους μέχρι την ενηλικίωση

Η μελέτη ανέλυσε τα δεδομένα 4.714 συμμετεχόντων στη μακροχρόνια μελέτη ALSPAC, η οποία παρακολούθησε γονείς και παιδιά που γεννήθηκαν στη νοτιοδυτική Αγγλία το 1991 και το 1992, συλλέγοντας δεδομένα σε τακτά χρονικά διαστήματα από την παιδική ηλικία και μετά.

Για να αξιολογήσουν την ακαδημαϊκή πίεση, οι ερευνητές εξέτασαν τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγια συμμετεχόντων ηλικίας 15 ετών, κοντά στην περίοδο των εξετάσεων GCSE. Ζητήθηκε από τους εφήβους να απαντήσουν εάν ανησυχούσαν υπερβολικά για την ολοκλήρωση των σχολικών εργασιών, εάν ένιωθαν πίεση από το σπίτι να πετύχουν ακαδημαϊκά και πόσο σημαντικό ήταν γι’ αυτούς να πετύχουν τουλάχιστον πέντε GCSE.

Τα συμπτώματα κατάθλιψης μετρήθηκαν επανειλημμένα μεταξύ των ηλικιών 16 και 22, ενώ ο αυτοτραυματισμός αξιολογήθηκε μέχρι την ηλικία των 24 ετών. Αυτή η διαχρονική προσέγγιση επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν πώς οι πρώιμες εμπειρίες πίεσης σχετίζονταν με τα μεταγενέστερα αποτελέσματα στην ψυχική υγεία.

Μόνιμες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Τα ευρήματα αποκάλυψαν ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της ακαδημαϊκής πίεσης στην εφηβεία και συμπτωμάτων κατάθλιψης στην ηλικία των 16 ετών. Αυτή η συσχέτιση, μάλιστα, δεν εξασθένησε γρήγορα. Οι νέοι που ανέφεραν μεγαλύτερη ακαδημαϊκή πίεση συνέχισαν να εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης μέχρι την ηλικία των 22 ετών.

Επιπροσθέτως, για κάθε αύξηση 1 βαθμού σε μια κλίμακα ακαδημαϊκής πίεσης, οι πιθανότητες αυτοτραυματισμού κατά τη διάρκεια της εφηβείας και μέχρι τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας των 20 αυξάνονταν κατά 8%. Η ακαδημαϊκή πίεση συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο αυτοτραυματισμού μέχρι και την ηλικία των 24 ετών.

Σε πρόσθετες αναλύσεις, οι ερευνητές βρήκαν συνδέσεις μεταξύ της ακαδημαϊκής πίεσης στην ηλικία των 11 και 14 ετών και μεταγενέστερων συμπτωμάτων κατάθλιψης, υποδηλώνοντας ότι ο αντίκτυπος του σχολικού στρες στην ψυχική υγεία μπορεί να αρχίζει ακόμη νωρίτερα.

Τι πρέπει να αλλάξει

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να επανεξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο το σχολικό περιβάλλον συμβάλλει στην ψυχική υγεία. Πολλές από τις υπάρχουσες παρεμβάσεις εστιάζουν στην παροχή βοήθειας σε μεμονωμένους μαθητές, ενδεχομένως όμως να απαιτούνται ευρύτερες, συστημικές αλλαγές, όπως η μείωση του όγκου των εξετάσεων και των αξιολογήσεων και η αναδιαμόρφωση της σχολικής κουλτούρας.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη τους ήταν παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η ακαδημαϊκή πίεση προκαλεί άμεσα κατάθλιψη ή αυτοτραυματισμό. Άλλοι παράγοντες μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες ήταν 15 ετών το 2006 και 2007, που σημαίνει ότι τα ευρήματα δεν αντικατοπτρίζουν τις πρόσφατες αλλαγές στην εκπαιδευτική πολιτική ή τον αντίκτυπο της πανδημίας. Οι συγγραφείς ζητούν την επικαιροποίηση της έρευνας, για να διαπιστωθεί πώς επηρεάζεται σήμερα η ψυχική υγεία των νέων από τις σύγχρονες ακαδημαϊκές πιέσεις.

Μια ευρύτερη συζήτηση

Προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι σχεδόν 4 στους 5 νέους αναφέρουν ότι το σχολείο επηρεάζει αρνητικά την ψυχική τους υγεία. Στην εν λόγω μελέτη, καθίσταται σαφές ότι η ακαδημαϊκή επιτυχία δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη συναισθηματική ευημερία. Καθώς τα ποσοστά κατάθλιψης μεταξύ των εφήβων συνεχίζουν να αυξάνονται, η κατανόηση -και ενδεχομένως η μείωση- των πιέσεων που ενυπάρχουν στα εκπαιδευτικά συστήματα μπορεί να αποτελέσει ένα κρίσιμο βήμα προς τη βελτίωση της ψυχικής υγείας των νέων.

Οι ερευνητές καλούν πολιτικούς, εκπαιδευτικούς και οικογένειες να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται και επιδιώκεται η επιτυχία. Η φιλοδοξία και τα υψηλά πρότυπα παραμένουν σημαντικά, ωστόσο η διασφάλιση ότι οι νέοι μπορούν να ευημερήσουν χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την ψυχική τους υγεία μπορεί να απαιτεί μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο πλαισιώνεται η ακαδημαϊκή επιτυχία.