22 Νοεμβρίου 2026 | Δημοσιογραφική ανάλυση.
Δεν χρειάστηκε να κοπεί το ρεύμα για να αρχίσει ο κόσμος να αγοράζει μηχανήματα που θα το αντικαταστήσουν. Στη Θεσσαλονίκη, μέσα σε λίγες ημέρες, η ανησυχία για ένα ενδεχόμενο γενικευμένο μπλακ άουτ μετατράπηκε σε παραγγελίες γεννητριών, σε ερωτήσεις για την αυτονομία τους και σε έναν μικρό αγώνα δρόμου για εξοπλισμό που μέχρι πρόσφατα αφορούσε κυρίως επαγγελματίες ή κατοίκους απομονωμένων περιοχών. Το παράδοξο είναι ότι η αγορά αυτή δεν περιγράφει μια καταγεγραμμένη κατάρρευση του δικτύου. Περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία αρχίζει να οργανώνει τις επιλογές της γύρω από τον φόβο ότι μπορεί να συμβεί.
Η αφορμή για τη συζήτηση είναι συγκεκριμένη. Ο ιδιοκτήτης καταστήματος ηλεκτρικών ειδών Γιώργος Παπαδόπουλος, μιλώντας στο ThessPost, ανέφερε αύξηση της ζήτησης για μικρές οικιακές γεννήτριες έως 80% μέσα σε τρεις ημέρες. Την πληροφορία αναπαρήγαγαν στις 20 Νοεμβρίου τα Νέα και το Βήμα. Μια τέτοια μαρτυρία έχει δημοσιογραφικό βάρος επειδή αποτυπώνει πραγματική συμπεριφορά καταναλωτών. Δεν αποτελεί, ωστόσο, επίσημη στατιστική για το σύνολο της ελληνικής αγοράς ούτε απόδειξη ότι επίκειται διακοπή ηλεκτροδότησης. Αυτή η διαφορά είναι καθοριστική: άλλο η αύξηση της ζήτησης και άλλο η πρόγνωση μιας καταστροφής.
Οι τιμές που περιγράφονται στα ρεπορτάζ δείχνουν και το μέγεθος της αγωνίας. Μικρές βενζινοκίνητες γεννήτριες προσφέρονται, σύμφωνα με τις αναφορές της αγοράς, περίπου από 150 έως 250 ευρώ, ενώ οι μεγαλύτερες οικιακές λύσεις ξεκινούν από υψηλότερα ποσά. Για μια επιχείρηση που δεν μπορεί να αντέξει την απώλεια ψύξης ή λειτουργίας, η δαπάνη μπορεί να φτάσει σε χιλιάδες ευρώ. Δεν αγοράζουν όλοι το ίδιο πράγμα ούτε για τον ίδιο λόγο. Ένας ηλικιωμένος μπορεί να σκέφτεται το φως και την επικοινωνία, ένας άνθρωπος που εξαρτάται από ηλεκτρικό ιατρικό εξοπλισμό τη συνέχεια της υποστήριξής του, ένα μικρό κατάστημα τα ψυγεία και τα εμπορεύματά του.
Υπάρχει εδώ ένα μεγαλύτερο ερώτημα από το πόσες γεννήτριες πωλήθηκαν. Πώς φτάσαμε στο σημείο η κανονική παροχή ρεύματος, κάτι που ο πολίτης πληρώνει κάθε μήνα και θεωρεί αυτονόητη υπηρεσία, να αντιμετωπίζεται ως αβεβαιότητα απέναντι στην οποία πρέπει να ασφαλιστεί ιδιωτικά; Όταν η συζήτηση για τις 72 ώρες αυτονομίας, τις κυβερνοεπιθέσεις και την ανθεκτικότητα των υποδομών επαναλαμβάνεται από δημόσιους φορείς και μέσα ενημέρωσης, οι πολίτες δεν τη διαβάζουν πάντα ως τεχνική οδηγία πολιτικής προστασίας. Τη μεταφράζουν σε προσωπική απόφαση: να αγοράσω τώρα, πριν χρειαστεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι προειδοποιήσεις αποτελούν απόδειξη οργανωμένου σχεδίου διακοπής της ηλεκτροδότησης. Σημαίνει, όμως, ότι η επικοινωνία του κινδύνου έχει οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες, ακόμη και χωρίς να εκδηλωθεί το ίδιο το γεγονός. Όσο περισσότερα δημοσιεύματα περιγράφουν ένα γενικευμένο ψηφιακό ή ενεργειακό μπλακ άουτ ως πιθανότητα, τόσο περισσότερο η προετοιμασία μπορεί να γίνει αυτοτροφοδοτούμενη αγορά. Η εικόνα των καταναλωτών που σπεύδουν να αγοράσουν εξοπλισμό ενισχύει με τη σειρά της την αίσθηση ότι κάτι γνωρίζουν οι άλλοι.
Στις 20 Νοεμβρίου υπήρχαν πράγματι προγραμματισμένες τοπικές διακοπές ηλεκτροδότησης στη Θεσσαλονίκη, όπως αναφέρθηκαν από τοπικά μέσα βάσει ενημέρωσης του ΔΕΔΔΗΕ. Πρόκειται όμως για συγκεκριμένες εργασίες δικτύου, σε ορισμένες περιοχές και ώρες, και όχι για ένδειξη γενικευμένης κατάρρευσης. Το να συγχέονται οι δύο κατηγορίες θα ήταν λάθος. Το ίδιο λάθος θα ήταν να αγνοηθεί η ανάγκη των επιχειρήσεων για εφεδρική τροφοδοσία ή η ευαλωτότητα ανθρώπων που έχουν πραγματική εξάρτηση από ηλεκτρικές συσκευές.
Υπάρχει και η πρακτική πλευρά, που σπανίως χωρά στους δραματικούς τίτλους. Μια γεννήτρια δεν είναι απλώς ένα κουτί που αγοράζεις και βάζεις στην πρίζα. Η χρήση της σε εσωτερικούς ή ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους μπορεί να προκαλέσει θανατηφόρα δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα. Η σύνδεσή της με την ηλεκτρική εγκατάσταση ενός κτιρίου απαιτεί κατάλληλο εξοπλισμό και ειδικευμένο ηλεκτρολόγο, ώστε να μην τροφοδοτηθεί επικίνδυνα το δημόσιο δίκτυο. Ο πανικός της αγοράς δεν πρέπει να δημιουργήσει δεύτερο κίνδυνο στο όνομα της προστασίας από τον πρώτο.
Το ενδιαφέρον της υπόθεσης, τελικά, βρίσκεται σε αυτή την αθόρυβη μεταβολή: η προετοιμασία για μια κρίση γίνεται μέρος της καθημερινής οικονομίας πριν αποδειχθεί ότι η κρίση πλησιάζει. Μπορεί κανείς να θεωρεί συνετό να διαθέτει εφεδρικές λύσεις, να ζητά από τις αρχές αξιόπιστη ενημέρωση και ταυτόχρονα να αρνείται να μετατρέψει κάθε δυσλειτουργία σε βεβαιότητα επικείμενης καταστροφής. Η πραγματική είδηση δεν είναι ότι «σβήνουν τα φώτα». Είναι ότι όλο και περισσότεροι συμπεριφέρονται σαν να πρέπει να είναι έτοιμοι για την ημέρα που ίσως σβήσουν.

ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Αφήστε μια απάντηση