Μετά το Ιράν έρχεται η σειρά της Τουρκίας – Γιατί το Ισραήλ θεωρεί πως η Ελλάδα κινδυνεύει από τον Erdogan και ετοιμάζεται

Από το Αιγαίο έως την Ερυθρά Θάλασσα: Πώς το Ισραήλ χαρτογραφεί τη διευρυνόμενη περίμετρο της Τουρκίας

Στην Ιερουσαλήμ, οι στρατηγικές αξιολογήσεις δεν διαμορφώνονται με όρους συγκυρίας, αλλά με όρους τροχιάς ισχύος.

Όπως το Ιράν δεν αντιμετωπίστηκε ως μεμονωμένη απειλή, αλλά ως περιφερειακή αρχιτεκτονική που ωρίμαζε σταδιακά μέχρι να αποκτήσει άμεσο επιχειρησιακό αποτύπωμα, έτσι και η Τουρκία αξιολογείται πλέον όχι αποσπασματικά, αλλά ως ένα διαρκώς διευρυνόμενο σύστημα ισχύος.

Για το Ισραήλ, η Άγκυρα υπό τον Recep Tayyip Erdoğan δεν είναι απλώς ένας δύσκολος σύμμαχος του ΝΑΤΟ ή ένας περιφερειακός παίκτης με φιλοδοξίες.

Είναι μια δύναμη που ενοποιεί θαλάσσιες διεκδικήσεις, στρατιωτικές εδραιώσεις, εξαγωγή αμυντικής τεχνολογίας και γεωπολιτικές παρεμβάσεις σε ένα συνεκτικό δόγμα περιμέτρου.
Από το Αιγαίο έως τη Λιβύη και από τη βόρεια Συρία έως το Κέρας της Αφρικής, οι επιμέρους κινήσεις εντάσσονται, σύμφωνα με την ισραηλινή ανάγνωση, σε μια στρατηγική βάθους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα δεν θεωρείται απλώς τρίτος παρατηρητής.

Αντιθέτως, εκτιμάται ότι βρίσκεται σε σημείο τριβής μιας αναθεωρητικής δυναμικής που δοκιμάζει τα όρια του διεθνούς δικαίου, της αποτροπής και της ευρωπαϊκής συνοχής.
Το Αιγαίο, για το Ισραήλ, δεν είναι μια διμερής διαφορά Αθήνας–Άγκυρας· είναι προειδοποιητικός δείκτης για το πώς η ισχύς μπορεί να αναδιαμορφώσει κανόνες εάν δεν υπάρξει έγκαιρη προσαρμογή.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Shay Gal, Ισραηλινός αναλυτής διεθνούς ασφάλειας, αμυντικής πολιτικής και γεωπολιτικής διαχείρισης κρίσεων, υποστηρίζει με άρθρο του στην Israel Hayom ότι από τα αμφισβητούμενα ύδατα του Αιγαίου έως τις στρατιωτικές βάσεις στη Συρία και τη Λιβύη, η Ιερουσαλήμ δεν αντιμετωπίζει τις κινήσεις της Άγκυρας ως μεμονωμένες διαφορές, αλλά ως στοιχεία μιας ενιαίας, επεκτεινόμενης περιμέτρου που επηρεάζει άμεσα τα ισραηλινά συμφέροντα ασφαλείας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στο ισραηλινό στρατηγικό λεξιλόγιο το Αιγαίο δεν ταξινομείται ως διμερής διαφορά, αλλά ως «θέατρο πίεσης», όπου χαρτογραφούνται πρότυπα κλιμάκωσης και δοκιμάζονται όρια αντίδρασης.

Αυτό που εμφανίζεται ως νησιωτική διαμάχη, εκτιμά ότι λειτουργεί ως πεδίο δοκιμής.
Το διακύβευμα, σημειώνει, δεν είναι το έδαφος καθαυτό, αλλά το εάν το διεθνές δίκαιο περιορίζει την ισχύ ή εάν η κλιμακούμενη, μετρημένη ισχύς αναδιαμορφώνει το δίκαιο.
Ο Shay Gal εκτιμά ότι η απόφαση της Τουρκίας να μην προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) υπήρξε στρατηγική και όχι διαδικαστική.

Παραμένοντας εκτός του πλαισίου της, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί την ερμηνεία της, η Άγκυρα, κατά την ανάλυσή του, εξασφάλισε μέγιστη ευελιξία ελιγμών.

Στο Αιγαίο αυτό μεταφράζεται, όπως λέει, σε προσπάθεια αποτροπής της Ελλάδας από την άσκηση του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Υπενθυμίζει ότι η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης το 1995 περί casus belli παραμένει ενεργή, δημιουργώντας μια κατάσταση όπου ο διάλογος συνεχίζεται, αλλά η απειλή πολέμου επίσης διατηρείται.

Κατά την άποψή του, αυτή η δυαδικότητα δεν είναι αντίφαση αλλά συνειδητός σχεδιασμός.
Ο ίδιος περιγράφει μια επαναλαμβανόμενη μέθοδο: NAVTEX χωρίς χρονικό όριο, ερευνητικά σκάφη με συνοδεία, χαρτογραφικές επικαλύψεις σε αναγνωρισμένες δικαιοδοσίες, κρατικά υποστηριζόμενους χωροταξικούς χάρτες που εκτείνονται πέραν διεθνώς αναγνωρισμένων ορίων και προληπτικές ενστάσεις πριν από κυρίαρχες πράξεις.

Κάθε επιμέρους κίνηση, επισημαίνει, παρουσιάζεται ως τεχνική ή αμυντική• στο σύνολό τους, όμως, αναπροσαρμόζουν την κανονικότητα στη θάλασσα.

Θαλάσσια πάρκα, οριοθετήσεις ΑΟΖ, υποθαλάσσια καλώδια και ερευνητικά οικόπεδα νότια της Κρήτης και της Κύπρου, υπογραμμίζει, μετατρέπονται σε σημεία πίεσης ενταγμένα στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Για την Κύπρο αναφέρει ότι αποτελεί το πιο ώριμο πεδίο δοκιμής.
Η Άγκυρα, κατά την ανάλυσή του, απορρίπτει τις θαλάσσιες συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συναίνεση των Τουρκοκυπρίων, αμφισβητεί γεωτρητικές δραστηριότητες και αντιδρά δυναμικά σε αμυντικές προμήθειες της Λευκωσίας.

Το νησί, εκτιμά, αντιμετωπίζεται ως υπό όρους οντότητα, με πίεση που ασκείται κάτω από το όριο ρήξης ώστε να διατηρείται η αβεβαιότητα — και η αβεβαιότητα, τονίζει, λειτουργεί ως μοχλός.

Στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα, προσθέτει, η στάση είναι επιχειρησιακή: υποδομές οπλισμένων UAV, αντιαεροπορική και αντιαποβατική κάλυψη και εγκαταστάσεις συλλογής σημάτων επεκτείνουν την τουρκική εμβέλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας προωθημένο επιχειρησιακό βάθος.

Tουρκολιβυκό μνημόνιο

Αναφερόμενος στο μνημόνιο του 2019 με τις αρχές της Τρίπολης, σημειώνει ότι αυτό επέκτεινε την αρχιτεκτονική της τουρκικής περιμέτρου προς τα δυτικά, χαράσσοντας διάδρομο που τέμνει ελληνικές αξιώσεις κοντά στην Κρήτη.

Οι μεταγενέστερες συμφωνίες και επιχειρησιακές κινήσεις, κατά την εκτίμησή του, δεν στοχεύουν στην άμεση εξόρυξη αλλά στην εδραίωση θέσης.

Μια αξίωση που επαναλαμβάνεται και εφαρμόζεται μερικώς, επισημαίνει, αποκτά επιχειρησιακό βάρος ανεξαρτήτως αντιδράσεων, παρά την επίσημη απόρριψή της από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στη Μαύρη Θάλασσα, αναφέρει ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τη Σύμβαση του Μοντρέ ως εργαλείο θεσμικού ελέγχου, όπως φάνηκε στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ παράλληλα ενισχύει την υπεράκτια ενεργειακή της ικανότητα.

Υφαλοκρηπίδες, στενά και διάδρομοι, κατά τον ίδιο, συσσωρεύονται ως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία και η γεωγραφία μετατρέπεται σε επιχειρησιακό κεφάλαιο, χωρίς οι συμμαχικές εγγυήσεις να αναιρούν νομικά και πολιτικά όρια.

Ο Shay Gal περιγράφει αυτή τη συνολική προσέγγιση ως «δόγμα της τουρκικής περιμέτρου».

Το Ισραήλ, σημειώνει, δεν αναλύει την Τουρκία ανά φάκελο, αλλά ως ενιαία δομή. Το Αιγαίο, η βόρεια Κύπρος, η βόρεια Συρία, η Λιβύη, τα Στενά της Μαύρης Θάλασσας και το Κέρας της Αφρικής αξιολογούνται ως διασυνδεδεμένα θέατρα.

Κάθε ναυτική ανάπτυξη, κάθε ανακοίνωση γεώτρησης, κάθε κοινοβουλευτική απειλή, κάθε εξαγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων και κάθε συμφωνία σε Τρίπολη ή Μογκαντίσου ενσωματώνεται, όπως λέει, σε συνεχή στρατηγική αξιολόγηση.

Η απουσία κοινών συνόρων, προσθέτει, δεν δημιουργεί απόσταση αλλά αφαιρεί την ψευδαίσθηση ασφάλειας.

Επικαλούμενος τη θεσμική μνήμη του Ισραήλ από περιπτώσεις όπως το Ιράν και το Ιράκ του Saddam Hussein, επισημαίνει ότι οι απειλές ωριμάζουν περιφερειακά πριν εκδηλωθούν άμεσα.

Σε απάντηση σε τέτοιες εμπειρίες, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ ενοποίησε πληροφορίες και δυνατότητες πλήγματος, «πολυεπιπεδοποίησε» την άμυνα και κατήργησε τον κατακερματισμό ανά θέατρο — προσαρμογές που παραμένουν ενεργές.
Καταλήγει ότι η συνάφεια της τουρκικής περιμέτρου με την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ είναι δομική: οι θαλάσσιες υποδομές που συνδέουν το Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας διέρχονται από ζώνες που η Άγκυρα αμφισβητεί, ενώ η Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής τέμνονται με τουρκικές ρυθμίσεις ασφάλειας.
Στο ισραηλινό πλαίσιο σχεδιασμού, σημειώνει, τα σενάρια θαλάσσιας αποσταθεροποίησης ενσωματώνονται προληπτικά, ακόμη και υπό εσωτερικές ονομασίες επιχειρησιακής προετοιμασίας.

Κατά την εκτίμησή του, στην Ιερουσαλήμ οι αξιολογήσεις βασίζονται σε τροχιές και όχι σε εντυπώσεις.

Το Αιγαίο διαβάζεται ως ένδειξη πρόθεσης εν κινήσει και λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση.

Καμία επέκταση της τουρκικής ισχύος, καταλήγει, δεν βρίσκεται εκτός του επιχειρησιακού ορίζοντα του Ισραήλ – μετά το Ιράν, ο φάκελος «Τουρκία» ανοίγει.