ΕΛΛΑΔΑ – ΤΟΥΡΚΙΑ: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στη Σύνοδο της ΕΕ – Στο επίκεντρο Κρήτη και ηλεκτρική διασύνδεση

11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026 – ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ. Η Ελλάδα αναμένεται να θέσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στο Δουβλίνο την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με σημερινά δημοσιεύματα που επικαλούνται το Politico, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιδιώξει ευρωπαϊκή στήριξη απέναντι στις διεκδικήσεις Άγκυρας και Τρίπολης.

Η συμφωνία του 2019 και η νέα ένταση

Το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης υπογράφηκε το 2019. Η Αθήνα θεωρεί ότι αγνοεί τα δικαιώματα ελληνικών νησιών και δημιουργεί αυθαίρετη θαλάσσια σύνδεση των δύο χωρών. Τον Οκτώβριο 2026 η επικύρωση από τις αρχές της ανατολικής Λιβύης προκάλεσε νέα ένταση.

Γιατί αφορά άμεσα την Κρήτη

Η διαμάχη δεν περιορίζεται σε χάρτες και διπλωματικές δηλώσεις. Η Αθήνα ανησυχεί ότι η Άγκυρα μπορεί να χρησιμοποιήσει το μνημόνιο για να αμφισβητήσει θαλάσσιες έρευνες νότια της Κρήτης. Αυτό επηρεάζει τον σχεδιασμό ενεργειακών και ερευνητικών δραστηριοτήτων σε περιοχές όπου η Ελλάδα προβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου

Ένα δεύτερο σημείο τριβής είναι το χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Εργασίες έρευνας και πόντισης σε αμφισβητούμενες από την Τουρκία περιοχές μπορούν να προκαλέσουν αντιπαράθεση, ακόμη και χωρίς στρατιωτικό επεισόδιο.

Τι έχει δηλώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση

Σε κοινή δήλωση στις 20 Οκτωβρίου, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφεραν ότι η συμφωνία παραβιάζει δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Τουρκία απορρίπτει την ευρωπαϊκή αυτή θέση, χαρακτηρίζοντας τις ελληνικές και κυπριακές διεκδικήσεις μαξιμαλιστικές.

Οι πιθανές επιλογές της Αθήνας

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει κοινή ευρωπαϊκή θέση, διπλωματική πίεση και στήριξη για τις έρευνες και την ηλεκτρική διασύνδεση. Η αναφορά σε κυρώσεις αφορά ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση, όχι ήδη αποφασισμένο πακέτο μέτρων. Η σύνοδος θα δείξει αν οι εταίροι θα υιοθετήσουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Η μεγάλη εικόνα

Το θέμα συνδέει την ελληνική εξωτερική πολιτική με την ενεργειακή ασφάλεια, τις θαλάσσιες ζώνες και τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας. Η ουσιαστική εξέλιξη θα είναι οι αποφάσεις ή δηλώσεις που θα προκύψουν από τη σύνοδο, όχι μόνο η ένταξη του ζητήματος στην ατζέντα.