ΣΟΥΠΕΡ ΕΛ ΝΙΝΙΟ: Προειδοποίηση για 451.000 επιπλέον θανάτους – Τι πραγματικά προβλέπουν οι επιστήμονες

12 Νοεμβρίου 2026 | ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ. Μια ανησυχητική επιστημονική εκτίμηση επανέρχεται στη διεθνή επικαιρότητα: το ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να συνδεθεί με εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους από ακραία ζέστη. Τι ακριβώς υπολόγισαν οι ερευνητές, ποιες περιοχές κινδυνεύουν και γιατί ο αριθμός δεν είναι βεβαιότητα;

Το σενάριο που προκαλεί παγκόσμια ανησυχία

Μία νέα συζήτηση για τις επιπτώσεις του ιδιαίτερα ισχυρού Ελ Νίνιο επανέρχεται σήμερα, 12 Νοεμβρίου 2026, στο προσκήνιο. Η ουσία δεν είναι ότι έχουν ήδη καταγραφεί εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι, αλλά ότι μια επιστημονική ομάδα προειδοποιεί για ενδεχόμενη αύξηση της θνησιμότητας λόγω ακραίας ζέστης. Η εκτίμηση πρέπει να διαβάζεται ως πρόβλεψη υπό συγκεκριμένες παραδοχές, όχι ως βέβαιο αποτέλεσμα.

Τι σημαίνουν πραγματικά οι 451.000 θάνατοι

Το Climate Impact Lab, ερευνητική συνεργασία με συμμετοχή του Πανεπιστημίου του Σικάγο και άλλων ιδρυμάτων, υπολόγισε περίπου 451.000 επιπλέον θανάτους από θερμότητα παγκοσμίως κατά την περίοδο Ιουνίου 2026 έως Φεβρουαρίου 2027, συγκριτικά με μια χρονιά κανονικών συνθηκών. Επομένως ο δημοφιλής τίτλος «500.000 νεκροί μόνο το 2027» δεν αποδίδει σωστά ούτε τον αριθμό ούτε το χρονικό διάστημα της βασικής εκτίμησης. Πρόκειται για μοντελοποίηση, όχι καταμέτρηση.

Γιατί ο κίνδυνος είναι τόσο μεγάλος

Το Ελ Νίνιο σχετίζεται με μεταβολές της θερμοκρασίας της επιφάνειας του τροπικού Ειρηνικού, οι οποίες επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε μεγάλες αποστάσεις. Η επιπλέον θέρμανση πάνω σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη μπορεί να αυξήσει τις ημέρες επικίνδυνης ζέστης, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η πρόσβαση σε κλιματισμό, ασφαλές νερό και υγειονομικές υπηρεσίες είναι περιορισμένη.

Οι χώρες που βρίσκονται στο επίκεντρο

Σύμφωνα με την ανάλυση που μετέδωσε το Reuters, για το διάστημα Σεπτεμβρίου 2026–Φεβρουαρίου 2027 οι μεγαλύτερες εκτιμώμενες απώλειες αφορούν τη Νιγηρία, περίπου 31.400, την Ινδονησία, 19.300, και το Σουδάν, περίπου 17.600. Για τις Φιλιππίνες, το Βιετνάμ, την Ταϊλάνδη και την Καμπότζη προβλέπονται συνολικά περίπου 19.400 επιπλέον θάνατοι. Οι αριθμοί αυτοί είναι προβλέψεις για συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο, όχι απολογισμοί.

Οι προειδοποιήσεις για τη δημόσια υγεία

Ο επιδημιολόγος Κόλιν Κάρλσον του Γέιλ και ο ερευνητής Κρίστοφερ Κάλαχαν έχουν ζητήσει να εξεταστεί μια ισχυρότερη διεθνής υγειονομική κινητοποίηση για τις συνέπειες του φαινομένου. Μια τέτοια έκκληση δεν σημαίνει ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η διαφορά ανάμεσα στην πρόταση ερευνητών και σε επίσημη απόφαση του ΠΟΥ είναι κρίσιμη.

Ζέστη, πλημμύρες, ξηρασία και ασθένειες

Η ζέστη δεν είναι ο μόνος κίνδυνος. Οι αλλαγές στη βροχόπτωση μπορούν να επιβαρύνουν την παραγωγή τροφίμων, την πρόσβαση σε καθαρό νερό και την ανθεκτικότητα υποδομών. Σε ορισμένες περιοχές ενδέχεται να ενισχυθούν συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση ασθενειών. Η πρόβλεψη των 451.000 θανάτων αφορά κυρίως τη θερμική επιβάρυνση και δεν πρέπει να προστίθενται αυθαίρετα μη υπολογισμένοι θάνατοι από άλλες αιτίες.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η Ευρώπη και η Ελλάδα δεν εμφανίζονται στον κατάλογο των περιοχών με τις μεγαλύτερες προβλεπόμενες απώλειες της συγκεκριμένης ανάλυσης. Το Ελ Νίνιο μπορεί να επηρεάζει έμμεσα την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, αλλά δεν επιτρέπει ασφαλή πρόγνωση για τον καιρό μιας ελληνικής πόλης μήνες πριν. Για επιχειρησιακές αποφάσεις χρειάζονται οι επικαιροποιημένες προγνώσεις της ΕΜΥ και των ευρωπαϊκών μετεωρολογικών υπηρεσιών.

Μπορούν να αποφευχθούν οι απώλειες;

Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι η έγκαιρη προειδοποίηση για καύσωνες, η πρόσβαση σε δροσερούς δημόσιους χώρους, η προστασία όσων εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους και η υποστήριξη ηλικιωμένων και ευάλωτων ανθρώπων μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο. Το σημαντικό στοιχείο της μελέτης δεν είναι μόνο το μέγεθος της πρόβλεψης, αλλά ότι οι ανθρώπινες αποφάσεις μπορούν να αλλάξουν την έκβαση.

Πόση βεβαιότητα υπάρχει;

Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε κλιματικά σενάρια, ιστορικά δεδομένα θνησιμότητας και μαθηματικά μοντέλα. Η πραγματική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από την ένταση και διάρκεια του Ελ Νίνιο, τις τοπικές θερμοκρασίες και την προσαρμογή των κοινωνιών. Η χρήση της έκφρασης «θάνατοι σε κλίμακα πανδημίας» περιγράφει τη δυνητική τάξη μεγέθους και δεν σημαίνει ότι το Ελ Νίνιο είναι μεταδοτική νόσος.