Προειδοποίηση για οικονομική κατάρρευση από τον καγκελάριο της Γερμανίας – και μετά… επιστροφή στον κρατικό παρεμβατισμό

Σοκ έχει προκαλέσει η προειδοποίηση του καγκελαρίου της Γερμανίας, Friedrich Merz, ο οποίος βλέπει σοβαρή οικονομική κρίση, την ίδια στιγμή που επιμένει σε πολιτικές ενίσχυσης του κρατικού παρεμβατισμού και του κεντρικού σχεδιασμού.

Αυτό προκύπτει από επιστολή του προς τα μέλη του κυβερνητικού συνασπισμού, η οποία έχει γίνει γνωστή μόνο αποσπασματικά, αλλά αρκεί για να αποκαλύψει ότι –παρά τους δραματικούς τόνους– δεν σηματοδοτεί καμία ουσιαστική αλλαγή πορείας.

Όπως ακριβώς συνέβαινε στην Ελλάδα το 2009, λίγο πριν η χώρα μπει στην επώδυνη δεκαετία της κρίσης.

Στην επιστολή του προς τα κόμματα της Ένωσης και το SPD, ο Friedrich Merz καλεί σε έναν κοινό αγώνα απέναντι στην οικονομική κρίση και ζητά εκ νέου ένα «έτος μεταρρυθμίσεων», μετά το αποτυχημένο –όπως αποδείχθηκε– «φθινόπωρο μεταρρυθμίσεων» του προηγούμενου έτους.

Ωστόσο, για ακόμη μία φορά, η ρητορική πρωτοβουλία του καγκελάριου κινδυνεύει να χαθεί μέσα στις ισορροπίες του κυβερνητικού συνασπισμού, ο οποίος, υπό το δόγμα των πολιτικών «firewall», ωθεί τη Γερμανία σε ιδεολογικές επιλογές που ακόμη και οι σοσιαλδημοκράτες της εποχής του Helmut Schmidt θα θεωρούσαν υπερβολικά απομακρυσμένες από την οικονομική λογική.

Η «ανακάλυψη» της κρίσης

Στο κείμενό του, ο Merz αναγνωρίζει –με έναν τόνο αιφνιδιασμένης συνειδητοποίησης– ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται σε όλους τους κλάδους της οικονομίας και ότι η κατάσταση είναι δραματική.

Τονίζει ότι είναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθούν συνθήκες νέας ανάπτυξης μέσω της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, της μείωσης της γραφειοκρατίας και του ενεργειακού κόστους και της αποτροπής αποσταθεροποίησης της αγοράς εργασίας.
Πρόκειται για διαπιστώσεις που εδώ και χρόνια επαναλαμβάνουν αναλυτές και εκπρόσωποι της βιομηχανίας.

Ωστόσο, το πολιτικό και επικοινωνιακό περιβάλλον του Βερολίνου –ένα πυκνό πλέγμα ΜΚΟ και κυβερνητικά φιλικών μέσων– συντηρούσε την ψευδαίσθηση ότι η «πράσινη μετάβαση» στέφεται με επιτυχία.

Έτσι, μια κρίση που διαρκεί πάνω από επτά χρόνια και ξεκίνησε από τον πυρήνα της γερμανικής βιομηχανίας, μόλις τώρα φαίνεται να αποκτά επείγοντα χαρακτήρα στο γραφείο του καγκελάριου.

Η αποβιομηχάνιση της Γερμανίας, όπως επισημαίνεται, δεν είναι νέο φαινόμενο. Τροφοδοτήθηκε από ιδεολογικά καθοδηγούμενες πράσινες πολιτικές, υπερρύθμιση και υπερφορολόγηση.

Αν και ο Merz φαίνεται να αναγνωρίζει το πρόβλημα, η λύση που προτείνει παραμένει η ίδια: περισσότερες επιδοτήσεις σε πολιτικά προωθούμενες «πράσινες» δομές, στήριξη μεγάλων βιομηχανιών με ισχυρή επικοινωνιακή επιρροή και εκκλήσεις για «αντοχή», συνοδευόμενες από έμμεση επίπληξη προς το Mittelstand.

Όσα δεν λέγονται

Εντυπωσιακή είναι η απουσία κρίσιμων θεμάτων από την επιστολή. Δεν γίνεται καμία αναφορά στο μεταναστευτικό χάος που, εδώ και μια δεκαετία, επιβαρύνει τα κοινωνικά συστήματα και την εσωτερική ασφάλεια.

Δεν γίνεται λόγος για την αφελή πεποίθηση ότι μια σύνθετη οικονομία μπορεί να καθοδηγηθεί προς μια πράσινη σχεδιασμένη οικονομία, στο πρότυπο των πολιτικών του Robert Habeck.

Ούτε αναγνωρίζεται ότι το γερμανικό κοινωνικό κράτος έχει οδηγήσει σε φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη που δεν είναι πλέον διεθνώς ανταγωνιστικά.

Ακόμη και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, ο Merz αντλεί μόνο τη θέση της απόλυτης και άνευ όρων στήριξης προς το Κίεβο, ανεξαρτήτως κόστους.

Κυβέρνηση χωρίς διόρθωση πορείας

Ο καγκελάριος έχει δείξει ήδη ότι είναι διατεθειμένος να κάνει κάθε παραχώρηση για να διατηρήσει τον κυβερνητικό συνασπισμό.
Η μετονομασία του «citizen’s income» σε σχεδόν αμετάβλητη «basic security» θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Παράλληλα, η συζήτηση για ουσιαστική αλλαγή πολιτικής στο μεταναστευτικό έχει ουσιαστικά θαφτεί.

Στο μεταξύ, η οικονομία αιμορραγεί. Η Γερμανία χάνει κάθε χρόνο μεταξύ 60 και 100 δισ. ευρώ σε καθαρές άμεσες επενδύσεις, καθώς το κεφάλαιο «ψηφίζει με τα πόδια» απέναντι στις δυσμενείς συνθήκες.

Ως απάντηση, ο Merz προτείνει το λεγόμενο “Γερμανικό Fund”, ένα κρατικό επενδυτικό ταμείο που θα κατευθύνει ιδιωτικά κεφάλαια σε επιλεγμένους τομείς ανάπτυξης – μια ακόμη μορφή κεντρικού σχεδιασμού, αυτή τη φορά με μανδύα καινοτομίας.

Ο καγκελάριος αποφεύγει, τέλος, κάθε αναφορά στην επερχόμενη κρίση χρέους που προκλήθηκε από την αποδόμηση του «debt brake», μεταθέτοντας το βάρος στις επόμενες γενιές.

Σύμφωνα με την κριτική που ασκείται, ο Friedrich Merz λειτουργεί περισσότερο ως κεντρικός σχεδιαστής παρά ως υπέρμαχος της ordoliberal παράδοσης.
Και όσο η Γερμανία συνεχίζει να πορεύεται με συνθήματα αντοχής και πολιτικά κατευθυνόμενες λύσεις, η μάχη απέναντι στην οικονομική παρακμή φαίνεται ολοένα και πιο δύσκολη.

www.bankingnews.gr