Σιωπηλή επιδημία: Γονόρροια και σύφιλη σε ρεκόρ δεκαετίας στην Ευρώπη

Νέα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) αποκαλύπτουν τριπλασιασμό της γονόρροιας από το 2015 και σχεδόν διπλασιασμό της συγγενούς σύφιλης σε έναν μόνο χρόνο, με τα συστήματα πρόληψης να υστερούν επικίνδυνα.

Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους:

• τα κρούσματα γονόρροιας ανήλθαν σε 106.331, με αύξηση 303% σε σχέση με το 2015
• η σύφιλη ξεπέρασε τις 45.577 περιπτώσεις, σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια,
• τα χλαμύδια παραμένουν η πιο συχνά καταγεγραμμένη ΣΜΝ, με 213.443 κρούσματα, ενώ
• το αφροδίσιο λεμφοκοκκίωμα (LGV) καταγράφεται σε 3.490 περιπτώσεις.

Ανησυχητική εξέλιξη: τα νεογέννητα

Αν κάποιος αριθμός αξίζει να κρατηθεί από αυτή την έκθεση, είναι ότι τα κρούσματα συγγενούς σύφιλης, δηλαδή μολύνσεις που μεταδίδονται από τη μητέρα στο έμβρυο, σχεδόν διπλασιάστηκαν σε έναν μόνο χρόνο, από 78 περιστατικά το 2023 σε 140 το 2024, σε 14 χώρες που υποβάλλουν δεδομένα.

«Τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα βρίσκονται σε ανοδική πορεία εδώ και δέκα χρόνια και έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ το 2024. Ανεξέταστα, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές, όπως χρόνιο πόνο και στειρότητα, ή στην περίπτωση της σύφιλης σοβαρά καρδιολογικά και νευρολογικά προβλήματα», δήλωσε ο Μπρούνο Τσιάντσιο, επικεφαλής μονάδας του ECDC για τις άμεσα μεταδιδόμενες νόσους. Και τονίζει ότι «το πιο οδυνηρό είναι ο σχεδόν διπλασιασμός της συγγενούς σύφιλης, με συνέπειες που μπορεί να είναι ισόβιες για το παιδί».

Ποιοι πλήττονται περισσότερο

Οι ανδρόφιλοι άνδρες (MSM) εξακολουθούν να αποτελούν την πλέον επιβαρυμένη ομάδα, με τις μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες αυξήσεις σε γονόρροια και σύφιλη. Ωστόσο, ανησυχητική είναι και η άνοδος της σύφιλης στον ετερόφυλο πληθυσμό, ιδίως στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, γεγονός που εξηγεί εν μέρει τον διπλασιασμό της συγγενούς σύφιλης.

Τα κενά του συστήματος

Πέρα από τα ίδια τα νοσήματα, η έκθεση του ECDC αναδεικνύει ως παράλληλο πρόβλημα τα κενά στην πρόληψη και τον εντοπισμό.

Δεκατρείς από τις 29 χώρες που υποβάλλουν δεδομένα εξακολουθούν να χρεώνουν τους ασθενείς για βασικές εξετάσεις ΣΜΝ. Οι εθνικές στρατηγικές πρόληψης παραμένουν ξεπερασμένες, αδυνατώντας να λάβουν υπόψη τις αλλαγές συμπεριφοράς που έφερε η πανδημία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι προγεννητικές εξετάσεις για σύφιλη δεν εφαρμόζονται ομοιόμορφα, παρότι εκεί θα έπρεπε να είναι αδιαπέραστο το «τείχος προστασίας» για το αγέννητο παιδί.

Τι συστήνει ο ευρωπαϊκός οργανισμός

Τον Ιανουάριο του 2026, το ECDC εξέδωσε ειδικές οδηγίες για τη χρήση δοξυκυκλίνης ως προφύλαξης μετά την έκθεση (doxy-PEP) για ομάδες υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, δεν συνιστά την ευρεία χρήση της μεθόδου για τη γονόρροια, λόγω υψηλών επιπέδων αντιμικροβιακής αντίστασης και του κινδύνου επιτάχυνσης της ανάπτυξής της.

Για τα κράτη μέλη, η σύσταση είναι σαφής: ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης, ευκολότερη πρόσβαση στις εξετάσεις, ταχύτερη θεραπεία και συστηματικότερη ενημέρωση των συντρόφων. Ο ευρωπαϊκός οργανισμός επισημαίνει ότι χωρίς αποφασιστική δράση, τα τρέχοντα στατιστικά θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν και οι ανισότητες στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη θα διευρυνθούν περαιτέρω.