Γεγονότα συμβαίνουν κατά καιρούς στον ανοιχτό ωκεανό που αψηφούν ακόμη και τα πιο τολμηρά επιστημονικά μοντέλα.
Ένα τέτοιο περιστατικό, που καταγράφηκε ανοιχτά των ακτών του Καναδά, αμφισβήτησε την καθιερωμένη κατανόηση της συμπεριφοράς των κυμάτων.
Επρόκειτο για μια γιγαντιαία, μεμονωμένη ανύψωση νερού που ξεχώριζε έντονα από τη γύρω θαλάσσια επιφάνεια.

Ένα περιστατικό που παρατήρησε μόνο μια συσκευή

Τον Νοέμβριο του 2020, στον βορειοανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, ανοιχτά της καναδικής επαρχίας της Βρετανικής Κολομβίας, μια ωκεάνια σημαδούρα κατέγραψε μια απότομη και ασυνήθιστη άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Για πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, η επιφάνεια του ωκεανού ανυψώθηκε σχεδόν κατά 18 μέτρα και στη συνέχεια επανήλθε στο φυσιολογικό.
Δεν τραβήχτηκαν φωτογραφίες ή βίντεο. Η σημαδούρα δεν διαθέτει κάμερες και δεν «αντιλαμβάνεται» τι συμβαίνει γύρω της. Καταγράφει μόνο φυσικές παραμέτρους: ύψος κύματος, περίοδο και δυναμική. Αυτά τα ακατέργαστα δεδομένα αποτέλεσαν το σημείο εκκίνησης για τη μεταγενέστερη ανάλυση.

Γιατί αυτό το κύμα ήταν ιδιαίτερο

Όταν οι επιστήμονες ανέλυσαν λεπτομερώς τα δεδομένα, έγινε σαφές ότι το καταγεγραμμένο φαινόμενο δεν ήταν απλώς ασυνήθιστο. Ταίριαζε απόλυτα στον ορισμό του λεγόμενου «ακραίου» ή «άγριου» κύματος – ενός σπάνιου και εξαιρετικά επικίνδυνου ωκεάνιου φαινομένου.
Το βασικό χαρακτηριστικό του κύματος δεν ήταν τόσο το απόλυτο ύψος του, όσο η αντίθεσή του με το περιβάλλον. Ήταν σχεδόν τρεις φορές ψηλότερο από τα γύρω κύματα την ίδια στιγμή. Τέτοιες αποκλίσεις δεν είχαν καταγραφεί ποτέ ξανά.
Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ερευνητές το χαρακτηρίζουν ως το πιο ακραίο άγριο κύμα που έχει καταγραφεί ποτέ με επιστημονικά όργανα παρατήρησης.

Ο θρύλος ζωντανεύει

Τα άγρια κύματα είναι μεμονωμένα, ξαφνικά κύματα που δεν εντάσσονται στο συνηθισμένο μοτίβο της θάλασσας. Εμφανίζονται απότομα, χωρίς σταδιακή αύξηση, και μπορεί να είναι σημαντικά ψηλότερα από τα γύρω κύματα.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τέτοιες αφηγήσεις θεωρούνταν απλώς ναυτικές υπερβολές. Για αιώνες, ναυτικοί περιέγραφαν «τοίχους νερού» που εμφανίζονταν από το πουθενά και έπεφταν πάνω σε πλοία, χωρίς όμως επιστημονικές αποδείξεις.
Η θεωρία των κυμάτων απέκλειε τη δημιουργία τέτοιων ανώμαλων δομών.
Η κατάσταση άλλαξε μόνο στα τέλη του 20ού αιώνα, όταν δορυφόροι και ωκεάνιες σημαδούρες άρχισαν να καταγράφουν τέτοια φαινόμενα με όργανα μέτρησης. Από εκείνο το σημείο και μετά, η ύπαρξη των άγριων κυμάτων έπαψε να αμφισβητείται.

Γιατί παρατηρήθηκε αυτό το κύμα

Η σημαδούρα που βρισκόταν στο επίκεντρο του φαινομένου είχε τοποθετηθεί στο πλαίσιο ενός επιστημονικού προγράμματος παρακολούθησης των ωκεανών.
Κύριος στόχος της είναι η μακροχρόνια παρατήρηση της κυματικής δραστηριότητας, των καταιγίδων και των δυνητικά επικίνδυνων μεταβολών στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Αν δεν υπήρχε μετρητικός εξοπλισμός στο σημείο αυτό, το κύμα θα είχε περάσει εντελώς απαρατήρητο. Στον ανοιχτό ωκεανό δεν υπάρχουν μάρτυρες και εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχαν πλοία στην περιοχή. Γι’ αυτό και τέτοια φαινόμενα παρέμεναν για τόσο μεγάλο διάστημα αθέατα.
Η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ένα σπάνιο παράδειγμα του πώς τα αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης μπορούν να καταγράψουν κάτι που ο άνθρωπος αδυνατεί να δει με τα ίδια του τα μάτια.

Πόσο σπάνια είναι τέτοια γεγονότα

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι κύματα αυτού του μεγέθους εμφανίζονται εξαιρετικά σπάνια. Η πιθανότητα εμφάνισής τους σε ένα συγκεκριμένο σημείο υπολογίζεται περίπου μία φορά κάθε 1.000 έως 1.500 χρόνια. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που το γεγονός προκάλεσε τόσο μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι η σπανιότητα δεν σημαίνει αδυναμία. Άγρια κύματα μπορούν να σχηματιστούν και σε άλλες περιοχές, ιδίως όπου συγκλίνουν διαφορετικά κυματικά συστήματα, θαλάσσια ρεύματα και καιρικές συνθήκες.
Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι τέτοια κύματα δεν είναι απλώς επικίνδυνα κοντά στις ακτές. Αντιθέτως, αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή στην ανοιχτή θάλασσα.

Γιατί είναι επικίνδυνα

Τα άγρια κύματα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε θαλάσσιες υποδομές. Η ξαφνική τους εμφάνιση καθιστά αδύνατο οποιονδήποτε έγκαιρο ελιγμό, ενώ το φορτίο πρόσκρουσης είναι πολλαπλάσιο από αυτό που προβλέπεται από τα υπάρχοντα μοντέλα.
Σε κίνδυνο βρίσκονται:
1. εμπορικά και αλιευτικά πλοία,
2. πλατφόρμες πετρελαίου και φυσικού αερίου,
3. υπεράκτια αιολικά πάρκα,
4. ερευνητικοί σταθμοί και σημαδούρες.
Στο παρελθόν, ακριβώς αυτά τα κύματα συνδέθηκαν με μυστηριώδη ναυάγια που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν από καταιγίδες ή τεχνικές βλάβες.

Μπορούν να προβλεφθούν τέτοια κύματα;

Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει αξιόπιστος μηχανισμός πρόβλεψης των άγριων κυμάτων. Οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν τον συνδυασμό παραγόντων που μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία τους: παρεμβολή κυμάτων, επίδραση θαλάσσιων ρευμάτων και απότομες αλλαγές στον άνεμο και στο βάθος των υδάτων.
Η τρέχουσα έρευνα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αλγορίθμων που θα επιτρέπουν τουλάχιστον τη βραχυπρόθεσμη αναγνώριση επικίνδυνων συνθηκών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη ναυσιπλοΐα και τις υπεράκτιες δραστηριότητες.
Προς το παρόν, το βασικό συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: ο ωκεανός εξακολουθεί να είναι ένα σύστημα ικανό να προσφέρει αιφνίδιες και εξαιρετικά επικίνδυνες εκπλήξεις, ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνται πλήρως μελετημένες.

www.bankingnews.gr