Ισχυρή ηλιακή καταιγίδα και γεωμαγνητική διαταραχή επηρεάζουν τις τελευταίες ώρες τις πτήσεις, ειδικά σε διαδρομές κοντά στους πόλους, με τις αεροπορικές εταιρείες να μειώνουν ύψος ή να αλλάζουν πορεία για λόγους ασφαλείας.

Σύμφωνα με μετρήσεις των δορυφόρων GOES και ανακοίνωση του NOAA/Space Weather Prediction Center, η καταιγίδα κατηγορίας S4 (Severe) συνοδεύεται από υψηλά επίπεδα ηλιακών πρωτονίων, που μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στην άνω ατμόσφαιρα, ενώ παράλληλα εξελίσσεται G4 Severe γεωμαγνητική καταιγίδα λόγω CME από ηλιακή έκλαμψη X1.9 στις 18 Ιανουαρίου.

Όπως αναφέρει ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, τα φαινόμενα αυτά είναι αλληλένδετα: η ηλιακή καταιγίδα συμβαίνει στον Ήλιο και περιλαμβάνει Flare, CME και πρωτόνια, ενώ η γεωμαγνητική καταιγίδα στη Γη προκαλεί διαταραχές στο μαγνητικό πεδίο, επηρεάζοντας ρεύματα, GPS, HF επικοινωνίες και ορατό Βόρειο Σέλας. Οι επιβάτες στο έδαφος δεν κινδυνεύουν, ενώ οι δορυφόροι και τα ηλεκτρονικά συστήματα σε τροχιά ενδέχεται να επηρεαστούν.

Αναλυτικά η ανάρτηση Κολυδά:

«Εχουν μειωθεί οι πτήσεις ή έχουν περιορίσει το ύψος πτήσης πάνω από τους πόλους τις τελευταίες ώρες καθώς ηλιακή καταιγίδα (Solar Radiation Storm) κατηγορίας S4 (Severe) είναι σε εξέλιξη.

Με απλά λόγια έχουμε υψηλά επίπεδα ηλιακών πρωτονίων (ηλεκτρόνια/πρωτόνια/φορτισμένα σωματίδια με υψηλή ενέργεια) με δυνατότητα να διεισδύουν βαθύτερα στην άνω ατμόσφαιρα, ιδιαίτερα κοντά στους πόλους. Αυτό έχει επιβεβαιωθεί από τη μέτρηση των GOES και ανακοινώθηκε από το NOAA/Space Weather Prediction Center. Παράλληλα έχουμε G4 Severe γεωμαγνητική καταιγίδα σε εξέλιξη λόγω άφιξης CME που εκτοξεύτηκε από ηλιακή έκλαμψη X1.9 στις 18/1/2026, και η οποία επηρεάζει την αλληλεπίδραση του ηλιακού ανέμου με το μαγνητικό πεδίο της Γης.

Η ηλιακή καταιγίδα και η γεωμαγνητική καταιγίδα είναι δύο διαφορετικά αλλά αλληλένδετα φαινόμενα του space weather. Το πρώτο συμβαίνει στον Ήλιο, το δεύτερο στη Γη.

Χαρακτηριστικό Ηλιακή καταιγίδα Γεωμαγνητική καταιγίδα

Πού συμβαίνει Στον Ήλιο Στη Γη
Τι περιλαμβάνει Flare, CME, πρωτόνια Διαταραχή μαγνητικού πεδίου
Χρόνος άφιξης 8 λεπτά – 3 ημέρες Μετά την άφιξη CME
Κλίμακα S / R G
Επιπτώσεις Δορυφόροι, πτήσεις Ρεύμα, GPS, HF, aurora

Πώς επηρεάζονται οι πτήσεις, ειδικά πάνω από τους πόλους

Κατά τις ισχυρές solar radiation storms (ιδιαίτερα S3–S5) η αύξηση των υψηλής ενέργειας σωματιδίων προκαλεί αυξημένη δόση ιονίζουσας ακτινοβολίας για πτήσεις σε πολύ μεγάλες υψομετρικές και πορεία κοντά στους πόλους — λόγω αδυναμίας κορεσμού από το μαγνητικό πεδίο της Γης στην περιοχή αυτή.

Αυτή η επιβάρυνση είναι πολύ μικρή για τις πτήσεις γενικά, αλλά σε ισχυρές καταιγίδες μπορεί να ξεπεράσει τα κανονικά όρια που λαμβάνουν οι επιβάτες και το πλήρωμα σε μακρινές πτήσεις, οπότε οι αεροπορικές εταιρείες προτιμούν να αλλάζουν διαδρομές ή να μειώνουν ύψος πτήσης για να μειώσουν την έκθεση.

Η κατάσταση αυτή είναι πιθανόν να δημιουργήσει διαταραχές στο σύστημα GPS ή σε δορυφορικές επικοινωνίες, αλλά δεν είναι δεδομένο ότι θα υπάρξουν σοβαρές αστοχίες.

Οι υψηλές ενέργειες πρωτονίων μπορούν να επηρεάσουν δορυφόρους και ηλεκτρονικά συστήματα στο διάστημα. Στο έδαφος ή στην κανονική ατμόσφαιρα δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για άτομο στο έδαφος. Το μαγνητικό πεδίο και η ατμόσφαιρα μας προστατεύουν από τα περισσότερα σωματίδια. Για προσωπικό πληρώματος και επιβάτες σε πτήσεις πολύ υψηλής υψομετρικής και κυρίως στο βόρειο/νότιο πόλο, η δόση ακτινοβολίας μπορεί να είναι υψηλότερη από το κανονικό. Οι αεροπορικές εταιρείες το λαμβάνουν σοβαρά υπόψη και προσαρμόζουν διαδρομές/ύψος όταν χρειάζεται.

Πηγή: iefimerida.gr