Το παρατεταμένο αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φέρνει ξανά στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα: πόσο ακόμη μπορούν να αντέξουν τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου απέναντι στη μεγαλύτερη σωρευτική διακοπή εφοδιασμού που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη ιστορία (με εξαίρεση την ιρανική επανάσταση του 1979).
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Saudi Aramco, από την έναρξη των εχθροπραξιών έχουν χαθεί πάνω από 2,6 δισεκατομμύρια βαρέλια. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου σε 25 ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης με βάση τα προπολεμικά επίπεδα των 103 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Οι περισσότεροι αναλυτές υπολογίζουν το τρέχον ημερήσιο έλλειμμα γύρω στα 5 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ η Aramco κάνει λόγο για απώλειες της τάξης των 11 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα από την περιοχή του Κόλπου. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο με το κλείσιμο του αγωγού CPC του Καζακστάν (περίπου 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως) μετά από ουκρανικές επιθέσεις με drones.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) είχε αποδεσμεύσει ήδη από τον Μάρτιο 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα. Συνολικά τα αποθέματα των μελών του IEA (κρατικά και εμπορικά) ανέρχονται σε περίπου 1,5 δισεκατομμύρια βαρέλια — αρκετά θεωρητικά για περίπου 300 ημέρες με έλλειμμα 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Ωστόσο, τα αμιγώς κρατικά αποθέματα περιορίζονται σε περίπου 0,9 δισεκατομμύρια βαρέλια, καλύπτοντας το κενό για περίπου 180 ημέρες. Ο IEA έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε περαιτέρω αποδεσμεύσεις αν χρειαστεί, αλλά δεν μπορεί να διατάξει την απελευθέρωση των εμπορικών αποθεμάτων που κρατούν οι διυλιστές για λειτουργικούς λόγους.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα αποθέματα του Strategic Petroleum Reserve (SPR) έχουν πέσει κάτω από τα 300 εκατομμύρια βαρέλια — στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 1983, την εποχή Ρέιγκαν. Σύμφωνα με προειδοποιήσεις του Government Accountability Office, σημαντικό μέρος της υποδομής έχει υποβαθμιστεί και περίπου το ένα τέταρτο των αποθεμάτων δεν είναι πλέον άμεσα διαθέσιμο. Αν τα πραγματικά προσβάσιμα αποθέματα των ΗΠΑ βρίσκονται κοντά στα 200 εκατομμύρια βαρέλια, καλύπτουν μόλις περίπου 40 ημέρες του τρέχοντος ελλείμματος.
Παράλληλα, τα αποθέματα ντίζελ και καυσίμου αεροσκαφών βρίσκονται στα κατώτατα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας. Οι ζημιές σε διυλιστήρια στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έχουν πλήξει ιδιαίτερα αυτά τα προϊόντα. Η Κίνα διατηρεί σημαντικά αποθέματα (εκτιμήσεις κυμαίνονται από 1 έως 1,7 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού), γεγονός που της προσφέρει μεγαλύτερο περιθώριο αντοχής σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων που εμφανίζονται στις στατιστικές (συμπεριλαμβανομένων εκείνων «εν πλω») δεν αποτελεί πραγματικό απόθεμα ασφαλείας, καθώς συχνά πρόκειται για ήδη πωλημένο φορτίο σε μεταφορά.Πρόσφατες αναλύσεις του Reuters και του IEA επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα εξαντλούνται με ταχύ ρυθμό.
Ο IEA προειδοποίησε ότι τα παρατηρούμενα παγκόσμια αποθέματα έπεσαν κάτω από τα 7,9 δισεκατομμύρια βαρέλια τον Ιούλιο, με σωρευτική μείωση περίπου 410 εκατομμυρίων βαρελιών από την έναρξη της σύγκρουσης. Ο CEO της Aramco σημείωσε ότι ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν σήμερα, θα χρειάζονταν έως και 18 μήνες με ρυθμό περίπου 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως για να αναπληρωθούν τα εξαντλημένα αποθέματα.
Την ίδια ώρα, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να προβάλλουν αντικρουόμενες διεκδικήσεις για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνούσε σε καιρό ειρήνης περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Το Ιράν δηλώνει ότι τα Στενά παραμένουν υπό τη διαχείρισή του και δεν θα ανοίξουν εκτός αν εκπληρωθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, ενώ οι ΗΠΑ ισχυρίζονται τον «απόλυτο έλεγχο». Οι συνομιλίες παραμένουν σε πλήρες αδιέξοδο, χωρίς πρόοδο για την αναβίωση ή παράταση της προσωρινής συμφωνίας.
Το συμπέρασμα είναι ότι τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου εξαντλούνται με γρήγορο ρυθμό. Το «μαξιλάρι» ασφαλείας που υπήρχε στην αρχή της κρίσης έχει ήδη συρρικνωθεί σημαντικά και η αγορά γίνεται ολοένα πιο ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις τιμών (αναλυτές έχουν αναφέρει σενάρια ακόμη και στα 120-140 δολάρια το βαρέλι αν η διαταραχή παραταθεί). Χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση και επανέναρξη των ροών από τα Στενά του Ορμούζ, η πίεση στα αποθέματα θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Πηγή: www.pentapostagma.gr
Ελληνικά 