Γιατί οι ΗΠΑ απομακρύνονται από διεθνείς οργανισμούς: απομόνωση ή στρατηγική αναδιάταξη;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταθερή τάση απομάκρυνσης των Ηνωμένων Πολιτειών από διεθνείς οργανισμούς και πολυμερείς συμφωνίες. Αποφάσεις που άλλοτε θα θεωρούνταν αδιανόητες παρουσιάζονται πλέον ως επιλογές «εθνικού συμφέροντος», προκαλώντας ερωτήματα για το αν πρόκειται για απομόνωση ή για συνειδητή στρατηγική αναδιάταξη ισχύος.

Η στάση αυτή δεν αφορά έναν μόνο τομέα. Από ζητήματα υγείας και περιβάλλοντος μέχρι οικονομικές και αμυντικές συνεργασίες, οι ΗΠΑ φαίνεται να επανεξετάζουν τον ρόλο τους στο διεθνές σύστημα, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα και τη σκοπιμότητα της πολυμερούς διακυβέρνησης.

Αμφισβήτηση του πολυμερούς μοντέλου

Υποστηρικτές αυτής της πολιτικής υποστηρίζουν ότι πολλοί διεθνείς οργανισμοί λειτουργούν γραφειοκρατικά, χωρίς να εξυπηρετούν πραγματικά τα συμφέροντα των κρατών-μελών τους. Κατά την άποψή τους, οι ΗΠΑ επωμίζονται δυσανάλογο κόστος, ενώ η επιρροή τους περιορίζεται από μηχανισμούς συναίνεσης.

Αντίθετα, επικριτές θεωρούν ότι η αποχώρηση υπονομεύει δεκαετίες διεθνούς συνεργασίας και αφήνει κενό ισχύος που μπορεί να καλυφθεί από άλλες δυνάμεις.

Στρατηγική πίσω από τις κινήσεις;

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση από διεθνείς θεσμούς μπορεί να εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική πίεσης. Με τη μείωση της συμμετοχής τους, οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιδιώκουν επαναδιαπραγμάτευση όρων, μεγαλύτερο έλεγχο ή ακόμα και την αναμόρφωση των ίδιων των οργανισμών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αποχώρηση δεν σημαίνει απαραίτητα απομόνωση, αλλά χρήση της απουσίας ως διαπραγματευτικού εργαλείου.

Οι συνέπειες στο διεθνές σύστημα

Η μείωση της αμερικανικής παρουσίας έχει ήδη επιπτώσεις στη λειτουργία διεθνών θεσμών, τόσο σε επίπεδο χρηματοδότησης όσο και πολιτικής βαρύτητας. Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος άλλων κρατών που επιδιώκουν να καλύψουν το κενό επιρροής.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το διεθνές σύστημα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς την ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ ή αν οδηγείται σε μια νέα, πιο κατακερματισμένη ισορροπία.

Μια αλλαγή εποχής;

Η αποχώρηση ή η αποστασιοποίηση από διεθνείς οργανισμούς μπορεί να αποτελεί ένδειξη βαθύτερων αλλαγών στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τα κράτη την παγκόσμια διακυβέρνηση. Αν αυτή η τάση παγιωθεί, το μοντέλο συνεργασίας που κυριάρχησε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο ίσως αντικατασταθεί από πιο ευέλικτες αλλά και πιο ασταθείς μορφές συμμαχιών.

Ερώτημα προς τον αναγνώστη:
Πιστεύεις ότι η στάση των ΗΠΑ σηματοδοτεί την αρχή ενός νέου διεθνούς συστήματος ή πρόκειται για έναν προσωρινό πολιτικό κύκλο;