Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να μην καταφέρει να πετύχει τον στόχο της για αμυντική ετοιμότητα έως το 2030, σύμφωνα με νέα αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026. Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα κράτη-μέλη έχουν αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, προειδοποιεί όμως ότι η αύξηση των κονδυλίων δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ενιαία και επιχειρησιακά επαρκή ευρωπαϊκή άμυνα.
Το βασικό συμπέρασμα των ελεγκτών είναι ότι η ΕΕ απέχει ακόμη από τη δυνατότητα να διατηρήσει ανεξάρτητα έναν πόλεμο υψηλής έντασης. Η αδυναμία δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε ένα σύνολο προβλημάτων που αφορούν τον σχεδιασμό, τις προμήθειες, τη βιομηχανική παραγωγή, τις υποδομές και τον πολιτικό συντονισμό.
Τα τέσσερα βασικά εμπόδια
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται ο κατακερματισμός των εθνικών αμυντικών συστημάτων. Τα κράτη-μέλη εξακολουθούν να σχεδιάζουν, να αγοράζουν και να αναπτύσσουν μεγάλο μέρος των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων ξεχωριστά. Αυτό δημιουργεί διαφορετικά πρότυπα εξοπλισμού, πολλαπλές αλυσίδες εφοδιασμού και προβλήματα διαλειτουργικότητας, την ώρα που μια κρίση στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα απαιτούσε κοινή διοίκηση και γρήγορη μετακίνηση δυνάμεων.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι οι βιομηχανικές bottlenecks, δηλαδή τα σημεία συμφόρησης στην ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή. Οι χώρες της ΕΕ προσπαθούν να αυξήσουν την παραγωγή πυρομαχικών, πυραύλων, συστημάτων αεράμυνας και μη επανδρωμένων οχημάτων, όμως η διαθέσιμη παραγωγική βάση δεν επαρκεί ακόμη για να καλύψει γρήγορα και ταυτόχρονα τις ανάγκες των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων και της Ουκρανίας.
Τρίτο εμπόδιο είναι ο αργός πολιτικός συντονισμός. Η άμυνα παραμένει κατά κύριο λόγο αρμοδιότητα των κρατών-μελών, γεγονός που περιορίζει τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και δυσκολεύει τη μετατροπή των κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων σε εθνικά εξοπλιστικά προγράμματα. Οι ελεγκτές φοβούνται ότι διαφορετικές χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες μπορεί να αλληλεπικαλύπτονται, χωρίς να κλείνουν τα πραγματικά κενά δυνατοτήτων.
Τέταρτο ζήτημα είναι η συνεχιζόμενη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αμερικανική τεχνολογία και οι αμερικανικές πλατφόρμες καλύπτουν κρίσιμες ανάγκες σε τομείς όπως η αεράμυνα, οι δορυφορικές επικοινωνίες, οι πληροφορίες και ο ανεφοδιασμός. Η εξάρτηση αυτή προσφέρει άμεσες επιχειρησιακές λύσεις, περιορίζει όμως τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν να δώσουν προτεραιότητα σε άλλες γεωγραφικές περιοχές.
Οι αριθμοί πίσω από την προειδοποίηση
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν μαζί με την αξιολόγηση, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών αυξήθηκαν κατά 79% την περίοδο 2020-2025. Η αύξηση αντανακλά την αλλαγή του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ασφαλείας, δεν εξαλείφει όμως τις παλιές αδυναμίες: την πολυδιάσπαση των προμηθειών, τις καθυστερήσεις στα κοινά προγράμματα και την άνιση κατανομή των δυνατοτήτων μεταξύ των χωρών.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο για τις προμήθειες. Για την περίοδο από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Ιούνιο του 2023, περίπου 78% των αμυντικών αγορών των κρατών-μελών προήλθε από χώρες εκτός ΕΕ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιστοιχούσαν στο 63% του συνόλου που καταγράφηκε. Η επιλογή αμερικανικών συστημάτων ήταν σε αρκετές περιπτώσεις πρακτικά αναγκαία, επειδή υπήρχαν διαθέσιμα προϊόντα και ώριμες τεχνολογίες. Παράλληλα, όμως, ενισχύθηκε η εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει επίσης ότι η στρατιωτική κινητικότητα δεν είναι μόνο ζήτημα στρατευμάτων και οχημάτων. Γέφυρες, σιδηρόδρομοι, σήραγγες, λιμάνια και οδικοί άξονες πρέπει να μπορούν να υποστηρίξουν τη μεταφορά βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού σε ολόκληρη την ήπειρο. Η έλλειψη κοινών προδιαγραφών και οι καθυστερήσεις σε υποδομές διπλής χρήσης μπορούν να επιβραδύνουν μια ευρωπαϊκή αντίδραση σε περίπτωση κρίσης.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η προειδοποίηση αφορά άμεσα και την Ελλάδα, καθώς η χώρα βρίσκεται σε περιοχή με αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις και αποτελεί ταυτόχρονα εξωτερικό σύνορο της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Η ευρωπαϊκή αδυναμία στον συντονισμό, στην αεράμυνα, στα drones, στην επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών και στη στρατιωτική κινητικότητα επηρεάζει το συνολικό περιβάλλον ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.
Για την Αθήνα, το ζήτημα δεν είναι μόνο αν θα αυξηθούν οι ευρωπαϊκές δαπάνες, αλλά αν αυτές θα οδηγήσουν σε πραγματικές κοινές δυνατότητες. Κοινά συστήματα επιτήρησης, ενιαίες προμήθειες, ευρωπαϊκή παραγωγή πυρομαχικών και διασυνδεδεμένα δίκτυα αεράμυνας θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη θέση των κρατών-μελών. Αντίθετα, μια νέα κούρσα εθνικών εξοπλισμών χωρίς συντονισμό θα αύξανε το κόστος, χωρίς να εξασφαλίζει αναγκαστικά μεγαλύτερη αποτρεπτική ισχύ.
Τι αλλάζει και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Η έκθεση δεν αποτελεί επιχειρησιακή αξιολόγηση που να προβλέπει ότι η Ευρώπη θα ηττηθεί σε έναν πόλεμο ούτε σημαίνει ότι η ΕΕ είναι σήμερα ανυπεράσπιστη. Πρόκειται για θεσμική προειδοποίηση σχετικά με το πόσο δύσκολο είναι να επιτευχθεί ο στόχος της στρατηγικής αυτονομίας και της ανεξάρτητης διατήρησης πολέμου υψηλής έντασης έως το 2030.
Δεν έχει επίσης ανακοινωθεί απόφαση για άμεση δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού στρατού. Η άμυνα παραμένει εθνική αρμοδιότητα και οποιαδήποτε αλλαγή θα απαιτούσε πολιτικές αποφάσεις από τα κράτη-μέλη. Αυτό που αναμένεται να ενταθεί είναι η χρηματοδότηση κοινών προγραμμάτων, η εναρμόνιση προδιαγραφών, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και η προσπάθεια να περιοριστούν οι αλληλεπικαλύψεις στις αγορές.
Η κρίσιμη δοκιμασία θα είναι αν οι κυβερνήσεις μετατρέψουν την προειδοποίηση σε συγκεκριμένες αποφάσεις. Η Ευρώπη έχει αυξήσει τις δαπάνες της, αλλά οι ελεγκτές υποστηρίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει λύσει το πρόβλημα του κατακερματισμού. Το 2030 πλησιάζει και το περιθώριο για καθυστερήσεις μειώνεται.
Πηγές
The Guardian – EU’s ability to defend against invasion remains in doubt
The Brussels Times – Defence: EU may not be ready by 2030, auditors warn
Euractiv – EU auditors lament lack of top-down EU defence planning
European Court of Auditors – Media advisory on the EU defence policy review
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση