Η Τουρκία θεωρεί τον μεγάλο κουρδικό πληθυσμό του Ιράν ως πιθανή απειλή για την εσωτερική ενότητα της χώρας
Πριν από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών πληγμάτων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η Τουρκία επιχείρησε να διατηρήσει ίσες αποστάσεις, καλώντας σε αποκλιμάκωση και διαψεύδοντας φήμες περί σχεδιαζόμενης δράσης από την Άγκυρα.
Η κυβέρνηση της Τουρκίας, υπό τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, έχει αποφύγει να συμμετάσχει στη σύγκρουση.
Αντίθετα, παρά τη στήριξη που παρείχαν αρκετοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο Erdogan επέλεξε να καταδικάσει τα πλήγματα.
Μάλιστα, εξέφρασε «θλίψη» για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei, ο οποίος εξοντώθηκε στις πρώτες ώρες του πολέμου.
Ωστόσο, η παρούσα επιφυλακτικότητα της Άγκυρας δεν σημαίνει ότι οι κινήσεις της θα περιοριστούν επ’ αόριστον στη ρητορική, καθώς ο Erdogan φαίνεται να υπολογίζει τα επόμενα βήματά του ώστε να αξιοποιήσει μια ενδεχόμενη ευκαιριακή κρίση.
Παράθυρο ευκαιρίας
Προς το παρόν, η Άγκυρα προβάλλει ανησυχίες εθνικής ασφάλειας που απορρέουν από μεταναστευτικές πιέσεις στα ανατολικά σύνορα με το Ιράν, ενώ ο Τούρκος πρόεδρος έχει επιδοθεί σε τηλεφωνικές επαφές με ηγέτες του Αραβικού Κόλπου ζητώντας κατάπαυση του πυρός, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η Μέση Ανατολή θα βυθιστεί σε «δακτύλιο φωτιάς».
Η Τουρκία επέλεξε να μη συμμετάσχει σε πολεμικές επιχειρήσεις με την Ουάσιγκτον, σύμμαχό της στο πλαίσιο του NATO, για την ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Αυτό εξηγεί γιατί το Ιράν δεν έχει μέχρι στιγμής στοχοποιήσει τουρκικά στρατιωτικά μέσα, όπως έχει πράξει με αραβικά κράτη, μεταξύ των οποίων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.
Ωστόσο, μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει την Άγκυρα να αναπτύξει στρατεύματα εντός ιρανικού εδάφους.
Ο πιθανότερος καταλύτης για μια τέτοια κίνηση θα ήταν η εκτίμηση ότι από ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν θα μπορούσε να προκύψει κουρδική απειλή κατά της Τουρκίας.
Πρόσφατα, ο Πρόεδρος Donald Trump είχε τηλεφωνική επικοινωνία με περιφερειακούς Κούρδους ηγέτες. Εάν η Ουάσιγκτον επιδιώξει να ενθαρρύνει κουρδική εξέγερση εντός Ιράν, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το πρόσχημα που χρειάζεται ο Erdogan για στρατιωτική επέμβαση.
Πώς η Άγκυρα αναδεικνύει την κουρδική απειλή
Η Άγκυρα προβάλλει το ενδεχόμενο απειλής από το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), το οποίο αποτελεί παρακλάδι του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK).
Το PKK θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις 22 Φεβρουαρίου, το PJAK συγκρότησε συμμαχία με άλλα τέσσερα ιρανικά κουρδικά κόμματα για «τον αγώνα απελευθέρωσης του Ανατολικού (Ιρανικού) Κουρδιστάν».
Τουρκικά υπερεθνικιστικά μέσα ήδη προειδοποιούν για τη δημιουργία «τρομοκρατικού διαδρόμου» στα ανατολικά σύνορα της χώρας.
Στρατιωτική ετοιμότητα και πιθανά σενάρια
Παρότι η Άγκυρα διαψεύδει σχέδια εισβολής, έχει επιτρέψει σε αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης AWACS του NATO να πραγματοποιούν αποστολές επιτήρησης πάνω από την ανατολική Τουρκία.
Παράλληλα, ο Erdogan έχει δηλώσει: «Όπου υπάρχει απειλή, θα την εξαλείψουμε στην πηγή της χωρίς να ζητήσουμε άδεια από κανέναν».
Η πρόσφατη ιστορία στρατιωτικών επεμβάσεων της Τουρκίας, ιδίως στη βόρεια Συρία μεταξύ 2016 και 2019, καταδεικνύει ότι η Άγκυρα δεν διστάζει να δημιουργεί ζώνες ελέγχου πέραν των συνόρων της.
Αν και διεθνή μέσα αναφέρονται σε ενδεχόμενη προσφυγική κρίση ως αφορμή για διασυνοριακές επιχειρήσεις, το ζήτημα του PJAK παραμένει το πιο ουσιαστικό πρόσχημα για πιθανή στρατιωτική δράση στη βορειοδυτική περιοχή του Ιράν.
Την ίδια στιγμή, ο Erdogan έχει πολιτικό λόγο να περιορίσει μια εκτεταμένη στρατιωτική εμπλοκή. Με τις εκλογές να απέχουν το πολύ δύο χρόνια και με φημολογούμενη προετοιμασία του γιου του, Bilal Erdogan, για ηγετικό ρόλο στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), μια δαπανηρή και παρατεταμένη επιχείρηση ενδέχεται να πλήξει την εκλογική δυναμική του κυβερνώντος κόμματος.
Η τελική απόφαση της Άγκυρας θα εξαρτηθεί από την έκταση της αποσταθεροποίησης στο Ιράν και από το κατά πόσο η κουρδική κινητικότητα θα μετατραπεί σε άμεση απειλή για την τουρκική εθνική ασφάλεια.
Πηγή: www.bankingnews.gr
Ελληνικά 