Ένας ολόκληρος κόσμος 30.000 λόφων και γιγαντιαίων καναλιών αποκαλύφθηκε στα βάθη της Ανταρκτικής

Κάτω από το παχύ στρώμα των πάγων της Ανταρκτικής κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος, ο οποίος για πολύ καιρό παρέμενε σχεδόν απρόσιτος για τους επιστήμονες.
Τώρα, οι ερευνητές κατάφεραν να κοιτάξουν κάτω από το παγετωνικό κάλυμμα της ηπείρου και να συνθέσουν τον πιο λεπτομερή ψηφιακό χάρτη του αναγλύφου που είναι θαμμένο κάτω από χιλιόμετρα πάγου.

Αυτή η ανακάλυψη θα βοηθήσει στην ακριβέστερη πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο θα λιώσουν οι παγετώνες και του πόσο γρήγορα θα ανέβει η στάθμη των ωκεανών παγκοσμίως.

Τι κατάφεραν να δουν κάτω από το παγετωνικό κάλυμμα

Ο νέος χάρτης είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού δορυφορικών παρατηρήσεων και υπολογιστικής μοντελοποίησης, βασισμένης στη φυσική της κίνησης του πάγου.
Οι επιστήμονες συσχέτισαν τα δεδομένα για την επιφάνεια της Ανταρκτικής με τον τρόπο που μετακινούνται οι παγετώνες και έτσι μπόρεσαν να αναπαραστήσουν το κρυμμένο τοπίο.
Ως αποτέλεσμα, εντοπίστηκε πλήθος προηγουμένως άγνωστων σχηματισμών — οροσειρές, κοιλάδες και φαράγγια που βρίσκονται κάτω από ένα στρώμα πάγου πάχους τριών μιλίων.
Αυτές οι μορφές του αναγλύφου δεν είναι σημαντικές μόνο από γεωγραφική άποψη: είναι αυτές που επηρεάζουν την ταχύτητα με την οποία οι μάζες πάγου γλιστρούν προς τον ωκεανό.
«Είναι όπως παλιά: είχατε μια κοκκώδη κάμερα με φιλμ και τώρα έχετε μια σωστά μεγεθυμένη ψηφιακή εικόνα αυτού που πραγματικά συμβαίνει», εξήγησε η συν-συγγραφέας της μελέτης, γεωλόγος Helen Ockenden.

Γιατί οι προηγούμενες μέθοδοι δεν έδιναν πλήρη εικόνα

Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες βασίζονταν κυρίως σε ραντάρ μετρήσεις που γίνονταν από αεροπλάνα ή ερπυστριοφόρα χιονιού.

Τέτοιες έρευνες έδιναν ακριβή δεδομένα, αλλά κάλυπταν μόνο συγκεκριμένες διαδρομές.

Ανάμεσά τους παρέμεναν τεράστια «κενά» πλάτους δεκάδων χιλιομέτρων, όπου το ανάγλυφο έπρεπε απλώς να μαντευτεί.

Σύμφωνα με τον παγετωνολόγο Robert Bingham, μια τέτοια εργασία έμοιαζε με την προσπάθεια να φανταστεί κανείς τις Άλπεις έχοντας κάνει μόνο μερικές πτήσεις πάνω από αυτές.
Η εικόνα ήταν αποσπασματική και δεν επέτρεπε την κατανόηση της συνολικής κλίμακας των διεργασιών.

Πώς η κίνηση του πάγου βοήθησε στη «συμπλήρωση» του χάρτη

Για να γεμίσουν τα κενά, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια αρχή παρόμοια με τον τρόπο που λειτουργεί η ροή ενός ποταμού.
Αν ένας ποταμός έχει πέτρες ή κοιλώματα στον βυθό του, το νερό αλλάζει ταχύτητα και κατεύθυνση.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τους παγετώνες: επιταχύνονται ή επιβραδύνονται ανάλογα με το τι βρίσκεται από κάτω τους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν την ταχύτητα κίνησης των μαζών πάγου και δημιούργησαν ένα μοντέλο του υποπαγετωνικού αναγλύφου.

Στη συνέχεια το επαλήθευσαν, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με ήδη υπάρχοντα δεδομένα ραντάρ.
Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε τη δημιουργία ενός σχεδόν ενιαίου χάρτη του κρυμμένου τοπίου.

Ποιες δομές βρήκαν οι επιστήμονες

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.
Η ομάδα εντόπισε περισσότερους από 30.000 λόφους με ύψος τουλάχιστον 50 μέτρων.
Επιπλέον, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα γιγάντιο κανάλι με απότομες πλαγιές — βάθους περίπου 50 μέτρων, πλάτους περίπου 6 χιλιομέτρων και μήκους άνω των 400 χιλιομέτρων.

«Τέτοια ευρήματα είναι σημαντικά για να καταλάβουμε πού οι παγετώνες μπορούν να κινηθούν γρηγορότερα και πού η κίνησή τους θα επιβραδύνεται λόγω της τριβής με τα πετρώματα», υποστηρίζει ο γεωλόγος Alexey Trofimov.

Περιορισμοί και σημασία του χάρτη

Παρά τα πλεονεκτήματα, η τεχνολογία έχει και αδυναμίες.
Δεν επιτρέπει τη λεπτομερή εξέταση μικρών στοιχείων του αναγλύφου, ειδικά αν το πλάτος τους είναι μικρότερο από το πάχος του στρώματος πάγου.

Ο παγετωνολόγος Duncan Young συνέκρινε αυτή τη μέθοδο με την προσπάθεια να καταλάβει κανείς τι υπάρχει κάτω από μια χοντρή κουβέρτα: τα γενικά σχήματα είναι διακριτά, αλλά οι μικρές λεπτομέρειες παραμένουν κρυμμένες.
Ωστόσο, ο νέος χάρτης δίνει στους επιστήμονες ένα βασικό εργαλείο για προβλέψεις.

Τα υποκείμενα πετρώματα δημιουργούν τριβή και κυριολεκτικά ελέγχουν την κίνηση του πάγου.
Όσο ακριβέστερη είναι η κατανόηση του υποπαγετωνικού αναγλύφου, τόσο ακριβέστερα θα μπορεί να εκτιμηθεί η ταχύτητα τήξης των παγετώνων και οι μελλοντικές αλλαγές στη στάθμη της θάλασσας.

www.bankingnews.gr